“Azərbaycan Ermənistanla sülh müqaviləsinin imzalanması üçün 5 prinsip təklif edib və sonda Ermənistan hökuməti pozitiv yanaşaraq bu təklifləri qəbul edib. Bu prinsiplər Ermənistanla imzalanacaq sülh müqaviləsinin əsasını təşkil edəcək”. Bu fikirləri Prezident İlham Əliyev ADA Universitetində keçirilən “Cənubi Qafqaz: İnkişaf və əməkdaşlıq” mövzusunda beynəlxalq konfransda səsləndirib.
Dövlət başçısı qeyd edib ki, Ermənistan bu prinsiplərə əsaslanaraq Azərbaycanla delimitasiya prosesinin başlanması üçün birgə işçi qrupun yaradılmasına razılıq verib: “Düşünürəm ki, bütün bunlar İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra baş verən pozitiv siqnaldır”. Xatırladaq ki, bu ayın əvvəlində Brüsseldə Ermənistan və Azərbaycan liderləri sərhədlərin müəyyən edilməsi üçün müvafiq komissiyanın bu ayın sonuna kimi yaradılması barədə razılığa gəliblər. Brüssel görüşündən sonra Moskvada Paşinyan-Putin danışıqlarından sonra verilən bəyanata görə, tərəflər “Rusiya Federasiyasının məsləhətçi köməyi ilə Ermənistan-Azərbaycan sərhədində sərhədlərin demarkasiyası və təhlükəsizliyi üzrə ikitərəfli komissiyanın yaradılmasını sürətləndirmək barədə razılığa gəliblər”. “RİA Novosti”yə müsahibəsində Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi Denis Qonçar bəyan edib ki, Moskva Bakı-İrəvan sülh sazişi üzrə danışıqlara kömək edir, ona görə də Ermənistan və Azərbaycan bu xahişlə Rusiyaya müraciət edib. Bu fonda Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Mariya Zaxarova isə bildirib ki, Azərbaycan, Ermənistan, Rusiya baş nazir müavinlərinin həmsədr olduqları Qarabağa dair üçtərəfli işçi qrupun iclası yaxın günlərdə keçiriləcək. Diplomatik nümayəndə qeyd edib ki, Azərbaycan – Ermənistan münasibətlərinin normallaşmasına əsas olaraq yüksək səviyyədəki üçtərəfli razılaşmaları görən Rusiya Bakı və İrəvanla bütün istiqamətlərdə, o cümlədən iqtisadi əlaqələrin və nəqliyyat bağlantılarının açılması, dövlət sərhədinin delimitasiyasına başlanması, sülh sazişinin razılaşdırılması məsələlərində yaxından çalışmağa davam edir: “Rusiya Azərbaycan və Ermənistanın bir-birinə doğru qarşılıqlı addımlar atmağa hazır olduqlarını qeyd edir. Nəticə gətirən formatlarda həqiqi işlər aparılır. Bu və ya başqa şəkildə mövcud formatlarda qalaraq işlərin getdiyini görürük. Başlıca diqqəti həmin formatlara, həqiqi nəticə verən sənədlərin icra olunmasına yetiririk. Bu nəticəni hər kəs, bütövlükdə region hiss edir”.
Rusiya ilə yanaşı, Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşmasını Qərb də tələb edir. NATO baş katibinin Qafqaz və Mərkəzi Asiya üzrə xüsusi nümayəndəsi Havyer Kolomina bu xüsusda qeyd edir ki, NATO Azərbaycan və Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması prosesini dəstəkləyir. Bütün bunlara isə Ermənistanın müqavimət göstərməsi mümkünsüz hesab edilir. Erməni siyasi analitik Boris Navasardyan bu xüsusda qeyd edir ki, Rusiya, Avropa İttifaqı və kollektiv Qərb prinsipcə heç bir varianta qarşı deyil: “Onlar regionda sülhün bərqərar olmasında, Qərbin maraqlarından irəli gələn enerji və iqtisadi maraqların həyata keçirilməsində maraqlıdır”. Elə Ermənistanın “Qraparak” nəşri də yazır ki, bunu baş nazir Nikol Paşinyan da yaxşı başa düşür: “Nikol Paşinyanın İrəvanda Ermənistan və Qarabağdakı qurumun “təhlükəsizlik şuraları”nın birgə iclasını keçirməsi də bundan qaynaqlanır. İclasda məqsəd Ermənistan rəhbərliyinin Qarabağı Azərbaycana vermək fikrində olmadığını bildirmək, bölgənin taleyini Qarabağda yaşayan ermənilərin həll edəcəyi barədə əvvəlki bəyanatları redaktə etmək olub. Mənbəmiz bildirdi ki, bu, Paşinyanın öz planlarından geri çəkildiyi anlamına gəlmir, o, sülh sazişini tez imzalamayacaq. Yəni o, Qarabağ və Ermənistanın bir qrup yüksək rütbəli məmurlarını özünə ortaq etməyə, mübarizə alovunu söndürərək ictimaiyyəti bir daha aldatmağa və vaxt udmağa çalışır”. Məsələ ilə bağlı “armenianreport” portalı yazır ki, müxalifət yenə sülhə qarşıdır, amma onun fəaliyyətinin nəticə verəcəyi inandırıcı deyil: “Ermənistanda siyasi müharibənin yeni mərhələsi başlayıb. Ən azı müxalifətin, həm parlamentdəki, həm də ötənilki seçkilərin nəticələrindən sonra parlament divarlarından kənarda qalan müxalifətin fikri belədir. Ölkənin hər yerindən paytaxta doğru narazı insanların yürüşləri təşkil olunur, İrəvanın küçə və prospektləri məmurların qarşısını kəsməyə çalışır. Burada ən kinli və xoşagəlməz hal odur ki, müharibədə həlak olan hərbçilərin valideynləri də küçə mübarizəsinə cəlb olunurlar. Bütün bunlar nəyisə xatırladır. Bəli, dörd il əvvəl baş vermiş hadisələr sonralar “məxməri inqilab” adlandırıldı, nəticədə xalq Gümrüdən başlayan iki həftəlik yürüşün lideri Nikol Paşinyanı sözün əsl mənasında İrəvanda zirvəyə çatdırdı. “Siyasi müharibənin yeni mərhələsinə” diqqətlə baxın - bu, 2018-ci il inqilabını plan kimi təkrarlayır. Rayon şəhərlərindən İrəvana qədər eyni kortejlər, Milli Məclisin iclaslarını iflic etmək cəhdi, İrəvan küçələrinin bağlanması, tələbələr arasında qızışma, oturaq aksiyalar... Ancaq əsas məsələ yoxdur - müxalifət hərəkatına kütləvi dəstək. 2018-ci ilin aprel-may aylarını xatırlayın. Sonra, deyəsən, küçələrə ancaq tənbəllər çıxmadı - hakimiyyətin zirvəsində siyasi uzunömürlülüyünü uzatmağa çalışan Sarkisyan rejiminə nifrət o qədər böyük idi ki, hamı Nikolu dəstəklədi. Və ümumiyyətlə, Köçəryanın və Sarkisyanın iyirmi illik hakimiyyəti nəticəsində hamımız öz ölkəmizdə belə gərəksiz bir kütləyə çevrildik. Amma indi müxalifətə kütləvi dəstəklə bağlı heç bir işarə yoxdur. Bəli, şübhəsiz ki, son il yarım ərzində ölkədə etiraz kütləsi xeyli artıb. Bunun da obyektiv səbəbləri var - müharibədə məğlubiyyət, iqtisadiyyatın çox ləng bərpası və əksinə, hakimiyyətin Azərbaycan və Türkiyə ilə münasibətləri yaxşılaşdırmaq üçün çox sürətli hərəkəti. Cəmiyyətimizin böyük əksəriyyəti buna sadəcə olaraq psixoloji cəhətdən hazır deyil. Səbəblər çoxdur, lakin onları ümumiləşdirmək belə, çətin ki, Paşinyanı devirmək və “keçmiş”in hakimiyyətini bərpa etmək üçün müxalifətin güclənməsinə kömək etsin.
Yeri gəlmişkən, müxalifətçilər özləri də bunu başa düşürlər, amma etiraf etməyə qorxurlar. Ona görə də açıq bəyanatlar verirlər ki, biz Paşinyana yenə göstərəcəyik. Amma indi yox. Məsələn, Paşinyandan inciyən və buna görə də Sarkisyanla həvəslə birləşən keçmiş Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin rəhbəri Vanetsyanı buna misal kimi göstərmək olar. Onun sözlərinə görə, “hələ həlledici mərhələyə çatmamışıq, hərəkat getdikcə gücləndiyindən, hər şey hələ qabaqdadır”. O qeyd edib ki, Azadlıq meydanına gələnlərin çoxu sosial problemlərdən danışır, onların tezliklə həllini gözləyir. “İndiki hakimiyyət heç bir istiqamətdə uğur qazana bilməyib. Onlar hər şeydə uğursuz oldular”, - müxalifət lideri vurğulayıb. Xeyr uşaqlar, inqilablar və rejim dəyişiklikləri bunu etmir. Axı sizin Ermənistanı düşdüyü vəziyyətdən çıxarmaq üçün əslində heç bir proqramınız yoxdur. Siz sadəcə, Paşinyanı aradan götürmək istəyirsiniz. Yaxşı, bundan sonra nə var? Sonra nə olacağını sizə deyəcəyəm. Köçəryan, Sarkisyan, Vanetsyan, daşnaklar və digər siyasi qüvvələrin hakimiyyət bölgüsü mütləq başlayacaq. Sizi birləşdirən yeganə şey indiki hakimiyyətə odlu nifrətdir. Bu yeganə döngədir. O yox olacaq və fitnə başlayacaq. Amma Ermənistan bu gün belə bir birləşməyə tab gətirə bilməz. Bu halda biz Ermənistanın özünün böyük ərazilərini itirəcəyik. Üstəlik, Ermənistanın yeni savaşa gücü də yoxdur. Yoxsa dünya birliyi bizə yeni savaş açmağa icazə verəcək? İndi dünya tamamilə Rusiya-Ukrayna müharibəsi ilə məşğuldur. Bəlkə Rusiya kömək edəcək? Kreml indi Əliyevlə Ərdoğanla ehtiramla görüşür. Ona görə də daha güclü xaos naminə erməni xalqı müxalifəti qucağında hakimiyyətə qaldırmayacaq. İndi bizim üçün vacib olan sabitlik və yaradılış imkanıdır. Üstəlik, bu rəngarəng müxalifətçilər arasında elə bir adam yoxdur ki, onun üçün küçələrə çıxıb hakimiyyət dəyişikliyini tələb etməyə dəysin. Beləliklə, artıq tanış olan ifadə ilə bitirirəm - Paşinyan qalsın, o, pislərin ən yaxşısıdır”.
Samirə SƏFƏROVA
