Xəbər verildiyi kimi, xarici işlər naziri Ceyhun Bayramov bu günlərdə Antalyada keçirilən beynəlxalq Diplomatiya Forumunda çıxışı zamanı Azərbaycanın Ermənistana sülhün əldə edilməsi və iki dövlət arasında qarşılıqlı, normal münasibətlərin qurulması üçün beş bənddən ibarət yeni təkliflər təqdim etdiyini açıqlayıb.
Daha sonra bu təkliflər ictimaiyyətə təqdim olunub və onlar aşağıdakılardır:
Dövlətlərin bir-birlərinin suverenliyi, ərazi bütövlüyü, beynəlxalq sərhədlərinin toxunulmazlığı və siyasi müstəqilliyini qarşılıqlı şəkildə tanıması;
Dövlətlərin bir-birlərinə qarşı ərazi iddialarının olmamasının qarşılıqlı təsdiqi və gələcəkdə belə bir iddianın qaldırılmayacağına dair hüquqi öhdəliyin götürülməsi;
Dövlətlərarası münasibətlərdə bir-birlərinin təhlükəsizliyinə hədə törətməkdən, siyasi müstəqillik və ərazi bütövlüyünə qarşı hədə və gücdən istifadə etməkdən, habelə BMT Nizamnaməsinin məqsədlərinə uyğun olmayan digər hallardan çəkinmək;
Dövlət sərhədinin delimitasiyası və demarkasiyası, diplomatik münasibətlərin qurulması;
Nəqliyyat və kommunikasiyaların açılışı, digər müvafiq kommunikasiyaların qurulması və qarşılıqlı maraq doğuran digər sahələrdə əməkdaşlığın qurulması.
Azərbaycan tərəfi deyir ki, Ermənistan onun şərt qoyduğu baza prinsiplərini qəbul edərsə, o zaman sülh danışıqlarına başlaya bilərlər. “İki dövlət məhz bu baza prinsipləri əsasında intensiv, substantiv və nəticəyə yönəlik danışıqlar apararaq ikitərəfli sülh sazişini yekunlaşdıra bilərlər".
Azərbaycan XİN bəyan edib ki, Ermənistan tərəfi bu təkliflərə öz cavabını təqdim edib. Rəsmi İrəvan, həmçinin, Azərbaycanla sülh sazişinin imzalanması üzrə danışıqların təşkili üçün ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrliyinə müraciət etdiyini də açıqlayıb. Lakin erməni tərəfinin cavabının nədən ibarət olduğu göstərilmir.
Minsk Qrupunun həmsədrləri indi Ukraynadakı müharibə səbəbindən bir-birilə əks qütbdə dayanan dövlətlərə çevriliblər. Ermənistanın onları yenidən prosesə cəlb etmək istəyinə rəsmi Bakının csvabı necə olmalıdır?
Politoloq Elşən Mustafayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Ermənistan XİN-in bəyanatından bəlli olur ki, rəsmi İrəvan nəyin bahasına olursa-olsun, ATƏT-in Minsk Qrupunu prosesə qoşmaq istəyir: “Ermənistan XİN bəyan edib ki, onlar təkliflərə BMT Nizamnaməsi, Siyasi və Sivil Hüquqlar barədə Konvensiya və Helsinki Son Aktı çərçivəsində cavab veriblər. Görünən budur ki, Ermənistan rəhbərliyi Qarabağı Azərbaycanın bir hissəsi kimi tanımağa psixoloji olaraq hazırdır, ancaq əvəzində Qarabağın erməni əhalisinin haqları məsələsini irəli sürməklə prosesi yubatmaq istəyir. Yəni Minsk Qrupunu prosesə status tələb etmək istəyilə deyil, hüquqi məsələləri qaldırmaq üçün cəlb edirlər. İstənilən adla olsa belə, həmin təsisat prosesi yalnız tormozlaya bilər. Çünki keçmişdə qalan münaqişənin tarixində biz bunu dəfələrlə görmüşük. Hazırkı məqamda isə vəziyyət daha fərqlidir. Minsk Qrupunun həmsədrləri indi Ukraynadakı müharibə səbəbindən bir-birilə əks qütbdə dayanan dövlətlərə çevriliblər. Rəsmi Bakı özünün suverenliyi və ərazi bütövlüyü çərçivəsinin beynəlxalq öhdəlik yaratması şərtilə həmsədrlərin prosesdə iştirakına köklü etiraz etmir. Ancaq istəyimuz budur ki, onlar humanitar missiya ilə məşğul olsunlar.
Bizim üçün daha məqbul variant prosesdə Türkiyənin yer alması ola bilər. Rusiya indi Türkiyə ilə münasibətlərə xüsusi önəm verir və Ankara-Moskva xətti strateji maraqlar yarada bilib.
Böyük ehtimal ki, Azərbaycan-Ermənistan sazişinin imzalanmasında Türkiyə ilə Rusiya daha çox aktivlik göstərəcək. Buna görə Qərb də öz maraqlarının nəzərə alınması üçün çalışır.
Azərbaycan özünün qırmızı xəttini keçməmək şərtilə Qərbin də, Rusiyanın da prosesdə iştirakına qarşı deyil və İrəvanın hansı növbəti siyasi bicliyə əl atması ehtimallarını da nəzərində saxlayır. Yəni Ermənistanın atdığı bütün addımlar ikibaşlı oyundur. Biz öz şərtlərimizin üzərində möhkəm durmalıyıq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
