Ermənistan parlamenti, Rusiyanın bütün xəbərdarlıqlarına baxmayaraq, nəhayət Roma Statutunun ratifikasiyası haqqında qanun layihəsini 60 lehinə səslə qəbul edib. Bunun ardınca parlament layihəni imzalanması üçün prezidentə göndərəcək.
Parlamentdə təmsil olunan hər iki müxalifət - “Hayastan” və “Şərəfim var” fraksiyaları hakimiyyətin başlatdığı prosesi konstitusiyaya zidd hesab edir. Müxalifətin “Hayastan” fraksiyasının katibi Artsvik Minasyan bildirib ki, gündəliyə konstitusiyaya zidd şəkildə təqdim olunan məsələ daxil edilib: “Milli Məclis konstitusiyaya düzəlişlər etmədən Roma Statutunun ratifikasiyası məsələsini müzakirəyə çıxarmaq səlahiyyətinə malik deyil, onun çoxsaylı risqlərini nəzərə almaq da lazımdır”. Üçüncü prezident Serj Sarkisyanın rəhbərlik etdiyi qüvvələr hakimiyyətin Roma Statutunu ratifikasiya etmək qərarını gözlənilməz nəticələrlə dolu ifrat siyasi korluq adlandırıb. Moskva İrəvanın Rusiya prezidentinin həbsinə order verən Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin nizamnaməsini ratifikasiya etmək qərarını qeyri-dost addım adlandırıb. Kreml Ermənistanın Roma Statutunu ratifikasiya etməsinin ikitərəfli münasibətlər üçün ən çox mənfi nəticələrin olacağı ilə hədələyib, hansı addımları atacaqlarını dəqiqləşdirməyib. Qərbdə isə İrəvanın addımları alqışlanır. Avropa Komissiyasının rəhbəri Ursula fon der Leyen Ermənistanın Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Statutunu ratifikasiya etməsini alqışladığını bildirib: “Mən Ermənistan parlamentinin Roma Statutunun ratifikasiyasını alqışlayıram. Ermənistan qanunun aliliyinə sadiq olan 123 dövlətə qoşulub”. Fransanın xarici işlər naziri Ketrin Kolonna isə qeyd edir: “Mən Ermənistan Milli Məclisinin Roma Statutu ilə bağlı qərarının qəbulunu alqışlamaq istərdim. Digərləri ilə birlikdə bu, həm də çox mühüm əlamətdir ki, Ermənistan qətiyyətlə demokratiya və sülhə doğru irəliləyir, çünki ədalətsiz sülh yoxdur. Fransanın Ermənistana bağlılığı uzun əsrlərə gedib çıxır. Bizim xalqları əsl dərin dostluq bağlayır və Fransa Ermənistanın dostu olmaqdan və Ermənistana və ermənilərə uzunmüddətli dəstək göstərməkdən qürur duyur”. Qeyd edək ki, Ermənistanda Roma Statutu oktyabrın 7-də, Rusiya prezidenti Vladimir Putinin doğum günündə qüvvəyə minəcək. Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi 17 martda Rusiya Prezidenti Putinin həbsi barədə order verib. Roma Statutunu ratifikasiya edən ölkələr Putinin həbsi ilə bağlı hüquqi addım atmağı öhdəsinə götürür. Rusiya Dövlət Dumasının spikeri Vyaçeslav Volodin bunlar fonunda bildirir: “Roma Statutunun ratifikasiyası Ermənistan və onun vətəndaşları üçün problemlər yaradacaq”. Onun sözlərinə görə, bu, düşünülməmiş, strateji cəhətdən düzgün olmayan qərardır: “Bu qərarı qəbul edənlər səbəbi izah etməlidirlər. Ölkələrimiz arasında münasibətlərin inkişafı xalqlarımızın seçimidir. Sözügedən sənədin ratifikasiyası isə bu inkişafa ziddir”. Rusiya Federasiya Şurasının vitse-spikeri Yuri Vorobyov isə qeyd edir: “Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Statutunun Ermənistan parlamenti tərəfindən ratifikasiyası rus və erməni xalqı arasında çoxəsrlik dostluğu pozmayacaq. Lakin belə bir qərar Rusiya prezidenti Vladimir Putinə qarşı qeyri-dost addımdır. Erməni parlamentarilərin qərarı Rusiya-Ermənistan parlamentlərarası komissiyasının işi çərçivəsində formalaşmış konstruktiv və etibarlı münasibətləri məhv edir”. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov da məsələyə münasibət bildirib: “Kreml Ermənistanın Roma Statutunu ratifikasiya etməsini ikitərəfli münasibətlər baxımından düzgün addım hesab etmir. Kreml Rusiya prezidenti Vladimir Putinin nə vaxtsa müttəfiq Ermənistana səfərindən imtina etməsini istəməzdi. Rusiya və KTMT ilə əməkdaşlıq Ermənistanın təhlükəsizliyinə tam zəmanət verir. İrəvanın hazırkı rəhbərliyi üçün əlavə suallar yaranıb, bu, yanlış qərardır”.
Rus ekspertlər də məsələyə qəzəbli reaksiya verirlər. Hətta ermənipərəstlər də sərt mövqe sərgiləyir. Məsələn, Rusiya Dövlət Dumasının MDB işləri üzrə komitəsi rəhbərinin birinci müavini, ermənipərəst deputat Konstantin Zatulin qeyd edir: “Ermənistan parlamentinin Roma Statutunu ratifikasiyası əslində Vladimir Putinin bu ölkəyə girişinə qadağa kimi də qiymətləndirilə bilər. Ermənistan Roma Statutunun ratifikasiyasının əhəmiyyətini hər cür azaltmağa çalışır və əmin edir ki, bunu Rusiya dövlət xadimlərinə şamil etməyəcək. Digər tərəfdən, biz bu ratifikasiyanı qeyri-dost hərəkət kimi rəsmi şəkildə qınadıq. Yaxın gələcəkdə Rusiya prezidentinin Ermənistana səfəri üçün heç bir perspektiv görmürəm. İrəvan bilir ki, bu cür hərəkətlər əslində Rusiya lideri üçün Ermənistana girişin qadağan edilməsi deməkdir. Bu baxımdan Paşinyan və onun həmkarları ardıcıl addım atırlar. Onlar ötən ildən Rusiyanın siyasi və ictimai xadimlərinin ölkəyə girişinə qadağa qoyublar”. Rusiya Federasiya Şurasının vitse-spikeri Konstantin Kosaçov bildirir ki, Roma Statutunu ratifikasiya etmiş istənilən ölkə kimi Ermənistan da hüquqi suverenliyini itirir, bu alçaldıcıdır: “Məhz bu səbəbdən real suveren dövlətlər, o cümlədən Rusiya, ABŞ, Hindistan, Çin, Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı, İsrail və başqaları Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinə qoşulmur. Bu ratifikasiya Rusiyaya qarşı açıq-aşkar qeyri-dost addımdır. Ermənistan parlamentində “Haaqa femidasının” bu ölkənin davam edən hüquqi əsarətinə çevrilməsi prosesini dayandıra biləcək qüvvələr yox idi. Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin ona qoşulan dövlətlərin ərazisində öz yurisdiksiyasını nəinki BMT Təhlükəsizlik Şurasının “vəziyyətlər”in istinadları əsasında və ya iştirakçı dövlətlərin özlərinin xahişi əsasında həyata keçirmək hüququ var, Roma Statunun 15-ci maddəsinə əsasən, prokuror məhkəmənin yurisdiksiyasına daxil olan cinayətlər haqqında məlumat əsasında “proprio motu” (latınca “öz istəyi ilə”) təhqiqatlara başlaya bilər. Ermənistanın bu yolla Azərbaycanla münaqişə zonasında iddia edilən hərbi cinayətlərin araşdırılması ilə bağlı məsələləri həll edə biləcəyinə inanmaq sadəlövhlükdür. Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin presedent hüququ bunun əksini, yəni iştirakçı dövlətlərin daxili işlərinə müdaxiləni dəfələrlə nümayiş etdirmişdir. Nəhayət, gələcəkdə bugünkü ratifikasiya qərarı Ermənistan hakimiyyətinin öz əleyhinə ola bilər”. Rusiyalı tarixçi və ekspert Modest Kolerov isə məsələyə belə münasibət bildirib: “Ermənistan və Rusiya üçün İrəvanla bağlı həqiqət anı gəlib çatdı. Ermənistanın Roma Statutunun ratifikasiyasının Putinə aidiyyəti olmadığı barədə sözləri yalandan başqa bir şey deyil. İrəvan da bunu bilir. Ermənistan bu qərarı bilərəkdən KTMT-dən çıxmaq və Qarabağdakı Rusiya sülhməramlılarına qarşı ittihamlarla uyğunlaşdırır. Paşinyan ilk olaraq 2020-ci il məğlubiyyətindən sonra 100 min ermənini Qarabağa yerləşdirib, onları girov götürüb, indi isə oradan çıxarıb. Və Rusiyadan başqa heç kim onların təhlükəsiz sığınacağını təmin etməyib. İrəvanda rusofobiya artacaq. Amma bu yeni xəbər deyil”.
Nahid SALAYEV
