Azad İsazadə: “Bu miqyas artıq regional səviyyədə tammiqyaslı hərbi əməliyyat aparmaq gücü deməkdir və kiçik ölkənin donanmasından qat-qat üstündür”
ABŞ-ın Yaxın Şərqə hərbi qüvvə yerləşdirməsi davam edir. Məlumata görə, USS Gerald R.Ford təyyarədaşıyan gəmisinin daxil olduğu zərbə qrupu Atlantik okeanını keçdikdən sonra bölgəyə istiqamətlənib.
Beləliklə, ABŞ-ın İrana yaxın sularda iki təyyarədaşıyan gəmisi, 15 esminesi və bir neçə nüvə hücum sualtı qayığı olacaq. Bu yerləşdirmə Vaşinqtonun regiondakı hərbi mövcudluğunu əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Rəsmi açıqlamalarda bu addımın məqsədinin bölgədə sabitliyi qorumaq və müttəfiqlərin təhlükəsizliyini təmin etmək olduğu bildirilsə də, hərbi aktivliyin artması ABŞ-İran münasibətlərində gərginliyin yüksəldiyi vaxta təsadüf edir.
Regionda cəmləşən qüvvələr kifayət qədər böyük hərbi qruplaşma təsiri bağışlayır. Son günlər yayılan məlumatlarda ABŞ-ın İranla uzunmüddətli müharibəyə hazırlaşdığı iddia olunur. Yəni Vaşinqtonun ildırımsürətli və qısamüddətli əməliyyata deyil, daha uzunmüddətli qarşıdurma ssenarisinə hesablandığı bildirilir. ABŞ prezidenti Donald Trump da müxtəlif çıxışlarında İranın “asan hədəf” olmadığını vurğulamışdı.
Bu qədər hərbi qüvvə ilə ABŞ-ın İranla nə qədər müddətə müharibə aparmaq imkanına malik olduğunu necə qiymətləndirmək olar?
Hərbi ekspert Azad İsazadə “Bakı-Xəbər” qəzetinə açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ regionda hərbi varlığını həddən ziyadə artırmaqdadır, xüsusilə iki təyyarədaşıyan gəminin regiona gətirilməsi diqqəti cəlb edir. Onun sözlərinə görə, iki gəmidə ümumilikdə 120-yə yaxın hərbi uçuş aparatı var – hər bir gəmidə tipik olaraq 65-dən 75-ə qədər təyyarə və helikopter yerləşir, bu da donanmanın lazımi döyüş və dəstək qabiliyyətini təşkil edir: “Amerika Birləşmiş Ştatları son dövrlərdə Yaxın Şərq regionuna adətən ən azı bir strateji və ya çoxməqsədli nüvə sualtı qayığı cəlb edir. Bu, əsasən qanadlı raketlərlə silahlanmış və ya ballistik raket daşıyan nüvə sualtı qayıqları olur.
Qanadlı raket daşıyan nüvə sualtı qayıqları onlarla “Tomahawk” tipli uzaqmənzilli raket buraxa bilir və həm quru, həm də dəniz hədəflərinə qarşı istifadə olunur. Ballistik raket daşıyan strateji sualtı qayıqlar isə minlərlə kilometr mənzilli nüvə başlıqlı raketlərə malik olur və əsasən strateji çəkindirmə məqsədi daşıyır. Onların dəqiq sayı və yerləşməsi adətən rəsmi şəkildə açıqlanmır, lakin döyüş qabiliyyəti regionda ciddi hərbi balans yarada biləcək səviyyədə hesab olunur”.
Ekspertin sözlərinə görə, 15 esmines çox böyük və ciddi dəniz hərbi qüvvəsi sayılır. Müqayisə üçün qeyd edək ki, bir çox ölkələrin ümumi hərbi donanmasında bundan az sayda iri döyüş gəmisi olur: “Məsələn, Amerika Birləşmiş Ştatları Hərbi Dəniz Qüvvələrinin (United States Navy) tərkibində olan müasir "Arleigh Burke-class destroyer" tipli esmineslər güclü hava hücumundan müdafiə sistemi, qanadlı raketlər, zenit-raket kompleksləri və sualtı qayıqlara qarşı silahlarla təchiz edilir. Bir esmines onlarla uzaqmənzilli raket daşıya bilir.
15 esmines birlikdə fəaliyyət göstərdikdə yüzlərlə raket buraxmaq, geniş ərazidə hava hücumundan müdafiə zonası yaratmaq, eyni zamanda dəniz və quru hədəflərinə zərbə endirmək imkanına malik olur. Bu miqyas artıq regional səviyyədə tammiqyaslı hərbi əməliyyat aparmaq gücü deməkdir və kiçik ölkənin donanmasından qat-qat üstündür.
İnandırıcı deyil ki, bu miqyasda hərbi armada müttəfiqlərin müdafiəsi və regionda təhlükəsizliyi təmin etmək üçün toplanır. Belə qruplaşmanı yerləşdirmək çox baha başa gəlir, böyük ehtimalla zərbə endirmək məqsədi ilə regiona toplanır. Bir qruplaşma çoxdan regiondadır. Amma düşünürlər ki, həmin qüvvələr dərhal İranın müdafiə səddini yara bilməyəcək. Ona görə də əlavə qüvvələr cəlb edilir. Yəqin ki, bu müharibə bir neçə günlük hava zərbələrindən ibarət olacaq, quru qoşunları ilə hücum nəzərdə tutulmayıb. İlk növbədə hava hücumundan müdafiə sistemi yarılacaq, hərbi-sənaye və nüvə obyektləri, eləcə də hərbi qüvvələrin qərargahları məhv ediləcək. İstisna edilmir ki, neft və qaz yataqlarına da zərbələr endirilə bilər. Amma bu son qərar ola bilər - İran ABŞ-ın tələblərini yenə də yerinə yetirmək istəməsə, bu addım atıla bilər”.
İsazadə vurğulayır ki, ilk zərbə kimi təxminən 700-ə qədər “Tomahawk” raketi eyni anda İran üzərinə buraxıla bilər: “İkinci buraxılış da bir o qədər gözlənilir ki, bununla İran ərazisində bütün mühüm obyektlər zərərsizləşdirilə bilər. Buna paralel olaraq təyyarələrdən hava-yer raketləri ilə qalan obyektləri vuracaqlar.
Ekspertin fikrincə, mütləq deyil ki, bu zərbə vurulacaq. İran danışıqlar masasına əyləşsə və Vaşinqtonun tələblərini yerinə yetirsə, bu müharibə olmaya da bilər. Tələblər də yalnız elan edilənlər deyil, gizli tələblər də var. Məsələn, mediaya sızan məlumatlara görə, İsrail tələb qoyub ki, ayətullahlar ümumiyyətlə İranda hakimiyyətdən getsinlər, xalqın səsi ilə seçilən prezident hakimiyyətə gəlsin. İsrail bu məlumatı nə təsdiq, nə də təkzib edib. İstisna edilmir ki, ABŞ da bu tələbi dəstəkləsin. Hələlik müharibə mövzusunda İsraillə ABŞ arasında vahid mövqe yoxdur, amma Amerikanın bölgədə cəmləşmiş hərbi kontingenti iki gün ərzində zərbə endirə bilər”.
Akif NƏSİRLİ
