Ermənistanda müxalifətin hakimiyyətə qarşı başladığı etiraz aksiyası davam edir. Aksiyalar ötən ayın ortalarından başlayıb. Lakin mayın 2-dən yeni xarakter alıb və itaətsizlik formasına keçib. Bununla belə, müxalifətin aksiyalar vasitəsilə hakimiyyət dəyişikliyinə nail olmaq niyyəti iflasa uğrayır.
Bunun səbəbləri barədə “armenianreport” portalı yazır: “Mayın 2-dən İrəvanda dinc itaətsizlik aksiyaları keçirilir. Bir sıra küçələr bağlanıb. Ölkənin müxtəlif bölgələrində də itaətsizlik aksiyaları keçirilir. Müxalifət ilk növbədə özünü əmin edir ki, iqtidar qorxuya düşüb, tezliklə qaçacaq. Hakimiyyət, təbii ki, bütün bunları rədd edir. Kiçik mitinqlərin miqyası onu deməyə əsas verir ki, nikbinlik üçün hakimiyyətin müxalifətdən daha çox əsası var. İndi dünyanın hər yerindən kənar müşahidəçilər Ermənistanda baş verənləri diqqətlə izləyir. Və çox vaxt xalqın müxalifətin etirazlarını niyə dəstəkləmədiyini anlamırlar. Halbuki, getdikcə hər şey daha aydın görünür. Əvvəla ondan başlayaq ki, ölkənin baş naziri bir sıra addımlar atıb, bəyanatlar verib, Azərbaycan bundan istifadə edərək Qarabağda müharibəyə başlayıb. O vaxta qədər artıq bir neçə il hakimiyyətdə olan Paşinyan və komandası hadisələrin belə inkişafına hazır deyildilər. Ordu üçün heç bir şey alınmadı ki, lazımi anda rəqibi dayandırmaq mümkün olsun. Bundan əlavə, Paşinyan itkilərin o qədər də çox olmadığı erkən mərhələdə müharibəni dayandıra bilmədi. Niyə bu baş verdi, hansı səbəbdən KTMT və Rusiya müdaxilə etmədi - bütün bunlar ayrıca məqalənin mövzusudur və yekun nəticə baxımından heç bir əhəmiyyət kəsb etmir. Sonda müharibəni uduzan Paşinyan oldu. Bəli, Paşinyan deyir ki, əlində olanla vuruşub, hər şeyi keçmiş hakimiyyətin üzərinə qoyur. Bir çox cəhətdən haqlıdır, amma biz uduzanda o, baş nazir idi. Və kapitulyasiyanı imzalayan da o idi. Dünyanın istənilən ölkəsində Paşinyan və komandası istefa verib həmişəlik siyasətdən gedəcəkdi. Ermənistanda bu baş vermədi. Onlar qaldılar. Üstəlik, parlament seçkilərində qalib gələrək, müxalifətdən daha yüksək reytinqə sahib olublar. Bu, kənar müşahidəçiləri şoka salır. Bunun niyə baş verdiyini anlamırlar. Axı, müharibədəki məğlubiyyətlə yanaşı, iqtisadiyyatda, xarici siyasətdə də uğursuzluq var və ordunun bərpasından əsər-əlamət yoxdur, hətta heç gözlənilmir də. Elə isə xalq niyə belə bir hakimiyyəti devirməyə çağıranları dəstəkləmir?! Cavab sadə və hər bir respublika vətəndaşı üçün aydındır. Çünki bu hakimiyyəti devirmək istəyənləri artıq xalq yaxşı tanıyır. Onların reputasiyası dəhşətlidir. Xalqı indiki hakimiyyəti devirməyə çağıranların heç biri ölkənin onsuz da üzləşdiyi problemlərin aradan qalxacağına təminat vermir. Onların yeni gündəmləri yoxdur.
Bəli, Qarabağla bağlı revanşın vacibliyi barədə qışqırırlar. Bəs necə?! Müharibədə itirilənləri geri qaytarmağı, ordunu, ölkə iqtisadiyyatını bərpa etməyi təklif edirlər? Yox. Onların reseptləri yoxdur. Həm də onların azadlığı və həyatı qurban verməyə qadir olan qüvvə kimi cəsarətlə hərəkət etmək qabiliyyəti yoxdur. Onlar ümid edirlər ki, Paşinyanı Moskva devirəcək. Amma Rusiya bizə möhtac deyil. Və çox uzun müddət belə olacaq. Çünki o, Ukraynadakı müharibəni uduzur. Zelenskinin devrilməsi, Kiyevin tutulması baş vermədi. Rusiya qoşunları Dneprə, hətta Donetsk və Luqansk vilayətlərinin inzibati sərhədlərinə çata bilməyib. Ukrayna Silahlı Qüvvələri yüksək döyüş qabiliyyətini qoruyub saxlayıb və Qərbin hərbi texnikasını aldıqdan sonra genişmiqyaslı əks-hücum əməliyyatına başlamaq niyyətindədir. Bu vəziyyətdə Ermənistan Qərbə yönəlib. Müxalifət etirazlarının uğursuzluğunun digər səbəbi də budur”. İndi ölkədə siyasi böhran dərinləşir və bunlar fonunda Ermənistanın birinci prezidenti Levon Ter-Petrosyan Nikol Paşinyanı və keçmiş prezidentlər Robert Köçəryanla Serj Sarkisyanı mövcud daxili siyasi böhrandan çıxış yolu tapmaq üçün bir araya gəlməyə çağırıb. Ter-Petrosyan hesab edir ki, mövcud daxili siyasi qarşıdurma Ermənistanın gələcək ağır danışıqlarda mövqeyini daha da zəiflədir: "Kompromislərdən imtina və status-kvo vəziyyətinin qorunub saxlanması siyasətinin milli fəlakətə gətirdiyini sübut etməyə ehtiyac yoxdur və fəlakətdən sonra bunu hətta bu siyasətin keçmiş tərəfdarları da etiraf edir. Lakin eyni zamanda, özlərinə haqq qazandırmaq üçün çoxları sübut etməyə çalışır ki, bu, kompromis yolu seçildiyi təqdirdə də baş verərdi. Bu, özünü təmizə çıxarmaq, çarəsiz cəhddən başqa bir şey deyil və qətiyyən sübut edilən deyil, çünki tarix felin şərt şəklini sevmir". Onun sözlərinə görə, tarix artıq baş vermiş olanı həkk edir. Odur ki, Qarabağ probleminin güzəştli həllinin əleyhdarları olan dövlət xadimləri, partiya rəhbərləri, ziyalılar öz milli fəlakət kəsb edən əməllərini hansısa manipulyasiya ilə təmizə çıxarmağa çalışsalar da, gec-tez tarixin məhkəməsi ilə üzləşəcəklər, bundan hələ heç kəs qaça bilməyib. Ermənistanın birinci prezidenti bildirib ki, problemin güzəştli həllinin əleyhdarları öz əməllərini dərk etmədikcə Ermənistanda və Qarabağda mövcud böhran daha da dərinləşə bilər. Levon Ter-Petrosyan hazırkı daxili siyasi qarşıdurmanın gözlənilən çətin danışıqlarda Ermənistanın mövqeyinin zəiflətdiyini bildirir. Belə olan halda bugünkü müxalifətin əsas məqsədinin aydın olmadığını vurğulayır. O, Serj Sarkisyanın Nikol Paşinyanı "kapitulyant" adlandırdığını xatırladır və bu "damğanın ola bilsin dəqiq, lakin natamam" olduğunu qeyd edir: "Əslində, təslim olan Paşinyan deyil, Ermənistandır. Nikol Paşinyan sadəcə Ermənistanın kapitulyasiyası haqqında bəyanatı imzalayıb. Odur ki, Paşinyanın yerində kim olursa olsun - istər Robert Köçəryan, ya Serj Sarkisyan, ya da bu günlərdə Paşinaynın istefası tələbi ilə keçirilən etiraz aksiyalarının təşkilatçılarından biri İşxan Sağqatelyan, - Ermənistanın boynuna qoyulan istənilən qərarı itaətlə qəbul edərdi". Onun sözlərinə görə, problem Ermənistan rəhbərinin şəxsiyyətində deyil: "Bu adi həqiqət dərk edilməsə, ölkəmizin daxili siyasi sarsıntıları davam edərsə, yekun sənədin Paşinyan və ya başqa kiminsə tərəfindən imzalanmasından asılı olmayaraq, bizə məcbur edilən qərarlar daha da ağrılı olacaq. Sual olunur: mövcud müxalifət liderləri bunu dərk edirlərmi? Onlar bunu dərk etmirlərsə, deməli, siyasətdən heç bir şey anlamırlar. Əgər dərk edir, lakin daxili siyasi sarsıntıları davam etdirirlərsə, onda onların məqsədi, milli maraqlara aidiyyəti olmayan, tamamilə başqa şeydir. Mövcud hakimiyyət tərəfindən müxalifətin nümayiş, yürüş və mitinqlərinə qarşı sərt hərəkətlərinin də milli maraqlara heç bir aidiyyəti yoxdur. Ümidsiz nikbin olaraq, necə olsa da, gözləyirəm ki, qarşı duran tərəflər nəhayət mövqelərinin yanlışlığını dərk edər və vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirməmək və yeni təhlükələrdən yayınmaq üçün hər hansı bir razılığa gəlməyə çalışarlar". O qeyd edir ki, ziyalıların təmsilçiləri həqiqətən vətənpərvərlik fəaliyyəti göstərmək istəyirlərsə, qoy, Nikol Paşinyanı, Robert Köçəryanı, Serj Sarkisyanı bir masa arxasında toplaşıb, daxili siyasi böhrandan çıxış tapmağa məcbur etsinlər. Ermənistanın “zham.am” nəşri bu fikirlərlə bağlı qeyd edir: “Ter-Petrosyan özü də 1998-99-cu illərdə müharibə gözləyirdi, rəqiblərini “müharibə partiyası”nın nümayəndələri adlandırırdı. Müharibə isə 2020-ci ildə, yəni Nikol Paşinyanın səyləri ilə danışıqlar prosesini tamamilə məhv edən zaman gəldi. ATƏT-in Minsk Qrupunun danışıqlar formatı məsxərəyə qoyuldu. Cəmiyyət ağlara və qaralara bölündü, yeni Ermənistan-Qarabağ münaqişəsi ortaya atıldı. Ermənistan-Rusiya münasibətləri qarşıdurma vəziyyətinə salındı. Və sonda son addım olaraq 2020-ci ilin iyul ayının Tavus macərası həyata keçirildi. Bu sadə həqiqəti anlamaq üçün çox əxlaqlı olmaq lazım deyil. Halbuki, Ter-Petrosyan həqiqətən də axmaq fiqur deyil, “küçə” fiquru Paşinyandan fərqli olaraq, siyasətin ən xırda nüanslarını belə çox gözəl anlayır. Əgər Ter-Petrosyan sıradan bir tarixçi olsaydı, onun fikirləri diqqətdən kənarda qala bilərdi, çünki təəssüflər olsun ki, tarixçilərimizin çoxu, yumşaq desək, fikirləri ilə parlamırlar. Bununla belə, Ter-Petrosyan adi tarixçi olmaqla yanaşı, həm də ağıllı tarixçidir. Üstəlik o, 7 il ölkəni idarə edib, ona görə də nə dediyini, nə danışdığını, niyə danışdığını çox gözəl başa düşür”.
Nahid SALAYEV
