Rusiyanın Ukraynada davam edən hərbi əməliyyatlarının uzanması fonunda Qafqazda da vəziyyət gərginləşə bilər. Buna səbəb Gürcüstanın separatçı Cənubi Osetiya və Abxaziya üzərində nəzarəti ələ almasına dair səslənən çağırışlardır.
“Azadlıq” radiosunun Gürcüstan xidməti ölkənin 2008-ci ildə Rusiya ilə müharibədə itirdiyi torpaqları geri qaytarmaq çağırışları səsləndirildiyini yazır. Bu günlərdə sosial şəbəkələrdə yayılmış videoda dörd silahlı gürcüstanlının rəsmi Tiflisi Ukraynadakı vəziyyətdən istifadə etməyə çağırdığı ortaya çıxıb. Sosial mediada yayılmış videonun Ukraynada çəkildiyi də görünür. Videodakıların biri deyir: “Bu gün Ukrayna qaynayır, biz gürcüstanlıların torpaqlarımızı qaytarması üçün nadir fürsət yaranıb”. Xatırladaq ki, Gürcüstanın Cənubi Osetiya və Abxaziya separatçı bölgələri hazırda Rusiyanın nəzarətindədir. ABŞ kəşfiyyatı Rusiyanın Ukraynada istədiyinə hələlik nail olmadığını bildirir. Amma bunun Gürcüstan üçün fürsət olması elə də asan deyil. Beynəlxalq Böhran Qrupunun təhlilində bu xüsusda deyilir: “İstənilən belə addım separatçı regionlardakı Rusiya əsgərləri ilə açıq qarşıdurmaya aparar”. Hazırda Rusiyanın Abxaziya və Cənubi Osetiyada 8 minədək əsgəri olduğu bildirilir. Burada bir daha xatırladaq ki, Gürcüstan 2008-ci ilin avqustunda Cənubi Osetiyanı yenidən nəzarətə almağa çalışıb. Bu bölgə 1990-cı illərdə Gürcüstana qarşı separatçı müharibəyə başlamışdı. Rusiya isə həm Cənubi Osetiya, həm də Abxaziyaya 2008-ci ildə qoşun yeritdi, 190 min nəfər məcburi köçkünə çevrildi. Moskva bu regionu “müstəqil” dövlətlər kimi tanıyır, hər ikisində hərbi kontingent saxlayır.
Hazırda rəsmi Tiflis analoji hadisələrin təkrar olunmasını istəmir. Elə bu səbəbdən Gürcüstan hakimiyyəti, özünün milli maraqlarını, gürcü istehsalçılara potensial ziyanı əsas gətirərək Qərbin Rusiyaya qarşı sanksiyalarına qoşulmayacağını bəyan edib. Elə bu səbəbdən 3.7 milyonluq əhalisi olan Gürcüstan Moskva tərəfindən Rusiyaya “qeyri-dost ölkələr” siyahısına salınmayıb. Martın 5-dən isə Rusiya Gürcüstandan süd və süd məhsullarının idxalına sanksiyanı qaldırıb. Milyarder Bidzina İvanişvilinin təsis etdiyi hakim “Gürcü Arzusu” partiyası ölkədə korrupsiya, demokratik geriləmə, Rusiya siyasətinə rəğbətinə görə tənqid olunsa da, Rusiyaya sanksiya tətbiq edilməməsi məhz bu rəğbətlə izah olunur. Bununla belə, Gürcüstanda Abxaziya və Cənubi Osetiya üzərində nəzarətin bərpasına dair çağırışlar da artır. Ukrayna parlamentinin sədri Ruslan Stefançuk bununla bağlı rəsmi Tiflisə müraciətlə bildirir: “Küçələrə çıxan Gürcüstan xalqının sizin çirkli sövdələşmələri deyil, Ukraynanı dəstəklədiyini görmürsünüzmü?”. Həqiqətən də Ukraynada müharibə başlayandan onminlərlə insan küçələrə axışır, Ukraynaya dəstək nümayişləri keçirir. Baş nazir İrakli Qaribaşvili və hökumətinin istefası tələb olunur. Etirazçılar bildirir ki, prezident Volodimir Zelenskinin Ukrayna səfirini Gürcüstandan geri çağırmasına görə xəcalət çəkirlər. Səbəb Gürcüstan rəsmilərinin Ukraynaya getmək istəyən könüllülərə əngəl yaratmasıdır. Ukraynadan deputat Oleksiy Honçarenko isə gürcüstanlıları silaha sarılmağa çağırıb: “Əziz gürcüstanlılar, bayırda hava çox gözəldir – Tsxinvali, yaxud Suxumiyə gəzməyə gedə bilərsinizmi? Bir neçə zirehli maşını, tankı məhv edə bilərsinizmi? Gedin, gürcüstanlılar, sizə məxsus olanı geri qaytarın. Vaxtdır”. ABŞ-ın Atlantik Şurasının böyük elmi işçisi, beynəlxalq məsələlər üzrə ekspert Metyu Brayza isə bildirir: “Əziz Gürcüstan, Putin 2008-ci ildə sizi işğal edərək Cənubi Osetiya və Abxaziyanın müstəqilliyini tanımaqla beynəlxalq hüquq normalarını pozdu. Bu gün bunu Ukraynada da etdiyinə görə dünya ictimaiyyətinə 2008-ci ildə baş verənləri xatırlatmaq şansınız var”. Rusiyalı senator Aleksey Puşkov isə bütün bunları əbəs çağırışlar adlandırır: “Birincisi, Abxaziya və Cənubi Osetiya artıq Gürcüstan deyil. Orada yaşayan xalqlar özləri ayrılmaq istəyib. Necə ki, vaxtilə kosovolular Serbiyadan ayrılmışdı. O zaman NATO heç nə soruşmadı. Rus sülhməramlıları Dnestryanıda Rusiya vətəndaşlarını qoruyur və hərbi münaqişəyə imkan vermirlər. Moldova hökuməti bunu təkbaşına etməyə qadir deyil. Ukraynada da rus qoşunu eyni şeyi edir”. Qeyd edək ki, Rusiya sülhməramlıları 1992-ci ildə Moldovaya yerləşdirilib. Bu qüvvələrin sayəsində orada Dnestryanı separatçıları ilə mərkəzi hakimiyyət arasında silahlı münaqişə “dondurulub”. 1994-cü ildə Gürcüstana yeridilən bu qüvvələr Abxaziya və Cənubi Osetiya ilə Gürcüstanın mərkəzi hakimiyyəti arasındakı silahlı münaiqşənin də dondurulmasında iştirak edib. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, 2008-ci il hadisələrindən sonra Rusiya Abxaziya və Cənubi Osetiyanın “müstəqilliyini” tanıyıb. Hesab edilir ki, Ukraynada Rusiya daha böyük problemlərlə üzləşsə, Abxaziya və Cənubi Osetiyada vəziyyətin qarışması mümkündür. Görünən odur ki, bu prosesdə Qərb də Gürcüstana yardım göstərməyə hazırdır.
Samirə SƏFƏROVA
