Dünyanın xüsusi diqqət mərkəzində yer alan məsələlərdən biri də İraqın Mosul şəhərinin İŞİD terrorçularından geri alınması üçün başladılan hərbi əməliyyatlardır. Xatırladaq ki, əməliyyatların gedişində 12 kənd və Mosulun cənub-şərqində yerləşən qədim Nimrud şəhəri İŞİD-dən azad olunub. Amma burada maraq doğuran məqam qüvvələr nisbəti ilə bağlıdır.
Məsələ burasındadır ki, Mosulda İŞİD-in cəmi 4-5 min arası qüvvəsi var. Bu qüvvəyə qarşı isə İraq xüsusi təyinatlıları, peşmərgə gücləri və ABŞ-ın rəhbərliyi altında 35 ölkənin qatıldığı 30 min əsgər mübarizə aparır. Əməliyyata dəstək üçün Avropanın ən böyük təyyarə gəmisi olan "Şarl de Qoll" Cənubi Kipr sahillərinə gələrək lövbər atıb. 4-5 min terrorçuya qarşı bu qədər gücün sərf edilməsi diqqət çəkir. Ekspertlər hesab edir ki, əslində bu, böyük güclərin gələcəkdə bölgədə başlayacaq mübarizəsinin ilk mərhələsidir. Belə görünür ki, Qərb gücləri İraq ərazisində möhkəmlənir. Onların əsas narahatlığı isə Rusiyanın Suriyada möhkəmlənməsidir. Beləliklə, Qərb gücləri İraqda, Rusiya isə Suriyada hərbi cəhətdən möhkəmlənir. Gələcəkdə isə bu qüvvələr arasında hərbi qarşıdurmanın başalnması tamamilə gözləniləndir və belə vəziyyət Yaxın Şərqin daha böyük müharibəyə qərq olacağını da istisna etmir. Məlumatlara görə, hazırda Suriya və İraqda İŞİD-lə mübarizədə 64 ölkə iştirak edir.
Proseslərin gedişi isə Mosul əməliyyatlarının nəticələrindən asılı olacaq. Çünki Mosul İŞİD-dən azad olunsa belə, onun ətrafında indidən qanlı savaşlara yol açacaq mübahisələr də yaranmaqdadır. Qeyd edək ki, Mosul İraqın ən çoxmillətli şəhərlərindəndir. Əvvəl şəhərdə kürdlər, türkmənlər, sünni və şiələr, eləcə də digər din və təriqətlərdən olan millətlər yaşayırdı. Müharibədən sonrakı hökumətin, yəni şiələrin dini siyasəti, bu siyasətdən narazı sünnilərin İŞİD-i əvvəl xüsusi rəğbətlə qarşılaması və İŞİD-in digər azlıqlara hücumundan sonra şəhərin demoqrafik vəziyyəti xeyli dəyişib. İndi daha çox sünnilərdən ibarət şəhərin demoqrafik durumunun yenidən dəyişməsi gözlənir. Eyni zamanda kürdlərin də burada əsas üstün tərəf olması fəallıqları xeyli artırıb. Hazırda Mosulun qurtarılması uğrunda əməliyyatda 4 min kürd peşmərgə iştirak edir. Amma 150 min kürd döyüşçüsünün də əməliyyata cəlb oluna biləcəyi haqda məlumatlar gəzir. Bu yaxınlarda Birləşmiş Ştatlar kürd döyüşçülərinə pul ödəmək, döyüş sursatı, yanacaq və ərzaq almaqdan ötrü peşmərgəyə 415 milyon dollar verməyə razı olub. Bundan başqa, kürd silahlı qüvvələri ağır silahlarla təchiz olunub. Bütün bunlar kürd yaraqlılarının əlindən qan ağlayan Türkiyəni narahat etməyə bilməz. Belə vəziyyət Türkiyənin bölgədəki maraqlarını təhdid altına alır. Türkiyənin əsas məqsədlərindən biri Mosulda kürdlərin möhkəmlənməsini önləməkdir. Məhz buna görə, Bağdadın etirazlarına baxmayaraq, Türkiyə Mosul ətrafında 2 minlik hərbi qüvvə, eləcə də tanklar saxlayır. Türkiyə öz döyüşçülərini İraqda Bağdadla deyil, regional hökumətlə razılığa əsasən saxladığını bildirir. Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan isə, lazım olarsa, Mosula müdaxilə edə biləcəklərini açıq şəkildə bəyan edir: "Türkiyəyə deyirlər ki, Mosula girmə. Necə girməyək? İraqla 350 kilometr sərhədimiz var, heç İraqla əlaqəsi olmayanlar oradadır". Ərdoğan bildirib ki, Türkiyə Mosul əməliyyatında da, əməliyyatdan sonra masada da olacaq: "Çünki orada bizim üçün bir tarix var. Kimsə bizdən Başika düşərgəsini tərk etməyimizi gözləməsin".
Türkiyə prezidenti bildirib ki, Türkiyə PKK-nı dəfələrlə məğlub edib, ancaq İraqdakı, Suriyadakı düşərgələrdə yetişdirilən yeni terrorçular Türkiyəyə göndərilir: "Türkiyənin israrla Mosul əməliyyatından kənarda tutulması orada məzhəb savaşının qarşısını ala bilməmiz üçündür. Məzhəb savaşının qarşısını alacağı üçün Türkiyəni Mosul əməliyyatından kənarda saxlamağa çalışırlar. Biz sünni-şiə qarşıdurmasına yol verə bilmərik".
Artıq Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin döyüş təyyarələri Mosul əməliyyatına qatılıb. Türkiyənin Baş naziri Binəli Yıldırım bildirib ki, Türkiyə Mosul əməliyyatına kənarda durub baxmayacaq: "Mosulda əleyhimizə atılan istənilən addıma cavab verəcəyik. İraqda yeni yezidlərə, yeni kərbəlalara əsla göz yummayacağıq. Mosul əməliyyatında iştirak edən koalisiya qüvvələrinin içində bizim döyüş təyyarələrimiz də var".
Nahid SALAYEV
