Ukrayna ilə davam edən müharibənin fonunda Rusiyanı “Z” işarəsi bürüyüb. Son vaxtlar bu işarəyə Rusiyanın mülki həyatında da çox rast gəlinir. İlkin olaraq bu işarə Ukraynaya hücum edən Rusiyaya məxsus tankların üzərində görünməyə başladı.
Sonra Rusiyanın küçələtində bahalı maşınlar bu hərf üzrə düzülərək, havadan dronlarla onların çəkilişi edildi. Ardınca bunu fləşmob kimi müxtəlif dövlət müəsissələrində, hətta uşaq bağçalarında həyata keçirdilər. Bir sözlə, Rusiyanın hər yerində bu işarəyə rast gəlmək mümkündür. Bəziləri iddia edir ki, bunun mənası Zelenskinin adı ilə simvolizə olunur. Başqa ehtimallara görə isə “zaxvat”, yəni ələ keçirmə mənasını verir. Rusiya sosial şəbəkələrində işarənin “Zorro”nun imzasını simvolizə etdiyini də deyirlər. Yəni ki, ordu Ukrayna xalqının xilaskarı kimi ölkəyə daxil olub. Hətta bu işarənin “Zabiraem”, yəni “alırıq”, “götürürük”sözünün baş hərfi olduğu da söylənilir. Rusiya Baş Kəşfiyyat İdarəsinin xüsusi təyinatlılarının veteranı, ehtiyatda olan mayor Sergey Kuvıkin isə bildirib ki, hərbçilərin harada yerləşməsindən asılı olmayaraq, hər bir bölməyə taktiki simvollar verilib. Bu xüsusi əməliyyatlarda istifadə olunur.
Kuvıkinin fikrincə, bu cür işarələrin zirehli maşınlara tətbiq edilməsinin başqa bir səbəbi irəliləyən bölmələrin ayrılması ola bilər. Ehtiyatda olan zabit onu da əlavə edib ki, qoşunlara tapşırıqların fərqliliyinə görə kvadrat içərisində “Z”, dairədə “Z” və ya üçbucaqda “Z” kimi işarələr də verilə bilər. Paylaşılan görüntülərdən o da məlum olub ki, Rusiya ordusunda digər latın hərflərilə, yəni “V” Viva, “O” “Omikron” və digər hərflərlə işarələnmiş texnikalar da var. Ukrayna “Telegram” kanallarında isə 6 növ şifrələnmiş qoşun olduğu bildirilib. İddialara görə, Rus ordusu “Z”, “V”, “A”, “X” hərfləri ilə işarələnib.
Bu maraqlı tendensiyanı araşdırarkən başqa maraqlı versiyalarla rastlaşdıq.
Son günlər Rusiya saytları ara-sıra Rusiya ordusuna aid hərbi birləşmələrin yerdəyişmə və təlimlərini əks etdirən görüntülər yayır. Ukrayna ilə sərhədlərdə görünən texnikalarda isə bir məqam xüsusi olaraq diqqət çəkir. Tank və digər zirehli maşınların üzərinə daha çox latınca "Z" hərfi yazıldığı görünür. Rusiya hərbi saytlarına açıqlama verən ekspert, ehtiyatda olan polkovnik Viktor Baranets rus texnikalarının üzərindəki sirli “Z” hərfinin mənasını izah edib. O, internetdə yayılan bütün konspiroloji nəzəriyyələri rədd edib və bildirib ki, “Z” hərfi “Qərb” deməkdir. Ekspert xatırladıb ki, Belarusda keçirilən birgə təlimlərdə əfsanəyə çevrilmiş “Qərb” və “Şərq” qoşun qrupları yer alıb. “Orada iki ordu yarışırdı. Onlardan biri şərti "Polissya" respublikasına hücum etdi, ikincisi isə onu müdafiəyə qalxdı. Çox güman ki, "Z" işarəsi də həmin əfsanəvi "Qərb" mənasını daşıyıb”,- saytlar Baranetsdən sitat gətiriblər. Xatırladaq ki, üzərində “Z” hərfi aydın şəkildə görünən texnikların video və fotoları internetə sızdıqdan sonra bir çox sosial şəbəkə istifadəçiləri bu mövzu haqqında şayyələr yaymağa başladı. Kimisi işarənin "Zorro"nun imzasını simvolizə etdiyini dedi, bəziləri isə "Zrada", hətta "Zabiraem" sözünün baş hərfi olması versiyalarını irəli sürdü. Sonuncu variant isə daha çox səslənirdi - Donbasın "götürülməsi" mesajı verilir.
Hərbi ekspert Ədalət Verdiyev usə hesab edir ki, adətən belə işarələrə hər iki tərəf eyni texnikadan istifadə edəndə rast gəlinir:
“Hər iki tərəf SSRİ-Rusiya istehsalı olan hərbi texnikadan, məsələn, tankdan və zirehli maşınlardan istifadə edir. Onları fərqləndirmək üçün bu kimi işarələrdən istifadə oluna bilər. İkincisi, həmin ərazidə fəaliyyət göstərən qüvvələrin ayrı-ayrı şəxslərin və ya ərazilərin adlarını daşıyan bölmələrinə rast gəlinir. Məsələn, “Azov” bölməsi. Bu bölmənin texnikasının üzərində “A” hərfinin yazıldığı məlumdur. Bu, həmin texnikanın “Azov” bölməsinə aid olması deməkdir. Yəni təcrübədə bu kimi hallara rast gəlinir. Görünür, bu dəfə hansısa rus zabiti özünün “Zorro” kimi xilaskar olduğuna inanır”.
Araşdırmamız zamanı məlum oldu ki, Rusiya Müdafiə Nazirliyi də bu məsələyə aydınlıq gətirib. Rusiya Müdafiə Nazirliyi hərbi texnikaların üzərindəki “Z” və “V” hərflərinin mənasını açıqlayıb.
Bu barədə Rusiya Müdafiə Nazirliyi instaqramda paylaşım edib.
Hərflərin mənasına təsviri formada izah verən qurum “Z”nin “Za pobedu” (“Qələbə uğrunda”), “V”nin isə “Sila v pravde” (“Güc həqiqətdədir”) və ya “Zadaça budet vıpolnena” (“Tapşırıq yerinə yetiriləcək”) mənasına gəldiyini bildirib.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
