Rusiya və Ukrayna arasında gedən müharibə dünya boyu daha bir önəmli problemn yenidən aktuallaşmasına səbəb oldu. Söhbət tolerantlıqdan, millətlərarası münasibətlərdə dözümlülük səviyyəsinin qorunmasından gedir.
Bu xüsusda problem ciddi fəsadlara yol açmaqla yanaşı, faşizm ideyalarının yenidən cücərməsinə də münbit zəmin yaradır. Təəssüf ki, günümüzdə bu xüsusda misalların sayı yetərincədir.
Qərb millətçilik, irqçilik mərəzindən hələ də qurtulmayıb
İndi dünya boyu diqqət mərkəzində yer alan əsas məqamlardan biri şiddətlənən rusofobiydır. Ukraynada hərbi əməliyyatın ikinci günündə bütün dünya ruslara qarşı nifrətin alovlanmasının şahidi oldu. Rusiyaya qarşı, hətta konkret sui-qəsd çağırışları da yayıldı. Çox vaxt bu nifrət çıxışları aksiyaya çevrilirdi. Özü də bu, tolerantlıqdan dünyaya dərs keçməyə çalışan Qərb ölkələrində daha açıq qeydə alındı və alınmaqda davam edir. Məsələn, bu günlərdə İrlandiyada yük maşını məqsədli şəkildə Rusiya səfirliyinə çırpılıb, Vankuverdə isə naməlum vandallar Rus Teatrının qapılarına boya töküblər. Almaniyada rus məktəbinin qapıları yandırılıb. Oksfordda ukraynalı qaçqınlar üçün yardım toplayan Müqəddəs Nikolay pravoslav kilsəsi qarət edilib. ABŞ-da isə “Rus samovarı” adlı restoran dağıdılıb. Fransadakı ruslar da qorxu içindədirlər. Parisdə rus mədəniyyət mərkəzinin binasına “Molotov kokteyli” atılıb. Rus restoranlarının sahibləri təhdidlər alırlar - hətta Rusiya ilə əlaqəli olmasalar da.
Daha absurd hallara digər Avropa ölkələrində də rast gəlmək mümkündür. Ümumiyyətlə, indi Avropada rus mədəniyyəti və tarixi sıxışdırılır. İtaliyada son günlərdə Dostoyevskini, Çaykovskini qadağan etdilər. Bu günlərdə ABŞ-ın texnologiya nəhənglərindən olan “Meta” şirkəti isə, müəyyən etdiyi qaydalara zidd olaraq, “Facebook” və “Instagram”da Rusiya ordusuna qarşı zorakılıq çağırışları dərc etməyə icazə verdiyini bildirdi. Amma rusofobiya ilə paralel olaraq irqçilik problemləri də Ukrayna hadisələri fonunda açıq şəkildə ifşa olundu. Belə ki, Ukraynadan gedən qaçqınlar arasında ölkəni tərk edərək Polşaya getməyə cəhd edən əcnəbi tələbələrin və digər xaricilərin bu ölkəyə girişinin qarşısı alındı. Onları sərhədlərdə sadəcə durub gözləməyə məcbur etdilər ki, bu da Afrika, Asiya və Latın Amerikasının müxtəlif ölkələrində qəzəb fırtınasına səbəb oldu. İrqçiliyin, rusofobiyanın qızışdırılmasında əsas rolu Qərbin siyasi və korporativ elitası oynadı. ABŞ-ın Rusiyadakı keçmiş səfiri Maykl Makfol ümumilikdə “günahsız rus yoxdur” deməklə bunu sübuta yetirdi. Bəli, Rusiya rəhbərliyi Ukrayna ərazisinə ordu yeritməklə səhvə yol verib. Bəs, siyasətdən uzaq olan sadə rusların günahı nədir? Belə vəziyyət Qərbdə millətçilik, irqçilik probleminin hələ də sona çatmadığını göstərər. Azərbaycan bir ölkə olaraq bu cür neqativ halları qəbul etmir, millətçilik, irqçilik hallarına qarşı çıxır. Bunun nə ilə nəticələndiyini isə ərazisi 30 il işğal altında qalan ölkə kimi yaxşı bilir. 1988-ci ildən etibarən Ermənistanda aparılan etnik təmizləmə nəticəsində öz yurd-yuvasından qovulmuş qaçqın soydaşlarımız məhz erməni millətçiliyi nəticəcində böyük problemlərlə üzləşdilər. Azərbaycan ərazilərinin işğalında da erməni faşizmi özünü tam şəkildə büruzə verdi. Lakin həmin vaxt dünya bununla bağlı adekvat reaksiya sərgiləmədi. Azərbaycan isə belə ağrılarla üzləşmiş ölkə kimi bütün millətçilik, irqçilik amillərini rədd edir. O cümlədən də rusofobiyanı.
Azərbaycan yenə dünya üçün nümunədir
Bu gün Azərbaycanda istər ruslara, istərsə də ukraynalılara dövlət, cəmiyyət tərəfindən eyni münasibət göstərilir. Kimsə mənsub olduğu millətə görə təqib hədəfinə çevrilimir. əvvəlki kimi ölkəmizdə dini-mənəvi müxtəlifliyin qorunub-saxlanılması dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən birini təşkil edir.
Ölkəmiz müxtəlif sivilizasiyaların qovuşduğu məkan olaraq, milli-mədəni rəngarənglik mühitinin formalaşdığı, ayrı-ayrı millətlərin və konfessiyaların nümayəndələrinin sülh, əmin-amanlıq, qarşılıqlı anlaşma və dialoq şəraitində yaşadığı məkan olaraq yenə dünyaya nümunə göstərilir. Multikulturalizm və tolerantlıq fonunda milli kimliyindən, dilindən, dinindən asılı olmayaraq insanlar Azərbaycanda sərbəst fəaliyyət göstərirlər.
Azərbaycan üçün əsas maraqlı məqam bu təcrübəsinin bütün dünyada yayılmasıdır. Eyni zamanda Azərbaycan faşizmin kökünün kəsilməsini də mühüm hesab edir, bu istiqamətdə fəaliyyət göstərir. Məlumdur ki, İkinci Qarabağ müharibəsində qazandığı şanlı Zəfərlə Azərbaycan erməni faşizminə də ciddi zərbə vurub, onu sarsıdıcı məğlubiyyətə düçar edib. Bununla Azərbaycan regionda erməni faşizminin yaratdığı genişmiqyaslı təhdidi aradan qaldırıb, bölgədə sabitliyin bərqərar olmasına böyük töhfələr verib. Lakin aldığı sarsıdıcı məğlubiyyətə rəğmən, Ermənistanda faşizm ideyalarının yaşadılmasına cəhdlər davam etdirilir. Bu gün də Ermənistanda nasist general Qaregin Njdenin simasında nasizm vəsf olunur. İrəvanda Njdenin böyük heykəlinin açılışı, onun adına metro stansiyasının, meydanların, küçələr və məktəblərin mövcudluğu bunun faktiki təsdiqidir. Erməni faşizminin siyasi müstəvidə ifşa edilməsi prezident İlham Əliyevin dünya miqyasında misilsiz xidmətlrinin real nümunələrindən biridir. 2019-cu il oktyabrın 11-də Türkmənistanın paytaxtı Aşqabad şəhərində MDB Dövlət Başçıları Şurasının iclasında çıxış edən Prezident İlham Əliyev konkret faktlarla Ermənistanın faşist ideologiyasını dövlət siyasətinə çevirdiyini diqqətə çatdırıb. Məhz bu çıxışdan sonra dünya, o cümlədən Rusiya ictimaiyyətinin diqqəti erməni faşizmi üzərində cəmləşib. Amma Azərbaycan bu xüsusda əməli addımların atılmasını istəyir. Ölkəmiz rusofobiyaya qarşı çıxdığı kimi, Rusiyanın da erməni faşizminə qarşı müvafiq addımlar atmasını tələb edir. Burada onu da xatırlamaq lazımdır ki, hələ 2019-cu ildə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi “Nasizmin qəhrəmanlaşdırılması, neonasizmin və irqçiliyin müasir formalarının, irqi ayrıseçkiliyin, ksenofobiyanın və onlarla bağlı dözümsüzlüyün yayılmasına şərait yaradan digər praktiki fəaliyyət növlərinin yayılması haqqında” məruzə təqdim edib. Məruzədə deyilir: “Ermənistanın keçmiş hakim Respublikaçılar partiyası Qaregin Njde kimi millətçi təmayüllü, qeyri-müəyyən siyasi mövqeli, Üçüncü Reyxlə əməkdaşlıq etməsi haqqında məlumatlar olan bir şəxsin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi istiqamətində addımlar atıb”. Ölkəmiz tərəfindən sərt zərbələr alan erməni faşimzminin yenidən baş qaldırması istiqamətində Ermənistan dövləti tərəfindən cəhdlər edilir. Lakin qarşı tərəf bilməlidir ki, erməni faşizmini məğlub edən Azərbaycan onu məhv etməyə də hazırdır.
Tahir TAĞIYEV Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
