Xaqani Cəfərli: “Avropa İttifaqının Putinin Macarıstana səfərinin qarşısnı almaq üçün ciddi mexanizmi mövcud deyil”
Avropa İttifaqının Xarici Əlaqələr və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi Kaya Kallas bəyan edib ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Avropa İttifaqı (Aİ) ölkəsinə səfəri “xoşagəlməz” olardı. Avropa diplomatiyasının rəhbəri xatırladıb ki, V. Putin Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin orderi altındadır.
K.Kallas Rusiya prezidentinin Ukraynadakı müharibəni müzakirə etmək üçün Macarıstana səfər edə biləcəyini “xoşagəlməz” adlandırıb. "Xeyr, Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin (ICC) orderi olan birinin Avropa ölkəsinə gəlməsini görmək xoşagəlməzdir". O, bunu oktyabrın 20-də Aİ xarici işlər nazirlərinin Lüksemburqdakı görüşündən əvvəl deyib. Eyni zamanda, Kallas əlavə edib ki, "məsələ bunun hər hansı bir təsiri olub-olmayacağıdır".
Bu arada Macarıstanın məhkəmə üzvlüyündən çıxmağa hazırlaşdığı bildirilir. Moskva müharibə cinayətləri ilə bağlı ittihamları rədd edir və BCM-nin yurisdiksiyasını tanımır.
K.Kallas qeyd edib ki, ABŞ prezidenti Donald Trampın sülh səyləri əlbəttə ki, dəstəyə layiqdir, lakin Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski üçün də Putinlə görüşməyin vacib olduğunu vurğulayıb. “Amerikanın Rusiyanı danışıqlar masasına oturtmağa məcbur etmək üçün kifayət qədər təsir rıçaqları var. Əgər bu, müharibəni dayandırmağa kömək edərsə, bu, əlbəttə ki, yaxşı haldır", deyə Kallas bildirib. O, Aİ-nin yaxın günlərdə Rusiyaya qarşı sanksiyaların 19-cu raundunu qəbul edəcəyini açıqlayıb.
Avropalı nazirlər Putinin Macarıstana səfəri ehtimalından narazıdırlar
Digər Aİ ölkələrinin nazirləri də Putinin Macarıstana Trampla görüşmək perspektivi ilə bağlı mənfi fikirlər səsləndirirlər. Litvanın xarici işlər naziri Kestutis Budris bəyan edib ki, “Putin üçün Avropada yeganə yer bizim paytaxtlarımızın heç birində deyil, tribunal qarşısındakı Haaqadır”.
Finlandiyanın xarici işlər naziri Elina Valtonen də narahatlığını bildirib. "Görəcəyik görüşün harada və hansı formatda baş tutacağını, lakin aydındır ki, Putin kimi hərbi cinayətkarın AB torpağında yeri yoxdur".
Fransanın xarici işlər naziri Jan-Noel Barrot qeyd edib ki, Putinin səfəri yalnız “dərhal və qeyd-şərtsiz atəşkəs” əldə olunarsa məna kəsb edə bilər. Öz növbəsində, Hollandiyanın xarici işlər naziri David van Weel "ən vacib şeyin danışıqlar masasının olmasıdır" olduğunu vurğuladı.
Polşa xarici işlər nazirinin müavini İqnasi Niemçiçki Trampın təşəbbüslərini şərh etmək iqtidarında olmadığını bildirib. “Bizim vəzifəmiz diqqəti Avropa İttifaqının Ukraynaya maksimum dəstək verməsini təmin etməyə yönəltməkdir və biz məhz bunu etməyə çalışırıq. Biz istəyirik ki, Amerika bu işdə qalsın. Biz başa düşürük ki, ABŞ-ın iştirakı olmadan Ukraynanın maraqlarına cavab verən razılaşma əldə etmək mümkün olmayacaq. Ona görə də indi bizim vəzifəmiz diqqəti Avropada nə edə biləcəyimizə yönəltməkdir”-deyə o qeyd edib.
"Biz konstruktiv rol oynamaq istəyirik və vəziyyətə emosional prizmadan baxmırıq. Əgər bu sammit Avropa İttifaqının və Ukraynanın maraqlarına cavab verən qərarlara gətirib çıxararsa, əladır. O zaman biz hamımız prezident Trampın müdrikliyini tərifləyəcəyik. Deməli, bu, emosiya məsələsi deyil, sadəcə olaraq, maraqlara uyğun gələn konkret qərarların müzakirə olunmasını görmək istəyirik", - deyə Niemçiçki bildirib.
ABŞ və Rusiya prezidentləri arasında mümkün görüş üçün məkan kimi Budapeştin seçilməsinə münasibət bildirən Ukrayna prezidenti Volodimr Zelenski isə bildirib ki, siyasi və tarixi konteksti nəzərə alsaq, Budapeşt belə görüş üçün “ən yaxşı yer deyil”. Bununla belə, Ukrayna lideri qeyd edib ki, əgər görüş sülhə töhfə verə bilərsə, o zaman onun harada keçirilməsinin heç bir əhəmiyyəti yoxdur.
Zelenskinin sözlərinə görə, o, Budapeştə gəlməyə hazırdır, əgər orada üçtərəfli görüş - onun özü, Vladimir Putin və Donald Trampın iştirakı ilə keçirilsə, hətta onunla Putin arasında birbaşa görüş olmasa, əksinə, qondarma mekik diplomatiyası yanaşması olsa belə.
Müzakirələrlə tanış olan mənbələrə görə, oktyabrın 17-də Vaşinqtonda Zelenski ilə gərgin görüş zamanı Tramp Ukrayna prezidentini bəzi əraziləri Rusiyaya verməyə çağırıb. Danışıqlardan sonra o, açıq şəkildə “hazırkı cəbhə xətti boyunca” atəşkəsin tərəfdarı olub.
Kremldən bildirilib ki, oktyabrın 16-da Trampla telefon danışığı zamanı Putin Ukraynaya qarşı müharibədəki vəziyyətlə bağlı mövqeyini təkrarlayıb və vurğulayıb ki, rus qoşunları bütün cəbhə xətti boyunca strateji təşəbbüsü özündə saxlayır.
Bu günlərdə Putin Trampla görüşmək üçün Macarıstana gedəcək. Amma Avropa Birliyi (AB) ölkələri onun Macarıstana gəlməyinin əleyhinədirlər. Onlar buna görə Macarıstanı tənqid edirdilər. Macarıstan AB-ın üzvüdür, amma bəzi məsələlərdə AB-la razılaşmır. Putinin səfərinin qarşısını almaq üçün AB Macarıstana təzyiq göstərə bilərmi?
“Elə vəziyyət yaranıb ki…”
Siyasi ekspert Xaqani Cəfərli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Macarıstanın Putin-Tramp görüşünə ev sahibliyi etməsi heç şübhəsiz, Avropa İttifaqının Rusiyanı təcrid siyasətinə ziddir. “Buna görə də Brüssel Macarıstanın bu addımına qarşıdır. Ümumiyyətlə, Macarıstan Ukrayna ilə bağlı məsələlər başda olmaqla bir çox məsələdə Avropa İttifaqının siyasəti ilə razılaşmır. Elə vəziyyət yaranıb ki, Macarıstana hətta Avropa İttifaqını tərk etmək də təklif olunub. Lakin Macarıstan hökuməti belə bir addımın iqtisadiyyat üçün fəlakətli olacağını bildiyi üçün inadla İttifaqı tərk etməkdən boyun qaçırır.
Avropa İttifaqının Putinin Macarıstana səfərinin qarşısnı almaq üçün ciddi mexanizmi mövcud deyil. İttifaq malik olduğu mexanizmlərin əksəriyyətindən bu günə qədər Macarıstana qarşı istifadə edib. Lakin Putinin səfəri Macarıstanın Avropa İttifaqındakı mövqeyinin daha zəifləməsinə səbəb olacaq.
Macarıstan Türk Dövlətləri Təşkilatında müşahidəçi statusu var və Azərbaycanın Avropa İttifaqındakı əsas tərəfdaşlarından biridir. Lakin gerçəklik ondan ibarətdir ki, Orban hökumətinin siyasəti Macarıstanın maraqlarına ziddir”.
X.Cəfərlinin sözlərinə görə, Avropa İttifaqı gərgin münasibətlər Macarıstana sərmayə qoyuluşuna və İttifaq tərəfindən edilən dəstəyə çox mənfi təsir edir: “Macarıstan bunun mənfi təsirlərini uzun müddət hiss edəcək”.
İradə SARIYEVA
