Brüsseldə Ermənistan-Avropa İttifaqı-ABŞ arasında aprelin 5-də keçirilən üçtərəfli görüşün getdikcə yeni təhlükəli təfərrüatları üzə çıxır. Hətta Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanın bağlı qapılar arxasında Avropa İttifaqı və ABŞ-ın hərbi təhlükəsizliklə bağlı təqdim etdikləri pakta imza atması barədə deyilənlər də tədricən öz təsdiqini tapır.
Qeyd edilənlər fonunda artıq o da bəlli olub ki, Brüsseldə Avropa İttifaqının Sülh Fondundan Ermənistana yardım göstərilməsinə dair ilkin razılıq əldə olunub. "Azatutyun" radiosu Avropa İttifaqının İrəvana 10 milyon avro ayırmağı planlaşdırdığını təsdiqləyən diplomatik sənədlər əldə edib. Həmin məbləğ 30 ay ərzində xərclənməlidir. Sənədə əsasən, vəsait bir batalyon səviyyəsində ordu bölməsi üçün modul tipli səhra düşərgəsinin yaradılmasına sərf olunacaq ki, bura bir tibb məntəqəsi də daxildir.
Sənəddə deyilir: "Bu dəstəyin məqsədi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin dayanıqlığını və sabitlik imkanlarını artırmaq, bununla da böhran və fövqəladə hallar zamanı mülki insanları daha yaxşı qorumağa kömək etməkdir". Avropa İttifaqının Sülh Fondu 2021-ci ildə yaradılıb. Məqsəd sülhü təşviq etmək, münaqişələrin qarşısını almaq və dünyada beynəlxalq təhlükəsizliyi gücləndirmək üçün qeyri-öldürücü silah və ya vasitələrin əldə edilməsi üçün vəsait təmin etməkdir. Amma bu gün sözügedən fond, faktiki olaraq, Ermənistanın hərbi ehtiyaclarının qarşılanmasına yardım edir. Son illərdə bu fonddan yardımı, məsələn, ittifaqa üzvlük üçün müraciət etmiş Gürcüstan, Ukrayna və Moldova alıb. Onların hər üçünün Rusiya ilə ərazi problemi var. Beləliklə, Avropa İttifaqının Sülh Fondu həm də, faktiki olaraq, Rusiya əleyhinə fəaliyyəti dəstəkləyir. Ermənistan bu fonddan istifadə etmək üçün ötən il müraciət edib. Ötən ilin oktyabrında İrəvana gələn Fransanın ovaxtkı xarici işlər naziri Ketrin Kolonna bu məsələ ilə bağlı Avropa İttifaqının Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbərinə şəxsən müraciət etdiyini bildirib. Bundan əvvəl Avropa İttifaqı Xarici İşlər Nazirliyi rəhbərinin mətbuat katibi bildirmişdi ki, sözügedən məsələ üzrə irəliləmək üçün bütün üzv dövlətlərin razılığı lazımdır. Hazırda, mənbənin sözlərinə görə, belə bir razılaşma mövcuddur və yaxın həftələrdə layihə yekun təsdiq üçün təqdim olunacaq. Avropa İttifaqının Sülh Fondu bunlara paralel olaraq Gürcüstana ikinci yardım paketinin verilməsi ilə bağlı ilkin razılaşmanın da olduğunu bəyan edir. Bu dəfə Tiflisə 30 milyon avronun ayrılması nəzərdə tutulur. Gürcüstana verilən dəstəyin istiqaməti də genişdir. Bu yardım hesabına, Ermənistandan fərqli olaraq, Tiflisə artilleriya bölmələrinin idarə olunması və onların əməliyyatlarına nəzarət üçün avadanlıq, mühəndislik, kibermüdafiə və tibbi avadanlıqların verilməsi planlaşdırılır. Perspektivdə analoji yardımların Ermənistana göztərilməsi də planlaşdırılır.
Avropa İttifaqının Ermənistandakı səfiri Vasilis Maraqos iddia edir ki, qurum Ermənistanı öldürücü olmayan silahlarla dəstəkləməyi nəzərdən keçirir: "Avropa İttifaqı Ermənistan silahlı qüvvələrini öldürücü olmayan silahlarla dəstəkləməyi nəzərdən keçirir. Söhbət əsaslı dəstəkdən gedir. Ümid edirəm ki, potensialımızı gücləndirə bilərik". Bundan başqa, yayılan xəbərlərə görə, Birləşmiş Ştatlar Brüsseldə İrəvan üçün yeni hərbi doktrinanın işlənib hazırlanmasını, hətta strateji müdafiə icmalının həyata keçirməsini təklif edib. Yeni hərbi doktrina Ermənistanın əvvəlki müdafiə strategiyalarının yenidən nəzərdən keçirilməsi ilə yanaşı, ölkənin milli təhlükəsizlik məsələlərinə yeni yanaşmanı nəzərdə tutur. Təbii ki, sazişin hədəfi həm də Rusiyadır. Elə bu fonda Paşinyana yaxınlığı ilə tanınan "Respublika Naminə" partiyasının rəhbəri, keçmiş deputat Arman Babacanyan Rusiyanın Ermənistan ərazisində mövcudluğunun azaldılmasını təklif edir: "Rusiyanın hərbi-siyasi və iqtisadi orbitində qalmaq Ermənistana hər gün təhlükə gətirəcək". "Respublika" partiyasından olan Anahit Adamyan isə qeyd edir: "Ermənistan Respublikasının təkcə KTMT-ni deyil, MDB və Aİİ-ni də tərk etməli olduğu danılmazdır". Brüssel görüşündə razılaşdırılmış yeni planda nəzərdə tutulan məsələlərdən biri də sərhəd nəzarəti və təhlükəsizliyidir. Burada İranla bağlı məqamlar da öz əksini tapıb. Belə ki, xüsusi diqqət İranla sərhədə ayrılacaq. İran üçün təhlükəli olan ABŞ-ın Ermənistana analitik qruplar göndərəcəyidir. Qrup Ermənistanın hava hücumundan müdafiəsi imkanlarını yenidən qiymətləndirəcək. Belə bir addım ABŞ-ın Rusiya və KTMT-nin regionda təsirini azaltmaq istəyinin tərkib hissəsidir. Avropa İttifaqı bunlar fonunda Ermənistan ordusuna dəstək məqsədilə fəaliyyətini genişləndirəcək. Heç şübhəsiz, məhz bu gedişlər hesabına Qərb Ermənistanı Cənubi Qafqazda bir silahlı forpost kimi yaratmaq niyyətindədir. Bu bir daha göstərir ki, Azərbaycan sammitin regionda gərginliyə xidmət etməsi və gələcəkdə çox böyük fəsadlar törədəcəyi barədə mövqeyində nə qədər haqlıdır. Beləliklə də hadisələrin bundan sonrakı bütün mənfi ssenari üzrə inkişafının məsuliyyəti Ermənistanın və onun havadarlarının üzərindədir.
Ramil QULİYEV
