Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Polşaya rəsmi səfər edib. Səfər zamanı o, respublikanin baş naziri və prezidenti Donald Tusk və Karol Navrotski, eləcə də erməni diasporunun nümayəndələri və yerli ekspertlərlə görüşüb. Əsas müzakirə mövzuları Cənubi Qafqazda sülh və İrəvanın Aİ ilə əməkdaşlığı olub.
Paşinyan axşam saatlarında Varşavaya gəlsə də, ilk gün Kral Qəsrini ziyarət edə bildi, Milli Kitabxana və ekspertlərin və diplomatların onu gözlədiyi Polşa Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutuna baş çəkdi. Paşinyan instituta səfəri zamanı bildirib ki, 2025-ci ilin Ermənistanın müstəqillik qazanmasından bəri ilk il olduğunu və Ermənistan və Azərbaycan silahlı qüvvələri arasında atışma nəticəsində sərhəddə heç bir itki olmadığını vurğulamaq vacibdir. İndi isə bölgəmizdə əsl sülh hökm sürür.
Ermənistan liderinin sözlərinə görə, o, vətəndaşlarına çatdırmağa çalışır ki, əldə edilən sülh möhkəmləndirilməli və institutlaşdırılmalıdır. Paşinyan hesab edir ki, əgər buna məhəl qoyulmasa, o, məhv ola bilər. Ümumilikdə, Ermənistan liderinin institutda keçirilən görüş iştirakçılarına dediyi kimi, Azərbaycanla sülh iki mərhələdə əldə edilib. Əvvəlcə, 2022-ci ildə Paşinyan və Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Avropa Siyasi Birliyinin sammiti çərçivəsində Fransa prezidenti Emmanuel Makron və Avropa Şurasının prezidenti Şarl Mişelin vasitəçiliyi ilə görüşdülər. Orada onlar MDB-nin məqsəd və prinsipləri ilə bağlı Alma-Ata Bəyannaməsinə əsaslanan danışıqları davam etdirmək barədə razılığa gəldilər. 8 avqust 2025-ci ildə isə Vaşinqtonda ABŞ prezidenti Donald Trampın "şəxsi iştirakı və iştirakı" sayəsində İrəvan və Bakı sülh müqaviləsinin mətnini parafladılar: “Bundan sonra nəyin baş verməli olduğunu, “Tramp Yolu”nun nə olduğunu anlamaq çox vacibdir. Dediyim kimi, bu, Ermənistanda investisiya layihəsidir və Şərqlə Qərbi birləşdirəcək Ermənistandan keçən dəmir yolu xəttini əhatə edəcək... Bu, Aİ üçün yeni imkanlar yaradacaq, çünki bildiyiniz kimi, geosiyasi vəziyyətə görə hazırda qlobal miqyasda təchizat zənciri böhranı yaşayırıq və Ermənistan hökumətinin “Dünyanın Kəsişməsi” layihəsinin vacib hissəsi olan “Tramp Yolu” Aİ ilə Orta Asiya arasında yeni təchizat marşrutu yaradacaq”. Ermənistanın baş naziri həmçinin qeyd edib ki, ölkəsi demokratiyanın gücləndirilməsində Aİ-ni özünün ən etibarlı tərəfdaşı hesab edir. Bu baxımdan, o, İrəvanın Avropaya inteqrasiyanın başlanması haqqında qanun qəbul etdiyini xatırladıb.
Paşinyan Türkiyə ilə dialoqu da müsbət qiymətləndirib. İrəvan Ankara ilə tam diplomatik münasibətlər qurmağa və sərhədləri açmağa çalışır. Hava səyahətləri artıq başlayıb, lakin Aİ-nin də iştirak edə biləcəyi dəmir yolu əlaqəsi üzərində hələ də bəzi işlər görülməlidir. Avtomobil səyahətləri mümkündür, lakin Türkiyə hələ razılaşmayıb. Paşinyan Rusiyadan yalnız Gümrüdəki 102-ci hərbi baza kontekstində bəhs etdi. O, İrəvanın Rusiyanın mövcudluğundan qorxmadığını və onu aradan qaldırmaq niyyətində olmadığını söylədi. Eyni zamanda, o, KTMT-dən məyusluğunu ifadə etdi və Rusiya ilə münasibətlərin transformasiyasını qeyd etdi: “Hazırda Rusiya ilə yeni münasibətlər qururuq. Əlbəttə ki, biz qətiyyətliyik və Rusiya ilə münasibətlərimizi inkişaf etdirmək istəyirik, amma bu münasibətlərin bir çox amillərə görə dəyişdiyi aydındır. 2020-ci ilin noyabr ayında Rusiyanın və Rusiya prezidentinin Azərbaycanla atəşkəs rejiminin yaradılmasında rolunun həlledici olduğunu vurğulamaq vacibdir”. Paşinyan və Tusk arasındakı danışıqlara gəldikdə isə, onlar təxminən iki saat davam etdi. Baş nazirlər hətta erməni qonağın bloqu üçün yumoristik birgə video da çəkiblər və orada polşalı ermənilərə "ürək" göndərib. Tuskun sözlərinə görə, Paşinyanın səfəri bütün sahələrdə ikitərəfli münasibətlərin inkişafına təkan verəcək. Onlar həmçinin Ermənistanın Avropa İttifaqı ilə əməkdaşlığının dərinləşdirilməsinin və onun Avropaya inteqrasiyasının lehinə çıxış ediblər.Bu arada, Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyi və Polşa Müdafiə Nazirliyinin rəhbərləri Ararat Mirzoyan və Vladislav Kosiniak-Kamış hərbi-texniki əməkdaşlıq haqqında memorandum imzalayıblar. Elə həmin gün Rusiya sərhədçilərinin 2026-cı ilin əvvəlindən etibarən Ermənistan-Türkiyə sərhədini qorumayacağı açıqlanıb. Polşa 1999-cu ildən NATO üzvüdür və alyansın kollektiv müdafiə və hərbi-texniki əməkdaşlıq təşəbbüslərində fəal iştirak edir. Ermənistan da öz növbəsində bir neçə postsovet dövlətini birləşdirən və kollektiv təhlükəsizliyə yönəlmiş hərbi-siyasi ittifaq olan KTMT-nin üzvüdür. Lakin 2024-cü ildə Ermənistan rəhbərliyi ölkənin KTMT-dəki iştirakını faktiki olaraq dondurduğunu elan etdi. Nikol Paşinyan İrəvanın təşkilatın tədbirlərində iştirakını dayandırdığını və blok daxilində qarşılıqlı fəaliyyət formatını nəzərdən keçirdiyini bildirib. Ermənistan hakimiyyəti bunu kollektiv təhlükəsizlik mexanizmlərinin effektivliyindən narazılıqla əlaqələndirib.
Samirə SƏFƏROVA
