Azərbaycan Xarici İşlər Naziri Ceyhun Bayramov deyib ki, AZAL təyyarəsinin qəzası ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyi tamamilə qətiyyətlidir. Bununla bağlı o, Xocalı faciəsinin 34-cü ildönümü ilə əlaqədar Bakıda “Ana harayı” abidəsini ziyarət edərkən jurnalistlərə açıqlama verib. Bayramov bildirib ki, oktyabrda Prezident İlham Əliyev ilə Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında müzakirə olunan məsələyə əsasən, Azərbaycanın olduğu iddia edilən təyyarə qəzası Rusiya Müdafiə Nazirliyinin səhvi ucbatından baş verib və bütün zəruri tədbirlər görülməlidir.
Azərbaycanın gözləntiləri isə hadisəyə obyektiv, hüquqi-siyasi qiymət verilməsi və müvafiq kompensasiyaların ödənilməsidir.
Məsələyə hüquqi qiymətin verilməsi baxımında bu kriminal bir hadisədir, cinayət törədilib. Amma məsələyə siyasi qiymətin verilməsi çox maraqlıdır, hadisəyə siyasi qiymət verilməsi nədən ibarət ola bilər və nazir burada nəyi nəzərdə tutur?
Ceyhun Bayramovun səsləndirdiyi “hüquqi-siyasi qiymət” ifadəsi iki fərqli müstəvini əhatə edir. Hüquqi qiymət o deməkdir ki, hadisənin səbəbləri istintaq yolu ilə tam araşdırılmalı, məsuliyyət daşıyan tərəflər müəyyənləşdirilməli və beynəlxalq hüquq normalarına uyğun şəkildə cavabdehlik tətbiq olunmalıdır. Əgər təyyarə qəzası doğrudan da başqa dövlətin hərbi strukturlarının səhvi və ya səhlənkarlığı nəticəsində baş veribsə, bu zaman məsuliyyət təkcə texniki deyil, hüquqi xarakter daşıyır və kompensasiya mexanizmləri işə düşür.
Siyasi qiymət isə daha geniş çərçivəni əhatə edir. Burada söhbət dövlətlərarası münasibətlərdən, etimad mühitindən və hadisənin ikitərəfli əlaqələrə təsirindən gedir. Əgər məsələ başqa ölkənin rəsmi qurumunun fəaliyyəti ilə bağlıdırsa, bu artıq diplomatik münasibətlər, rəsmi üzrxahlıq, məsuliyyətin açıq şəkildə qəbul olunması və gələcəkdə belə halların təkrarlanmaması üçün siyasi təminatların verilməsi kimi məsələləri gündəmə gətirir. Bu kontekstdə siyasi tərəf həm də beynəlxalq imic, regiondakı güc balansı və strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinə təsir baxımından qiymətləndirilir.
Nazirin açıqlamasında ehtimal olunan məqam ondan ibarətdir ki, məsələ təkcə texniki qəza və ya fərdi səhlənkarlıq kimi yox, dövlət strukturlarının məsuliyyəti kontekstində dəyərləndirilməlidir. Bu isə artıq dövlət səviyyəsində münasibətin ortaya qoyulmasını, rəsmi mövqenin ifadə edilməsini və hadisənin diplomatik müstəvidə həllini nəzərdə tutur.
Akif NƏSİRLİ
