Bu gün dünya miqyasında Azərbaycanı fərqləndirən mühüm xüsusiyyətlərdən biri dünya birliyinə dinamik inteqrasiya şəraitində sülhü aktiv şəkildə təşviq etməsidir.
Azərbaycan dünyada mövcud ziddiyyət və münaqişələrin məhz dialoq vasitisilə sülh zəminində çözülməsini fəal təbliğ edən ölkələr sırasında yer alır. Bu hal Rusiya-Ukrayna savaşı fonunda özünü bir daha qabarıq büruzə verir.
Ziddiyyətli beynəlxalq münasibətlər sistemində hamının hesablaşdığı ölkə...
Rusiya-Ukrayna savaşını yaxından izləyən analitiklər bəşəriyyətin indi yeni dünya müharibəsi ərəfəsində olduğunu qeyd edirlər. Çünki böyük güclər arasındakı ziddiyyətlər heç vaxt bu həddə çatmayıb. Ukrayna isə həmin güclər arasında gedən savaşın növbəti meydançalarından birinə çevrilib. Azərbaycan indi aktiv münaqişənin məhz dinc həllinə çalışır. Özü də nəzərə alınmalıdır ki, Azərbaycan qlobal güclərin qarşıdurması fonunda beynəlxalq münasibətlər sistemində proseslərin obyekti yox, subyekti kimi çıxış etməkdədir. Digər önəmli məqam budur ki, beynəlxalq münasibətlərin hazırkı ziddiyyətli və gərgin dövründə Prezident İlham Əliyev qarşı duran bütün tərəflərin etibar və etimad etdiyi nadir fiqurlardandır. Bunun konkret sübutu kimi son günlərdə Rusiya və Qərb liderlərinin Azərbaycana ünvanladıqları çoxsaylı məktublar, telefon zənglərini, nümayəndələrin səfərlərini və digər təmasları göstərmək olar. Bu bir daha təsdiq edir ki, Azərbaycan hazırkı mürəkkəb, ziddiyyətli beynəlxalq münasibətlər sistemində hamının hesablaşdığı ölkəyə çevrilib.
Elə Prezident İlham Əliyevin Türkiyə səfərinə də qeyd edilən prizmadan yanaşmaq lazımdır. Türkiyəli həmkarı Rəcəb Tayyib Ərdoğanla görüşündə Prezident İlham Əliyevin müzakirə etdiyi əsas məsələlər postmünaqişə dövründə Azərbaycanla Ermənistan arasında əlaqələrin normallaşdırılmasının perspektivləri, həmçinin Zəngəzur dəhlizinin açılmasının, onun region üçün yaratdığı perspektivlərin, bu xüsusda Qars-Naxçıvan dəmir yolu xəttinin çəkilməsi ilə bağlı olub. Bundan başqa, 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanatda təsbit olunmuş bütün müddəaların Ermənistan tərəfindən icrasının vacibliyi, Türkiyə və Ermənistan nümayəndə heyətlərinin təmasları mövzusu ətrafında müzakirə aparılıb. Görüşdə Ukraynadakı hadisələr xüsusi diqqət mərkəzində olub. Türkiyə və Azərbaycanın sözügedən ölkədəki müharibənin tezliklə dayandırılması istiqamətindəki səyləri yüksək qiymətləndirilib. Türkiyə və Azərbaycan ona da diqqət edirlər ki, Rusiya-Ukrayna konflikti təkcə bu ölkələr arasında münasibətlərə yox, həm də rəsmi Moskva ilə Qərb dövlətlərinin əlaqələrinə mənfi müstəvidə ciddi zərər vurub. Artan qarşılıqlı ittihamlar, Ukrayna ərazisində davam edən hərbi əməliyyatlar vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirir, qarşıdurma miqyasını genişləndirir. Hazırda qeyd edilən müstəvidə baş verənlər dünyanı yeni siyasi, iqtisadi böhrana sürükləyir. Məhz bu səbəbdən Ukrayna ətrafında yaranan gərginliyin, bunun müxtəlif formalarda digər ölkələrə təsirinin aradan qaldırılması bütün dünya dövlətlərinin, o cümlədən Azərbaycanın xüsusi maraq dairəsində yer alır. Azərbaycan mövcud ziddiyyət və problemlərin dinc müstəvidə dialoq, danışıqlar yolu ilə həllinin tərəfdarıdır. Belə dialoqun təşkili, tərəflərin bir araya gəlməsi üçün Azərbaycan vasitəçi ölkə qismində çıxış etməyə hazırdır və bunun üçün bütün imkanlara malikdir.
Azərbaycan savaş aparan ölkələr üçün ən ideal vasitəçilərdən biridir
Hadisələrin təhlili göstərir ki, istər Rusiya-Ukrayna, istərsə də Rusiya-Qərb ölkələri arasında indiki gərgin münasibətlərin dialoq yolu ilə aradan qaldırılması imkanları tükənməyib. Sadəcə, bunun üçün dialoq və danışıqlarla bağlı təşəbbüslərin həyata keçirilməsi vacibdir. Belə dialoq və danışıqların məhz Azərbaycanın vasitəçiliyi ilə reallaşdırılması da mümkün və arzuediləndir. Hazırda Azərbaycanın həm Rusiya, həm də Ukrayna ilə münasibətləri yüksək səviyyədədir. Hər iki ölkə Azərbaycana tam etimad göstərir, qarşılıqlı münasibətlərin inkişaf səviyyəsindən razılıq ifadə edir. Bu da o deməkdir ki, tərəflər arasında ziddiyyətlərin danışıqlar yolu ilə çözülməsi halında Azərbaycan vasitəçi qismində çıxış edə bilər.
Xatırladaq ki, cari il fevralın 26-da Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin ukraynalı həmkarı Volodimir Zelenski, eləcə də Rusiya dövlət başçısı Vladimir Putinlə telefon danışıqlarında Ukrayna ətrafında mövcud vəziyyət əsas diqqət mərkəzində yer alıb. Bu danışıqlarda Azərbaycanın vasitəçiliyi gündəmə gəlib. Azərbaycanın Ukrayna məsələlərinə münasibətdə mövqeyi Qərb ölkələri üçün də xüsusi maraq doğurur. Təsadüfi deyil ki, son günlər ərzində Qərb liderləri bu xüsusda prezident İlham Əliyevlə daha çox müzakirələr aparmağa başlayıblar. Bütün bunlar bir daha təsdiq edir ki, Ukrayna böhtranına yanaşma, onun həlli yolları ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyi Qərb ölkələri üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu şəraitdə Rusiya-Ukrayna qarşıdurmasının danışıqlar yolu ilə həllində Azərbaycanın, eləcə də qardaş Türkiyənin mümkün vasitəçilik missiyasına Qərb ölkələri tərəfindən tam dəstək veriləcəyi heç bir şübhə doğurmur. Digər tərəfdən, elə Qərb-Rusiya ziddiyyətlərinin aradan qaldırılmasında da Azərbaycan yenə ən ideal vasitəçilərdən biri hesab edilir. Rusiya ilə mütəffiqlik münasibətlərinə malik Azərbaycan Avropa İttifaqına üzv ölkələrin bir çoxu ilə əlaqələrini strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldib. Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində Azərbaycanın rolu getdikcə artır. Bu müstəvidə Avropa Azərbaycanla münasibətlərini daha da dərinləşdirməyə hazırlaşır və ölkəmizə ən etibarlı partnyorlarından biri kimi yanaşır. Bundan əlavə, istər Avropada, istərsə də bütün dünya miqyasında nəzərə alınır ki, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan balanslı xarici siyasət həyata keçirir. Bu siyasət dünya miqyasında əks mövqe və qütblərdə dayanan ölkələr və təşkilatlar tərəfindən təqdir edilir. Elə bu səbəbdən belə ölkə və təşkilatlar siyasi, iqtisadi, hərbi dialoq üçün bir çox hallarda görüş məkanı kimi Azərbaycanı seçir. Belə şəraitdə Rusiya və Qərb ölkələri arasında ziddiyyətlərin çözümündə Azərbaycanın vasitəçilik missiyasını yerinə yetriməsi mümkün və vacib sayılır. Çünki ziddiyyətlərin, qarşıdurmaların dərinləşməsi dünyanı yeni fəlakət və böhranlar girdabına sürükləyir. Bu bütün dünya dövlətlərini və xalqlarını təhdid edir. Azərbaycan bu böhran və fəlakətlərin danışıqlar və dialoq yolu ilə dinc zəmində çözümünün tərəfdarıdır və bunun üçün müvafiq vasitəçilik missiyasını uğurla yerinə yetirməyə tam hazırdır. Hər halda bu, dünyanın da diqqət mərkəzində yer alır. Hesab edilir ki, həm Azərbaycan, həm də Türkiyə vasitəsilə Rusiya-Ukrayna, eləcə də Rusiya-Qərb arasında indiki gərgin münasibətləri dialoq yolu ilə çözmək olar. Azərbaycanın region ölkələri, eləcə də qarşıdurmaya gedən dövlətlərlə mövcud münasibətləri buna imkan verir.
Tahir TAĞIYEV Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
