Qərb və Rusiya arasında Ukrayna ətrafında yaşanan ziddiyyət artıq enerji sektorunu da əhatə etməyə başlayıb. Elə bu fonda enerji məsələsində Qərb Rusiyaya qarşı vahid cəbhə yaratmaq qərarına gəlib.
Qeyd edək ki, Rusiyanın “Qazprom” şirkəti tədarük haqqını rublla ödəmədiklərinə görə Bolqarıstan və Polşaya qaz ixracını tamamilə dayandırdığını bəyan edib. Öz növbəsində Avropa İttifaqı bildirib ki, belə bir qərar Moskvanın Avropanı qazla şantaj etmək cəhdidir. Bildirilir ki, Avropa belə bir ssenariyə hazır idi və artıq cavab tədbirləri hazırlayır. Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişel isə məsələ ilə bağlı bildirir: “Avropa İttifaqı üzv ölkələri Rusiya enerji daşıyıcılarından imtina etməkdə bir-birini dəstəkləyəcək. Quruma üzv ölkələrinin bəzilərinə qaz təchizatının kəsilməsinə dair “Qazprom”un qərarı Rusiyanın daha bir birtərəfli aqressiv addımıdır. Biz Rusiyadan enerji idxalını mərhələli şəkildə aradan qaldırmaqda bundan sonra da bir yerdə olacaq və bir-birimizi dəstəkləyəcəyik”. Avropa Komissiyasının rəhbəri Ursula fon der Lyayen isə bildirir ki, Polşa və Bolqarıstan Avropa İttifaqı üzrə qonşularından qaz alırlar: "Rusiyanın “Qazprom” dövlət şirkətinin Polşa və Bolqarıstana təbii qaz ixracının tam dayandırmaq barədə açıqlaması isə şantajdan başqa bir şey deyil. “Qazprom”un bəyanatı Rusiyanın bizi bir daha qazla şantaj etmək cəhdidir. Biz bu ssenariyə hazır idik. Biz Avropa İttifaqının əlaqələndirilmiş cavabının planını cızırıq. Bizim birlikdə olduğumuzdan və ziyan çəkmiş üzv ölkələrlə həmrəyliyimizdən avropalılar arxayın ola bilərlər”. Elə bu fonda Yunanıstan Rusiyanın qaz nəqlini dayandırmasından sonra Bolqarıstana yardım təklif edib. Baş nazir Kiriakos Mitsotakis və bolqarıstanlı həmkarı Kiril Petkov məsələni telefonla müzakirə ediblər. Mitsotakisin ofisinin açıqlamasında bu xüsusda deyilir: "Baş nazir bildirib ki, Yunanıstan Bolqarıstana Rusiyanın enerji qərarlarının yaratdığı yeni vəziyyətin öhdəsindən gəlməyə kömək edəcək". Sofiya artıq Yunanıstan terminalı vasitəsilə çatdırılmaq üçün bəzi mayeləşdirilmiş təbii qaz göndərilməsini sifariş edib. Mitsotakis bildirib ki, iki qonşu arasında uzun müddətdir gecikən Yunanıstan-Bolqarıstan İnterkonnektoru) qaz kəməri iyun ayına qədər hazır olmalıdır. Qeyd edək ki, Yunanıstan özü illik enerji ehtiyacının 30%-dən çoxunu ödəmək üçün Rusiya qazından istifadə edir.
Almaniya hökumətinin sözçüsü Steffen Hebestreyt Rusiyanın addımlarının qəbuledilməz olduğunu bəyan edib: “Almaniya Rusiyanı artıq etibarlı tərəfdaş hesab etmir. Rusiyanın ayrı-ayrı ölkələrə qaz tədarükü ilə bağlı mövqeyi uzunmüddətli perspektivdə ona arxalanmağın mümkünsüzlüyünü təsdiqləyib”. Rəsmi Berlin müvafiq qərardan sonra Rusiya qazından asılılığı azaltmaq üçün səyləri gündəmə gətirib. Almaniya Rusiya tərəfindən Ukraynaya qarşı müharibənin başlamasından sonra səkkiz həftə ərzində bu ölkədən idxal olunan neftin payını 12 %-ə, qazın isə 35 %-ə endirməyə nail olub. Ötən il Rusiyanın mavi yanacağı Almaniyanın ehtiyacının 55 %-ni ödəyib. Bu arada o da bəlli olub ki, Norveç Rusiyadan Bolqarıstan və Polşaya yanacaq tədarükünün dayandırılması ilə əlaqədar karbohidrogen hasilatının həcmini artıracaq. Norveçin maliyyə naziri Tryuqve Slaqsvoll Vedum bu xüsusda bildirib: “Norveç nefti və qazı bizim Avropada sabitliyə ən mühüm töhfəmizdir. Norveçdə neft və qaz hasilatının yüksək templərini saxlamaq vacibdir”. Xatırladaq ki, Norveç Avropada qalıq yanacaqların əsas təchizatçılarından biridir. Neft-qaz sənayesi krallığın büdcəsinin əsas gəlir mənbəyidir. Şimal dənizində təbii qaz hasilatının həcmi Avropa bazarının bu enerji daşıyıcısına olan tələbatının 16%-ni ödəyə bilir. Lakin istənilən halda Avropanın kənar mənbələrdən idxala ehtiyacı artır. Bu fonda Azərbaycandan daha çoz həcmdə qaz idxalı gözlənilir. Avstriyanın kansleri Karl Nehammer bununla bağlı maraqlı fikirlər səsləndirib: “Avstriyanın Rusiyadan qaz tədarükünü dayandırması illər çəkə bilər. Avstriyanın Rusiya qazından imtinası üçün beynəlxalq qaz bazarında qazın mövcudluğundan asılı olaraq bir neçə il lazım olacaq. Ukraynadakı hadisələr başlayandan bəri Energetika Nazirliyinin mütəxəssisləri Avstriyanın OMV neft-qaz şirkəti ilə birlikdə iki aydır ki, Avstriyanın Rusiya qazından asılılığını azaltmaq üçün çalışırlar. Mən sabahdansa bu gün imtina etməyi üstün tuturam, amma bu real deyil. İndi biz Almaniya, Macarıstan və digər ölkələrlə qaz embarqosuna qarşı maraq qrupu yaratmışıq, lakin eyni zamanda asılılığı azaltmalıyıq. Rusiya qaz tədarükünü dayandırmaq qərarına gəlsə, Avstriyadakı qaz ehtiyatı yalnız iki ay yarım üçün bəs edə bilər. Energetika naziri OMV şirkəti ilə birlikdə yeni tədarük mənbələri axtarır, məsələn, Azərbaycandan. Ancaq yenə də ən yaxşı ssenari tədarükün dayanmamasıdır". Bolqarıstanın baş naziri Kiril Petkov özü isə bildirir ki, 2022-ci il iyunun sonunda Yunanıstan-Bolqarıstan interkonnektoru istismara veriləcək, sentyabrdan isə bu xətdən Azərbaycan qazının nəqli başlayacaq. Onun sözlərinə görə, bu marşrutla tədarük Bolqarıstanda daha aşağı qaz qiymətlərini təmin edəcək və onun enerji müstəqilliyini gücləndirəcək.
Ramil QULİYEV
