Rusiya ilə Ukrayna arasında aparılan müharibə həm də hər iki ölkədə yaşayan azərbaycanlıların vəziyyətini pisləşdirib. Qeyd edək ki, hər iki ölkədə çoxlu sayda azərbaycanlı yaşayır. Keçmiş SSRİ məkanında bizim ən böyük diasporumuz məhz bu iki ölkədədir. Qeyri-rəsmi rəqəmlərlə Ukraynada təxminən 500 min nəfər azərbaycanlı yaşayır. Krımın ilhaqı, Donetsk və Luqanskda baş verən proseslərdən sonra vətəndaşların əksəriyyəti Odessa, Xarkov, Dneprə köçdü. Bir qisim isə ümumiyyətlə ölkəni tərk etdi. Hazırda isə ümumi vəziyyət acınacaqlıdır. Daimi yaşayış yerini tərk edənlərin sırasında kifayət qədər azərbaycanlılar da var.
Rusiyada yaşayan soydaşlarımızın da vəziyyəti ürəkaçan deyil. Sayı milyonlarla ölçülən diaspor nümayəndələrimizin Rusiyada gəlirləri çox azalıb. Çünki müharibənin fonunda rus rublu kifayət qədər dəyər itirib.
Hər iki ölkədə olan diasporumuz belə məqamda hansı mövqeyi tutmalıdır ki, ümumi maraqlarımıza ziyan gəlməsin?
Soydaşımız Ukrayna ordusuna yardım fonduna 3 milyon qriven köçürüb
Azərbaycan güc yolu ilə ölkələrin ərazilərinin bölünməsinə, sərhədlərin dəyişməsinə qarşıdır və həm də Ukraynanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyir. Azərbaycanın Rusiya və Ukrayna ilə çox yaxşı və strateji tərəfdaşlıq əlaqələri mövcuddur.
Bildirilir ki, Ukraynanın ərazi bütövlüyü uğrunda vuruşan azərbaycanlılar var.
Qeyd edilir ki, Ukrayna Azərbaycanlıları Birləşmiş Diasporunun fəxri sədri Oktay Əfəndiyevin nümunəvi addımını hazırda müharibə vəziyyətində olan bu ölkədə yüksək qiymətləndirirlər.
Bu barədə Ukrayna Azərbaycanlılarının Birləşmiş Diasporu təşkilatının sədri Hikmət Cavadov öz “Facebook” səhifəsində məlumat verib.
O qeyd edib ki, COVID-19-un yayılmasından bəri iki ilə yaxın müddətdə Ukraynada yaşayan azərbaycanlıların aztəminatlı ailələrinə yardım edən Oktay Əfəndiyev hərbi təcavüzdən sonra Ukrayna ordusuna yardım fonduna 3 milyon qriven köçürüb:
“Onun bu addımı Azərbaycan diasporunun digər nümayəndələrini də ruhlandırıb. Soydaşlarımız Ukrayna ordusunun qələbəsi üçün əllərindən gələni edir, böyük pullar xərcləyirlər. Hər birimiz müharibənin ümumi xəzinəsinə töhfə verməyə can atırıq”.
Onlar da vətəndaşı olduqları ölkənin yanında olmalıdırlar
Müharibə Rusiyada yaşayan soydaşlarımıza da ciddi problemlər yaradıb. Ən əsas da iş adamları, sahibkarlar üçün daha çətin anlar yaşanır. Məsələn, bildiyiniz kimi, Rusiyaya meyvə-tərəvəz başqa ölkələrdən daxil olur. Və o ölkələrdə, o cümlədən Azərbaycanda meyvə-tərəvəz dollarla alınır. Alınan mal gedib ora çatana kimi dolların qiyməti artdığı üçün satış qiymətinə çox böyük təsir edir. Alıcının o qiymətə hər hansı meyvəni almaq qabiliyyəti sıfıra düşür. Bunun da nəticəsi hamıya aydındır ki meyvə çəki itirir, xarab olur və s.
2019-cu ildə sərhədin bağlanmasını xatırlasaq görərik ki, insan axınının qarşısını almaq mümkün olmur. İş yerlərini itirən həmvətənlərimiz vətənə üz tuturlar. Hava yolları bağlı olduğundan və ya quru yolla daha ucuz başa gəldiyindən hamı yollanır Dərbəndə. Nəzərə alaq ki, hazırda Rusiyada milyonlarla azərbaycanlı yaşayır və bunların yarıdan çoxunun iş yerlərini itirmə təhlükəsi var.
Rusiyada diaspor fəaliyyəti ilə məşğul olan fəallar hesab edirlər ki, onlar da vətəndaşı olduqları ölkənin yanında olmalıdırlar. Çünki vətəndaşlıq həm də öhdəlik yaradır.
Ancaq hesab edirik ki, bu məsələdə fərqli mövqeyin olması diasporumuzun vətənimizə, dövlətimizə olan münasibətini dəyişə bilməz. Diaspor Azərbaycan vətəndaşlarından formalaşa bilməz. Hər iki ölkədə diaspor nümayəndəsi adına iddia edənlər həmin ölkələrin vətəndaşları olmalıdır. Vətəndaşlıq isə həmin ölkə daxilində öhdəlik yaradır. Yəni sən həmin ölkənin maraqlarını müdafiə etməlisən. Məsələn, Rusiya vətəndaşı olan bir soydaşımız həmin ölkədə hərbi xidmətdən necə imtina edə bilər? Eyni fikirlər Ukraynadakı soydaşlarımıza da aiddir. Bu baxımdan da, diasporumuz qarşısında belə çətin seçimi qoymamalıyıq. Belə həssas məqamda atılan səhv bir addım ümumən azərbaycanlıların hamısına münasibəti dəyişə bilər. Biz bu seçimi diasporlarımızın öz üzərinə buraxmalıyıq. Bu yöndə olan fərqli mövqe bizim soydaşlarımız arasında dərin fikir ayrılığı yarada bilməz. Onlar çalışmalıdırlar ki, öz Vətənlərinə, dövlətlərinə, ana dilinə münasibətdə fərqli düşünməsinlər.
Bu münaqişənin nəylə və necə bitməsindən asılı olmayaraq, Azərbaycan dövləti hər iki ölkədəki diasporumuzun fəaliyyətini koordinasiya etməlidir ki, ümumi maraqlarımıza ziyan dəyməsin.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
