Rusiya Qərb ölkələrinə qarşı özünün daha ciddi fəsadlara səbəb ola biləcək növbəti silahını işə salır. Söhbət Rusiya qazının Avropaya nəqlinin məhdudlaşdırılması və tədricən dayandırılmasından gedir. Artıq Avropanın iki ölkəsi ilə bu xüsusda müvafiq addımlar atılıb.
Belə ki, Rusiyanın “Qazprom Export” şirkəti Bolqarıstana və Polşaya qaz nəqlinin dayandırıldığını rəsmən elan edib. Qeyd edilib ki, aprelin 27-dən etibarən bu ölkələrə təbii qaz tədarükü dayandırılır. “Qazprom” vurğulayıb ki, Bolqarıstan və Polşa yeni ödəniş proseduruna uyğun olaraq qaz tədarükünə görə ödəniş etməyə borcludur. Lakin həmin ölkələr bundan imtina edir.
Buna cavab olaraq “Qazprom” şirkəti sərt addımlara gedərək Bolqarıstan və Polşaya qaz nəqlini tamamilə dayandırıb. “Qazprom”un bəyanatında deyilir ki, qərar “Bulgargaz” (Bolqarıstan) və PGNiG (Polşa) şirkətlərinin qaz tədarükü üçün ödənişləri rublla həyata keçirməməsi ilə əlaqədar verilib. “Qazprom” aprelin 26-dək olan müddət ərzində ödənişlərin daxil olmadığını bildirib. Eyni zamanda, Rusiya tərəfi bu ölkələrin ərazisindən digər ölkələrə tranzit qaz nəqlinin davam edəcəyini vurğulayıb. Bu qərardan sonra Avropa birjalarında təbii qaz 21 faiz bahalaşaraq min kubmetr üçün 1400 dollara çatıb və qiymət artımı davam edir. Rusiya qazının Avropa istiqamətində axının azalması fonunda Azərbaycan qazına burada tələb artır. Qeyd edək ki, bu il Azərbaycan Avropaya 2.6 millyard kubmetr qaz ixrac edib. Həcmin artımı nəzərdə tutulur. Bunu Avropa ölkələri də istəyir. Məsələn, Niderlandın Azərbaycandakı səfiri Pauline Eizeman qeyd edir ki, ölkəsi Avropa İttifaqının Azərbaycandan qaz tədarükünü artırmaq niyyətini dəstəkləyir: “Niderlandın Rusiya qazından asılılığı yüksək deyil, ona görə də tədarükdə hazırkı böhran əhəmiyyətli olmayacaq. Amma Niderland Avropa İttifaqının siyasətinə uyğun olaraq Azərbaycandan da enerji idxalının artırılması niyyətini dəstəkləyir”. Yunanıstanın xarici işlər nazirinin iqtisadi diplomatiya üzrə müavini Kostas Fraqkoyannis isə “Trend”ə müsahibəsində qeyd edir ki, Azərbaycan qazının Avropa üçün önəmi artır. O qeyd edib ki, “ Cənub Qaz Dəhlizi” Yunanıstan və Avropa üçün həqiqətən vacibdir: “Yunanıstan “Cənub Qaz Dəhlizi”nin Avropaya qapısıdır və enerji sahəsində beynəlxalq əlaqələrimizin əsas məqsədi şaxələndirilmiş mənbələr və marşrutların üstünlüklərini qonşularımıza çatdırmaqdır. 2020-ci ilin sonunda “Transadriatik” boru kəməri (TAP) vasitəsilə Azərbaycan təbii qazının Xəzər dənizindən İtaliyaya tədarükü üçün “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinin sürətlə həyata keçirilməsi Avropanın enerji təhlükəsizliyinin yaxşılaşdırılması istiqamətində atılan ən mühüm addımlardan biridir. TAP vasitəsilə tədarük edilən qazın həcmi Avropanın yeni, etibarlı və sərfəli enerji mənbəyi ilə təmin edilməsində, eyni zamanda təmiz enerjiyə keçidin asanlaşdırılmasında mühüm rol oynayır”.
Nazir müavini qeyd edib ki, Yunanıstan öz enerji təhlükəsizliyini təmin etmək üçün bütün mövcud alternativləri araşdırmağa hazırdır: “Rusiya ilə Ukrayna arasındakı müharibə yaxın gələcəkdə daha da nəzərə çarpacaq bir çox problemlərin yaranmasına səbəb olub. “Cənub Qaz Dəhlizi” yuxarıda qeyd olunan enerji sahəsində müharibənin mənfi nəticələrinin aradan qaldırılmasında mühüm rol oynaya bilərdi. Yunanıstan TAP üzrə mühüm tərəfdaşdır. Bu sahədə böyük potensial var və biz Yunanıstan-Bolqarıstan İnterkonnektorunun 2022-ci ildə istifadəyə verilməsini gözləyirik ki, bu da enerji bazarlarında gözlənilən nəticələri verəcək və hər iki ölkənin böyük potensialından istifadə etməyə imkan verəcək. “Cənub Qaz Dəhlizi”nin ötürmə qabiliyyətinin mümkün genişləndirilməsi Yunanıstanın və bütün Avropanın enerji təhlükəsizliyini daha da artıracaq. Bununla belə, vurğulamaq istərdim ki, TAP-ın gücünün genişləndirilməsi TAP konsorsiumunun kommersiya qərarıdır və vaxt və investisiya tələb edir”. O, əlavə edib ki, konsorsiumun TAP-ın təbii qaz və hidrogen qarışığının nəqlinə keçməsinə imkan verəcək yeni texnoloji imkanları kəşf etməsi də böyük əhəmiyyət kəsb edir: “Yunanıstan və Azərbaycan enerji təchizatı və bir sıra qaz layihələrində əməkdaşlığı genişləndirə bilər, çünki Yunanıstan TAP üzrə mühüm tərəfdaşdır. Yeni texnologiyalar, bərpa olunan enerji, təbii qaz, tikinti və bir çox başqa sahələrdə investisiya imkanları mövcuddur. Yunanıstan və Azərbaycan biznes icmaları arasında mövcud işgüzar əlaqələri genişləndirməklə və yeni sinerji yaratmaqla investisiyalar cəlb edilə bilər”. O qeyd edib ki, Azərbaycan dövlət neft şirkəti SOCAR TAP konsorsiumunun səhmlərinin 20 faizinə sahib olduğu üçün artıq Yunanıstanın enerji sektorunun inkişafında mühüm rol oynayır: “Hesab edirik ki, bu, Azərbaycanın Yunanıstanın enerji landşaftında iştirakı üçün gələcək imkanların araşdırılması üçün möhkəm əsas təşkil edir. Bu, enerji sahəsində qeyri-müəyyənlik dövrlərdə xüsusilə aktualdır. Biz hər iki tərəf üçün faydalı olacaq səmərəli təklifləri nəzərdən keçirməyə hazırıq”. Yunanıstanal yanaşı, Bolqarıstan, Rumıniya və digər bir sıra ölkələr də Azərbaycan qazından daha çox həcmdə istifadə etmək arzusundadır.
Tahir TAĞIYEV
