Rusiya və Ukrayna arasında baş verənlər, buna Qərb dövlətlərinin reaksiyası yeni dünya müharibəsinin olacağını artıq istisna etmir. Əvvəla o baxımdan ki, baş verənlər fonunda Qərb-Rusiya gərginliyi pik həddə çatır və bu da onlar arasında savaş ehtimalını yüksəldir. Digər tərəfdən, dünyanın digər bölgələrində də münaqişə ocaqları yenidən qızışır və bu prosesdə daha çox sayda ölkənin iştirakı qaçılmaz sayılır.
İndilikdə isə əsas diqqət məhz Rusiya-Ukrayna mühariəsi üzərində fokuslanır. Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski “Sky news” telekanlına müsahibəsində bu xüsusda qeyd edir: “Biz Rusiyaya qarşı müharibəni tək dayandıra bilmərik. Bunun üçün dünya xalqları gec olmadan birləşməlidir”. O deyib ki, Qərb dövlətləri mütləq Ukraynanın hava məkanını bağlamalıdır və bunu tez bir zamanda etmək lazımdır: “Əgər bunu indi eləməsəniz, sonra gec olacaq və durum daha da pisləşəcək. İnanın mənə, proseslər belə davam etsə, nə vaxtsa hava məkanını bağlayacaqlar. Amma bu, milyonlarla insanın canı hesabına başa gələcək. Üçüncü dünya müharibəsi başlayacaq və yalnız bundan sonra Qərb ölkələri qadağa zonası elan edəcək. Bir daha deyirəm, onda gec olacaq. Rusiya bizim ölkəni işğal edə bilər, amma qalib gələ bilməz. Biz Putinlə danışmağa cəhd etdik, lakin bu nəticə vermədi. Qərb isə, təəssüf ki, nəsə etmədi”. Zelenski hesab edir ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin Ukrayna ilə kifayətlənməyəcək: “İndi Qərb seçim etməlidir. İki il sonra Qərb müharibə zonasına çevrilə bilər. Rusiya Avropanın mərkəzini bombalayanda “niyə vaxtında Ukraynanın hava məkanını bağlamadıq”- deyə, özlərinə sual verəcəklər”. Almaniyanın “Die Zeit” qəzetinə müsahibəsində isə o bildirib: “Putin Ukrayna kimi Avropanı da bölmək istəyir. Əminəm ki, Moldova, Gürcüstan, Baltikyanı ölkələr və hətta Polşa təhlükə altındadır. Nə qədər ki, Rusiyanın hücum etmək imkanı var, bütün qitə təhlükə altındadır”. Rusiyanı dayandırmaq üçün sanksiyaların kifayət etmədiyini vurğulayan Zelenski Qərb şirkətlərinin hələ də müxtəlif bəhanələrlə Rusiya bazarında qaldığını bildirib. O, sanksiyaların daha da sərtləşdirilməsinin lazım olduğunu deyib: “Bu indi baş verməsə, Baltikyanı ölkələr, Polşa, Moldova, Gürcüstan və Rusiyanın bütün digər qonşularını işğaldan qorumaq üçün daha çox iş görməli olacaqsınız. Sanksiyalar daha da sərtləşdirilməlidir”.
Məhz belə bir vaxtda Rusiya bəyan edib ki, Qərbdən Ukraynaya gələn təchizat yollarına hərbi zərbələr endirə bilər. Qərb isə əsasən Polşa üzərindən Ukraynaya təchizat göndərir. NATO-nun baş katibi Yens Stoltenberq bildirib ki, Rusiya Polşadakı təchizat zəncirlərini vursa, NATO nizamnaməsindəki 5-ci maddəyə uyğun olaraq cavab zərbəsi endirəcək: “Rusiyada anlaşılmazlıq olmasın deyə bildirək ki, 130 təyyarəmiz, uzaq şimaldan Aralıq dənizinədək 200-dən çox gəmimiz, minlərlə əlavə qoşun yüksək hazırlıq vəziyyətindədir. NATO-nun məsuliyyəti gərginliyin və münaqişənin Ukrayna sərhədlərini aşmasının qarşısını almaqdan ibarətdir”.
Baş verənlərlə bağlı olaraq Pentaqon Varşavanın təklifi ilə “Patriot” zenit-raket komplekslərini Polşaya göndərmək niyyətindədir. ABŞ Silahlı Qüvvələrinin Avropa komandanlığının nümayəndəsi Adam Millerin sözlərinə görə, iki “Patriot” batareyasının Polşaya verilməsi planlaşdırılır. ABŞ hərbi departamenti hesab edir ki, bu addım həm Birləşmiş Ştatlar və müttəfiqləri, həmçinin NATO ərazisi üçün potensial təhlükənin qarşısını almağa imkan verəcək: “Bu, alyansın 5-ci maddəsinə sadiqliyimizi və heç bir hücum əməliyyatını dəstəkləməyən ehtiyatlı qüvvələrdən qorunma tədbiridir”. Amma vəziyyət təkcə Avropada gərginləşməyib. Elə bu günlərdə Çin ordusu ABŞ və Yaponiyaya Tayvana görə xəbərdarlıq edib. Bildirilib ki, Tayvan məsələsinin kəskinləşməsi ilə əlaqədar Çin milli suverenliyini qorumaq üçün qəti addımlar atmağa hazırdır: “ABŞ və Yaponiya Tayvan məsələsini nə qədər çox qabartsa, milli suverenliyi və ərazi bütövlüyünü qorumaq üçün bir o qədər sərt addımlar atacağıq”. Qeyd edək ki, Tayvanın müdafiə naziri Chiu Kuo-Cheng bildirib ki, Çinlə hərbi əlaqələr son 40 ilin ən gərgin və ən pis dövrünü yaşayır. O, Çinin 2025-ci ilə qədər Tayvanı tamamilə işğal etmək qabiliyyətinə çatmasının mümkün olduğunu bildirib. Xatırladaq ki, Tayvan birtərəfli qaydada müstəqilliyini elan edib. Çin isə adanı özündən qoparılmış, lakin hələ də qanuni olaraq özünün bir hissəsi kimi qəbul edir. Belə bir vaxtda Yaponiya Kuril adalarının bir hissəsini ələ keçirmək niyyətində olduğunu rəsmən elan edib. Yaponiyanın baş naziri Fumio Kisida ölkəsinin Rusiyanın nəzarətində olan Kuril adalarının bir hissəsini ələ keçirmək niyyətini təsdiq edib: “Cənub əraziləri Yaponiyaya aid olan və Yaponiyanın suverenlik hüququna malik olduğu ərazidir”. Qeyd edək ki, bundan əvvəl Yaponiya Kuril adalarını özünün “əzəli ərazisi” adlandırıb. Sirr deyil ki, Yaponiyanın Kuril adalarına hansısa formada müdaxiləsinə Rusiya sərt hərbi reaksiya verəcək. Eləcə də Çin Tayvana qarşı hansısa addım atsa, ABŞ başda olmaqla, Qərb ölkələri buna müdaxilə edəcək. Bu isə dünyada daha çox sayda ölkənin biri-birilə savaş halına gəlməsi, yeni dünya müharibəsinin başlanması deməkdir.
Samirə SƏFƏROVA
