2024-cü ildə Avropada bir sıra əlamətdar siyasi hadisələr baş verəcək ki, onların arasında Avropa Parlamentinə seçkilər diqqəti cəlb edir. Avropa İttifaqına üzv olan 27 ölkədəki seçicilər Avropa Parlamentinin yeni üzvlərini seçmək üçün 2024-cü il iyunun 6-dan 9-dək seçki məntəqələrinə gedəcəklər.
Qeyd edək ki, Avropa Parlamenti (AP) 1957-ci ildə yaradılıb və əvvəlcə Avropa Birlikləri Assambleyası adlanırdı. Üzvlər əvvəlcə Aİ-yə üzv ölkələrin parlamentləri tərəfindən təyin edilirdi. 1979-cu ildən parlament əhali tərəfindən seçilməyə başlayır. Bu, bu müddətdən bəri Aİ-nin seçki orqanına onuncu seçki olacaq. Avropa Parlamenti mövcud olduğu müddətdə Avropa institutları sistemində siyasi çəkisini xeyli itirib. AP-nin qəbul edilmiş qanun və qərarları Avropa Komissiyası və Avropa Şurası tərəfindən həyata keçirilməsi üçün artıq əsas təlimatlar hesab olunmur. Xarici siyasət sahəsində Avropa Parlamenti fəal şəkildə qətnamələr və hesabatlar qəbul edir. Amma artıq bunlar da hansısa əhəmiyyət kəsb etmir. Onu da qeyd edək ki, 2024-cü ildə avropalı deputatların sayı 705-dən 720-yə qədər aracaq. Bu dəyişikliklər Aİ daxilində demoqrafik şəraitlə bağlıdır: ayrı-ayrı ölkələrdə əhalinin artımı və Avropa Parlamentinin deputatlarının mandatlarının proporsional artırılması zərurəti bunu tələb edir. Belçika, Danimarka, İrlandiya, Latviya, Avstriya, Polşa, Finlandiya, Sloveniya, Slovakiya kimi ölkələr üçün əlavə bir yer, İspaniya, Fransa, Niderland üçün isə iki yer ayrılıb.
Hazırkı Avropa Parlamentinin tərkibini nəzərə alsaq, qeyd etmək olar ki, 2019-cu ildə Aİ-nin ənənəvi siyasi qüvvələri "Xristian Demokratlar" və "Sosialistlər və Demokratlar" öz təsirlərini saxlasalar da, Avropa Parlamentində çoxluqlarını itirdilər. Bu, o dövrdə Avropa cəmiyyətində ənənəvi ideyaların üstünlük təşkil etməsi və xristian prinsiplərinə riayət etməklə sosial və iqtisadi problemlərin həllini müdafiə edən siyasətçilərə inam, sosialist hərəkatlarının yüksək nüfuzu ilə bağlı idi.
Bununla belə, 2019-cu il seçkiləri həm radikal avroskeptiklər, həm də avrointeqrasiya tərəfdarları da daxil olmaqla yeni hərəkatların artan populyarlığını göstərir. Təbii ki, Avropa Parlamentinə qarşıdan gələn seçkilərdə hər bir partiyanın nəticələri onların seçki kampaniyasının məzmunundan asılı olacaq. İqtisadi vəziyyət əksər avropalıları narahat edən əsas məsələlərdən biri olaraq qalır. Pandemiyadan sonrakı dövrün qalan mənfi iqtisadi nəticələri, Ukrayna hadisələrindən sonra 2022-ci ildən müşahidə olunan ərzaq və malların bahalaşması 2024-cü ildə avropalıları narahat edən əsas məsələlərdir. Avropa sakinlərinə miqrasiya məsələlərinin həllini təklif edən siyasətçilər yaxşı nəticələr əldə edə bilərlər. Bunu qeyri-qanuni miqrasiyaya qarşı mübarizədə fəal yanaşmanı müdafiə edən partiyaların seçicilərin əksəriyyətini qazandığı İtaliya, Hollandiya və İspaniyada keçirilən son seçkilərin nəticələri göstərir. Bununla belə, avropalı seçicinin diqqəti hələ də iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə, "yaşıl keçid" üzərindədir. Amma başqa əsaslarla da seçkilərdə qalib olmaq istəyənlər var. Bura, xüsusən də erməni lobbisi və diasporun hesabına Avropa Parlamentində yer almaq istəyənlər daxildir. Onlar indi Azərbaycana qarşı qərəzli mövqe sərgiləməklə Avropa Parlamentinə düşmək istəyirlər. Avropa Parlamentinin Azərbaycana qarşı obyektivlikdən və reallıqdan uzaq, böhtan xarakterli daha bir qətnamə qəbul etməsi də bundan irəli gəlir. Əlbəttə, Avropa Parlamentində erməni lobbisinin girovluğunda olan bir qrup deputatın təşəbbüsü və canfəşanlığı ilə Azərbaycan əleyhinə qərəzli qətnamənin qəbul edilməsi heç nəyi dəyişmir. Əvvəla, belə kağız parçalarının heç bir hüquqi qüvvəsi və siyasi təsir mexanizmi yoxdur. İkincisi, bununla reallıqları təhrif etmək, erməni vandalizmini və Ermənistanın hərbi-siyasi cinayətlərini gizlətmək, diqqəti bu məsələlərdən yayındırmaq mümkün deyil. Erməni lobbisi, xüsusilə də açıq-aşkar özünü Ermənistanın havadarı kimi təqdim edən Fransa Azərbaycanın Avropa Parlamenti ilə münasibətlərinin korlanması üçün çalışır. Baş verənlər onu göstərir ki, Avropa Parlamenti ermənipərəst Fransanın əlində alətə çevrilib və Fransa Cənubi Qafqaz regionunda mövcudluğunu saxlamaq üçün hər vasitədən istifadə etməyə çalışır. Amma bunlar əbəs cəhdlərdir.
Ramil QULIYEV
