"Fransa prezidenti Emmanuel Makron Aİ ölkələrindən Ukraynaya qoşun göndəriləcəyini istisna etmir. Xoşbəxtlikdən, bu təhlükəli təklif Qərbdə də ciddi müqavimətlə üzləşdi: NATO və Almaniya buna qarşı çıxdı". Bu fikri Ermənitanın Demokratik Alternativ Partiyasının sədri, politoloq Suren Surenyants səsləndirib.
O, Emmanuel Makronun tamamilə avantürist olduğunu, baş nazir Nikol Paşinyanın da Fransa prezidentindən geri qalmadığını qeyd edir: "Məndə belə təəssürat yaranıb ki, hazırda Paşinyanla Makron arasında yaxınlaşma müsbət tarixə malik erməni-fransa dostluğuna deyil, iki liderin və bir mistikin avantürizminə əsaslanır. Təsadüfi deyil ki, Paşinyanın Parisə səfərləri dəfn və yenidən dəfn mərasimləri ilə müşayiət olunur". Erməni şərqşünas Armen Petrosyan isə Türkiyənin "BirGün" qəzetinə müsahibəsində bildirir ki, Fransa Ermənistanın təhlükəsizliyini təmin edə bilməz. Bunun üçün əsas məsələ Ermənistanın qonşuları ilə münasibətlərinin normallaşmasıdır: "Ermənistanın təhlükəsizlik siyasətinin əsas ideyası bütün problemli münasibətləri, xüsusən də qonşuları ilə, həll etməkdir. Fransa isə İrəvanla siyasətin çoxvektorlu dərinləşməsi perspektivinə reaksiya verənlərdən sadəcə biridir. 2020-ci il müharibəsi və ondan sonra baş verənlər göstərdi ki, Ermənistanın təhlükəsizlik siyasətinə yenidən baxılmalıdır və sistemli dəyişikliklərə ehtiyac var. Onilliklər ərzində İrəvan Moskva ilə çoxsəviyyəli əməkdaşlığa əsaslanan vahid mərkəzli təhlükəsizlik sistemi qurur. Bu arada bir çox obyektiv və subyektiv səbəblərdən bu sistem hazırda kifayət qədər işləmir, nəticədə Ermənistan və erməni xalqı strateji xarakterli itkilər verib. Deməli, belə bir şəraitdə Ermənistanın təhlükəsizlik siyasətində əsaslı dəyişikliklərə ehtiyac var. Və bu məqsədin əsas prinsipi bir mərkəzə maksimum uyğun gələn təhlükəsizlik mexanizmlərinin formalaşdırılması deyil, çoxfaktorlu məntiqə əsaslanan, müxtəlif istiqamətlərə malik və müxtəlif oyunçularla maraqların müqayisəsinə əsaslanan diversifikasiya siyasətidir". Analitikin fikrincə, Ermənistanın təhlükəsizliyi üçün, təbii ki, fərqli, lakin əhəmiyyətli amillər vacibdir. Buraya qonşu ölkələrlə çoxvektorlu əməkdaşlıq da daxildir: "Ermənistanın təhlükəsizlik siyasətinin əsas ideyası bütün problemli münasibətləri, xüsusən də qonşuları ilə, həll etməkdir. Bu isə Azərbaycanla sülh müqaviləsi imzalamaq, Türkiyə ilə münasibətləri normallaşdırmaq deməkdir. Problemlər həll olunarsa, bu, həm Ermənistanın təhlükəsizlik siyasətinin prioritetlərinə, həm də bütün regionun sülh yolu ilə inkişafı perspektivlərinə birbaşa təsir göstərəcək". Amma qeyd edir ki, indiki halda İrəvan ciddi səhvlərə yol verir və geosiyasi çəkişmə meydançasına çevrilir.
Bunu Ermənistan parlamentinin "Hayastan" fraksiyasının deputatı Areqnaz Manukyan da təsdiq edir: "Qonşularla münasibət yaxşı deyil. Belə bir vaxtda günlərdir ki, Ukrayna prezidenti Zelenskinin Ermənistana səfər edəcəyi ilə bağlı şayiələr yayılır, martın 4-ü səfər tarixi kimi qeyd olunur. Paşinyanın ofisindən nə təkzib, nə də təsdiq var, yəni bu məsələ ilə bağlı yekun aydınlıq yoxdur". Manukyan bildirib ki, bu mərhələdə Paşinyanın partiyasının müxtəlif odioz üzvləri vasitəsilə ictimai əhval-ruhiyyə yoxlanılır: "Bu tamaşada erməni Zelenski və ya Saakaşvili rolunu Paşinyana həvalə edirlər". Ermənistanın "Hayatsk" analitik mərkəzinin eksperti Hermine Mxitaryanın sözlərinə görə isə, Ermənistanı
Rusiya üçün 2-ci qaynar nöqtəyə, 2-ci Ukraynaya çevrəcəklər. "Erməni Milli Konqresi" partiyasının üzvü Hrant Baqratyan da bunu istisna etmir: "Əgər Ermənistan KTMT ilə bağlı Rusiya ilə qarşıdurmanı davam etdirsə, Rusiya Ermənistanı orada cəzalandırmaq üçün həmin qarşıdurmanı iqtisadi sahəyə də keçirəcək". Onun sözlərinə görə, Ermənistanda qaz bahalaşacaq, AES-ə yanacaq verilməyəcək, hər şey dayanacaq: "Çünki dünyanın ən anti-Rusiya mövqeyində olan bir ölkəni qidalandırmağın nə mənası var? Paşinyan deyir ki, rəqib kimi Türkiyə ilə Azərbaycan azdır, qoy Rusiya da rəqibimiz olsun". Hazırda aıq-aşkar görünür ki, Ermənistanın Baş naziri Fransanın fitvasına uyaraq, regionda gərginlik yaratmaq yolunu tutub. Fransanın Ermənistana böyük miqdarda silahlar satması, o cümlədən Fransanın müdafiə naziri və bu ölkənin hərbi-sənaye şirkətlərinin rəhbərlərinin Ermənistana hazırkı səfəri bunları söyləməyə əsas verir ki, Ermənistan məhz Fransanın təhriki ilə hərbi avantüraya getmək niyyətindədir. Rusiyalı siyasi şərhçi Aleksandr Razuvayev bu xüsusda qeyd edir: "Bu gün Ermənistan açıq şəkildə Rusiyanı müttəfiq kimi mənfi səciyyələndirməyə çalışır. Həm də Azərbaycanı mənfi səciyyələndirir. Beləliklə, İrəvan özü Rusiya və Azərbaycanı barrikadanın eyni tərəfində qoyur. Rusiya ilə Azərbaycanı, eləcə də Ermənistanı tarixi, mədəni və sosial bağlar birləşdirir. Bakı bu əlaqələrin saxlanmasının vacibliyini dərk edir, amma İrəvan bu gün onlardan qurtulmaq və açıq şəkildə tapdalamaq üçün hər şeyi edir. Ermənistan barrikanın o biri tərəfində dayanır". Razuvayevin sözlərinə görə, ABŞ və Fransanın Azərbaycana qarşı mövqeləri təəccüblü deyil, çünki onlar nəinki suveren dövlətlərə dözə bilmirlər, hətta Qərbdə də türkçülük və islamofobiyadan əziyyət çəkirlər: "Qərbdə elə göstərirlər ki, guya bunun əleyhinədirlər və tədricən Ermənistana qucaq açırlar, amma əslində bu qucaqlaşma deyil, ölümcül tələdir. Qərb Paşinyanın timsalında regiona bomba hazırlayıb. Amma Fransa və ya digər AB ölkələri Ermənistanı silahla, öz ordusu ilə, kəşfiyyatı ilə doldursa, yeni müharibə başlasa belə, bu müharibədə sadəcə İrəvan parçalanacaq, dövlətçiliyini itirəcək. Paşinyan isə ən yaxşı halda Qərbə qaçacaq. Azərbaycanda oxşar vəziyyət yarana bilməz, çünki ölkədə güclü, ağıllı hökumət var. Qərb isə buna təzyiq edə bilməz. Bu gün rəsmi Bakı nümayiş etdirir ki, o, həm diplomatik, həm də hərbi müstəvidə cavab verməyə hazırdır. Cənab Əliyev ABŞ və Fransa ilə bağlı öz şərhində haqlıdır".
Tahir TAĞIYEV
