2023-cü il Müstəqil Dövlətlər Birliyi ölkələrində "Rus dili ili" elan edilib. Putin rus dilini "çoxmillətli dövlətləri birləşdirən güc" adlandırıb. Azərbaycanda tədrisi rus dilində olan 300-dən çox məktəb var.
Həmçinin, Azərbaycanda Rusiyanın bir sıra universitetlərin filialları fəaliyyət göstərir. Ölkədə rus dilinin tədrisinə xüsusi diqqət göstərilir, bizdə rus icması fəaliyyət göstərir və s. Ancaq maraqlıdır ki, Ermənistanın monoetnik dövlət olması, orada rus dilinə münasibətin bir şirma xarakteri daşıdığını açıq şəkildə deməyib. Nə Rusiyanın aparıcı dövlət məmurları, nə də ölkə prezidenti səviyyəsində deyilməyib. 2023-cü ilin MDB ölkələrində "Rus dili ili" elan edilməsi gözəl, bəs Ermənistanın bu sahədə real siyasətinin mahiyyəti barədə niyə doğru bir söz deyilmir? Niyə deyilmir ki, Ermənistanda rus dili ilə bağlı bir məktəb, rus icması yoxdu?
“Bir sıra sahələrdə erməni lobbisi güclü olduğu üçün bu və ya digər formada ölkənin dövlət siyasətinə təsir edirlər”
Bu və digər məsələlərlə bağlı İrəvan Azadlıq Təşkilsatının sədri Təbriz Musayevə bir sıra suallar ünvanladıq:
- İllərdir Ermənistanda rus dilinə dövlət səviyyəsində biganə münasibət sərgilənir, amma Rusiya rəsmi olaraq buna öz etirazını bildirmir. Niyə?
- Bunun başlıca səbəbi Rusiyanın tarixən imperialist mövqedən çıxış etməsi ilə bağlıdır. Məsələ ondadır ki, Ermənistan tarixi Azərbaycan ərazilərində süni şəkildə yaradılıb. Ermənilər aborigen xalq olmadıqlarına görə, dövlətçilik ənənələrinə malik olmayıblar. Bütün bunların müəllifi məhz Rusiya imperiyası olub. Rus imperiyasının məqsədyönlü siyasəti nəticəsində ermənilər Cənubi Qafqazda başımıza bəla olublar. Ancaq ermənilər tarixən onları himayə edənlərə zaman dəyişəndə xəyanət ediblər. İndi də növbə Rusiyaya çatıb. Artıq neçə ildir ki, bu özünü Ermənistanda göstərir. O cümlədən, rus dili sıxışdırılır, ingilis dilinə xüsusi önəm verilir.
- Ancaq buna rəğmən Moskvanın səsi çıxmır.
- Bunun səbəblərindən biri də Rusiya hakimiyyətində, media resurslarında, akademik dairələrində və digər çevrələrdə pərçimlənmiş erməni faktoru ilə bağlıdır. Etiraf etmək lazımdır ki, sadalanan sahələrdə erməni lobbisi güclüdür. Onlar bu və ya digər formada Rusiyanın dövlət siyasətinə təsir edirlər. Pərdəarxası belə bir rəy formalaşdırırlar ki, bu müvəqqəti haldır. Onsuz da Ermənistanın Rusiyadan asılılığı böyükdür.
- Niyə deyilmir ki, Ermənistanda rus icması yoxdur, ölkə tamamilə monoetnik ölkədir? MDB ölkələri içində Ermənistan qədər monoetnik ölkə yoxdur.
- Bunun bir səbəbi Rusiyanın hələ də Ermənistandan gözləntiləri ilə bağlıdır, digər səbəbi isə xristian təəssübkeşliyi ilə əlaqədardır. Mütərəqqi dini dəyərlərdə sülh və insanların sivil birgəyaşayış şəraitində yaşamasına böyük əhəmiyyət verilir və onların təmin olunmasında din xadimlərinin üzərinə mühüm vəzifələr düşür. İslam, xristianlıq, yəhudilik, buddizm kimi dünya dinlərinin müqəddəs kitablarında dini dözümlülük və insanpərvərlik təşviq edilir, fərqli dinlərə qarşı düşmənçiliyin yolverilməzliyi göstərilir. Bunun əksinə olaraq, erməni qriqoryan kilsəsinin katolikosları dini-etnik ekstrimist mövqeyindən çıxış edirlər. Rusiyada xristianlığın pravoslav təriqəti hakimdir. Bu baxımdan Rusiya qriqoryan kilsəsini özlərinə daha yaxın hesab edir.
- Necə hesab edirsiz, Putinin 2023-cü ili MDB ölkələrində "Rus dili ili" elan etməsi bu sahədə Ermənistanda hansısa dönüş yaradacaq?
- Düşünmürəm. Ona görə ki, Ermənistanda antirus övqatı hər keçən gün güclənir. Ermənistanın dünya xəritəsində var olmasına görə ermənilər Rusiyaya minnətdar olmaq əvəzinə, tam əksinə Rusiyaya nifrət edirlər. Rusiyaya xəyanət edərək, Qərbin qucağına sığınıblar. Rusiyanın İrəvandakı səfirliyi qarşısında, Gümrüdəki hərbi bazası ətrafında aksiyalar keçirirlər. Belə olan halda hansı rus dilinin tədrisindən söhbət gedə bilər? Ancaq əminəm ki, yenə də Moskva bunları görməzdən gələcək.
Vidadi ORDAHALLI
