Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin imzalanması ilə bağlı proseslərin son günlərdə intensiv mərhələyə qədəm qoyması müşahidə edilir. Sülh müqaviləsinin imzalanmasının tezləşməsi isə bilavasitə Azərbaycanın maraqları ilə uzlaşır. Qeyd edək ki, bu məsələ aprelin 23-də Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişelin Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə telefon zəngində də əsas diqqət mərkəzində yer alıb.
Rəsmi məlumata əsasən, telefon danışığı əsnasında aprelin 6-da Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişelin təşəbbüsü və iştirakı ilə Brüsseldə keçirilmiş üçtərəfli görüş qeyd olunub və əldə edilmiş razılaşmalara uyğun olaraq praktiki və nəticəyönümlü işin aparılmasının önəminə toxunulub. Bundan başqa, Prezident İlham Əliyev Ermənistan və Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşdırılması, o cümlədən sərhədlərin demarkasiyası və delimitasiyası, iki ölkə arasında sülh müqaviləsinin hazırlanması, nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin açılması məqsədilə verdiyi dəstəyə və bu məsələləri daim diqqətdə saxladığına görə Şarl Mişelə təşəkkürünü bildirib. Dövlət başçısı Brüssel görüşünün nəticələrinə uyğun olaraq Azərbaycan tərəfinin Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin delimitasiyası və demarkasiyası üzrə milli komissiyanın və iki ölkə arasında sülh müqaviləsinin hazırlanması üzrə nümayəndə heyətinin tərkibini müəyyən etdiyini və qarşı tərəflə “Bakı-İrəvan” formatında danışıqlara hazır olduğunu vurğulayıb. Eyni zamanda sülh müqaviləsi üzrə danışıqlar üçün Azərbaycanın təqdim etdiyi beş prinsipin əsas götürüldüyünün vacibliyini vurğulayıb. Şarl Mişel Ermənistan və Azərbaycan arasında münasibətlərin normallaşdırılması və Cənubi Qafqaz regionunda davamlı sülhün təmin olunması məqsədilə səylərini bundan sonra da davam etdirəcəyini qeyd edib. Söhbət zamanı minaların təmizlənməsi və birinci Ermənistan-Azərbaycan müharibəsindən etibarən itkin düşmüş hesab olunan 4000 nəfərə yaxın azərbaycanlının taleyinin müəyyən edilməsi məqsədilə Avropa İttifaqının ölkəmizə dəstək vermək niyyəti təqdir olunub. Bunun ardınca daha bir maraqlı məqam Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla erməni həmkarı Ararat Mirzoyan arasında sayca ikinci birbaşa telefon danışığının baş tutmasıdır. Nazirlər iki dövlətin liderləri səviyyəsində əldə edilmiş razılaşmaların davamı olaraq fikir mübadiləsi aparıblar. Tərəflər Birgə Sərhəd Komissiyasının iştirakçılarının parametrləri barədə razılığa gəliblər. Birgə Sərhəd Komissiyasının, sülh müqaviləsinin işlənib hazırlanması ilə bağlı işçi qrupun görüşlərinin yaxın zamanlarda təşkil olunmasına dair razılıq əldə edilib. Tərəflər, həmçinin, humanitar sahədə addımların davam etdirilməsi ilə bağlı fikir mübadiləsi aparıb.
Beləliklə, Avropa İttifaqının vasitəçilik missiyasının artıq praktiki nəticələr verməyə başladığı müşahidə edilir. Maraqlıdır ki, Rusiya da bu prosesə dəstəyini bildirir. Bunu Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin MDB ölkələri üzrə dördüncü departamentinin direktoru Denis Qonçarın “RİA Novosti”yə müsahibəsində dedikləri də təsdiq edir. O bildirir ki, Moskva Bakı ilə İrəvan arasında sülh müqaviləsinin razılaşdırılmasına kömək edir, eləcə də Rusiya tərəflər arasında etimad və qarşılıqlı anlaşma mühiti yaratmaq əzmindədir: “Biz Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin razılaşdırılmasına kömək edirik. Rusiya tərəfi ümumi dil tapmaq, etimad və qarşılıqlı anlaşma mühiti yaratmaq üçün Bakıya və İrəvana hər cür köməyə davam etməkdə qərarlıdır. Eyni zamanda, biz üçüncü ölkələrin üçtərəfli səylərimizi tamamlaya biləcək və məntiqi geosiyasi oyunlara əsaslanmayan təşəbbüslərini alqışlayırıq”. Təbii ki, burada üçüncü tərəf deyilərkən məhz Avropa İttifaqı nəzərdə tutulur. Belə görünür ki, Ermənistan-Azərbaycan sülh müqaviləsinin əldə edilməsində Avropa İttifaqı və Rusiyanın maraqları üst-üstə düşür. Denis Qonçar bu fonda qeyd edir ki, Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan liderləri arasında üçtərəfli razılaşmaların icrası çərçivəsində Ermənistan-Azərbaycan sərhədinin delimitasiyası və demarkasiyası prosesinin başlanması, regionda iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin açılması da daxil olmaqla, bir sıra vəzifələr həll olunur: “Xüsusən, sərhədin delimitasiyası üzrə ikitərəfli Komissiyaya məsləhətçi yardım göstərməyə, lazımi kartoqrafik materialları təqdim etməyə hazırıq. Biz Rusiya, Azərbaycan və Ermənistan baş nazirlərinin müavinlərinin birgə sədrlik etdiyi Üçtərəfli İşçi Qrup çərçivəsində nəqliyyat infrastrukturunun bərpası və inkişafı ilə bağlı konkret layihələr üzrə ən qısa zamanda razılaşmaya doğru gedirik”. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, Azərbaycan sülh müqaviləsinin imzalanması prosesinin tezləşməsini istəyir. Bunu Prezident İlham Əliyev Dünya Azərbaycanlılarının V Qurultayında çıxışı zamanı xüsusi qeyd edib: “Hazırda iki ölkənin xarici işlər nazirləri, nazirlikləri işçi qrupları formalaşdırır və hesab edirəm ki, yaxın gələcəkdə konkret danışıqlara başlamaq lazımdır və danışıqları çox uzatmaq lazım deyil. Çünki məhz beş prinsip əsasında sülh müqaviləsi imzalanacaq. Ona görə müqavilənin mətni tezliklə hazırlana bilər, imzalana bilər və beləliklə, Ermənistanla Azərbaycan arasında əlaqələr, o cümlədən diplomatik əlaqələr yaradıla bilər. Bu təklifi irəli sürməklə bir daha biz xoş niyyətimizi göstəririk və yenə də deyirəm, uzaqgörənlik göstəririk. Ermənistanda hərdənbir baş qaldıran revanşist qüvvələr bilməlidirlər ki, bu, Ermənistan üçün yeganə çıxış yoludur və bəlkə də son şansdır. Əgər bundan imtina etsələr, onda biz də Ermənistanın ərazi bütövlüyünü tanımayacağıq, bunu rəsmən bəyan edəcəyik. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrini nəzərə alaraq Ermənistan tərəfi yaxşı başa düşməlidir ki, bu addım nəyə gətirib çıxaracaq”. Hesab edilir ki, Rusiya və Avropa İttifaqının sülh məsələsində eyni yanaşma sərgiləməsi bu xüsusda müvafiq müqavilənin imzalanmasını tezləşdirə bilər.
Tahir TAĞIYEV
