Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazisindəki qanunsuz erməni silahlı dəstələri son günlərdə atəşkəsi pozmaqla təxribatlara cəhd edir. Elə bu fonda Azərbaycanın həmin dəstələrə qarşı antiterror əməliyyatlarına başlaması istisna edilmir.
Bu barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, Müdafiə Nazirliyinin məlumatına əsasən, martın 10-u gecədən səhər saatlarınadək Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazisindəki başıpozuq erməni silahlı dəstəsinin üzvləri Ağdam rayonunun Çuxurməhlə, Qurdlar, Xıdırlı, Qaradağlı və Qasımlı yaşayış məntəqələri istiqamətlərində yerləşən mövqelərimizi müxtəlif çaplı silahlardan fasilələrlə atəşə tutub. Bildirilib ki, qeyd olunan istiqamətlərdə təxribatların qarşısını almaq məqsədilə Azərbaycan Ordusunun bölmələri tərəfindən cavab tədbirləri görülüb. Əməliyyat şəraiti bölmələrimizin nəzarəti altındadır. Bundan əvvəl isə Müdafiə Nazirliyi martın 8-dən 9-na qədər Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdiyi ərazidəki erməni silahlılarının Azərbaycan ordusunun mövqelərini fasilələrlə atəşə tutduğunu açıqlayıb. Nazirliyin açıqlamasına görə, Azərbaycan silahlı qüvvələrinin Xocalı və Goranboy rayonlarında yerləşən mövqeləri onların hədəfi olub və cavab atəşi açılıb. Rusiya sülhməramlılarının bu insidentlə bağlı hər hansı açıqlaması bəlli deyil. Erməni tərəfi isə baş verənlərə görə günahı yenə Azərbaycanın üzərinə yıxmağa çalışır. Müdafiə Nazirliyi buna da münasibət bildirib. Qeyd edilir ki, Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdiyi Azərbaycan ərazisində guya gərginliyin yaranması barədə Ermənistan sosial şəbəkələrində yayılan xəbərlərin heç bir əsası yoxdur və təxribat xarakteri daşıyır. Elə bu ərəfədə Qarabağdakı rus sülhməramlılarının canlı qüvvəsinin bölgəni tərk etdiyi iddia olunan videogörüntülər yayılıb. Bu kadrlarda Rusiya bayrağı sancılmış hərbi nəqliyyatın təxminən 6 adam daşıyan yük maşınlarını müşayiət etdiyi görünür. Hərbi məsələlər üzrə ekspert Ədalət Verdiyev bildirib ki, Rusiya sülhməramlılarının Azərbaycandan çıxması barədə eşidib, amma bu qüvvələrin sülhməramlı, yoxsa Qarabağda sülhməramlıların tərkibində humanitar fəaliyyət göstərənlər olub-olmadığını bilmir.
Ədalət Verdiyevin ehtimalına görə, Rusiyanın Ukraynada apardığı müharibədə canlı qüvvəyə ehtiyacının yaranması onun Qarabağdakı peşəkar ordusunu çəkməyinə səbəb ola bilər. Digər tərəfdən ekspert onu da mümkün sayır ki, Azərbaycanın sülhməramlıların fəaliyyətindən narazılığı belə bir addıma səbəb olsun: "Azərbaycan sülhməramlıların bölgədə atəşkəsi qoruya bilməməsindən narazıdır". O, sülhməramlıların tərkibinin də dəyişməsini mümkün sayır. Amma ekspert onu da əlavə edir ki, rus sülhməramlılarının canlı qüvvə kimi bölgədən çıxması heç də onların ölkəni tamamilə tərk etməsi anlamına gəlmir. Hazırda Azərbaycan Rusiya sülhməramlılarından Qarabağdakı erməni qüvvələrin çıxarılmasını tələb edir. Bakı burada müharibəyə son qoyan 2020-ci il tarixli 10 noyabr bəyannaməsinə istinad edir. Bu sənədin dördüncü bəndini əsas gətirən Azərbaycan bildirir ki, bölgəyə Rusiya sülməramlıları yerləşdirilən kimi erməni qüvvələri Qarabağdan geri çəkilməli idi. Ermənistan parlamentində müxalifəti təmsil edən deputat Tiqran Abrahamyan isə hesab edir ki, Ukraynada vəziyyət gərginləşdikcə, Qarabağdakı ermənilər Azərbaycanın antiterror əməliyyatlarına başlayacağından daha çox narahat olur. Ermənistan parlamentinin Müdafiə və təhlükəsizlik komissiyasının rəhbəri Andranik Köçəryan isə qeyd edir ki, bölgədə sabitlik qarantı Rusiyadır: “Lakin bu gün Rusiyanın başı başqa qaynar nöqtədə qarışıb və ola bilsin ki, Azərbaycan fürsətdən istifadə edərək Qarabağ istiqamətində müəyyən çətinliklər yaradır". Erməniləri narahat edən məqamlardan biri də Azərbaycan Nazirlər Kabinetinin ötən ilə aid olan, amma bu günlərdə yayılan hesabatıdır. Burada bildirilir ki, Ermənistan Laçın dəhlizindən təyinatına zidd olaraq hərbi məqsədlərlə istifadə edir. Hesabatda deyilir ki, bununla bağlı Azərbaycan hökuməti BMT, ATƏT, Avropa Şurası və NATO-nun baş katiblərinə, ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinə, BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarına, Avropa İttifaqının Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali nümayəndəsinə, Rusiya Federasiyasının xarici işlər nazirinə məktublar ünvanlayıb. Təbii ki, adekvat reaksiya olmayacağı halda Azərbaycan müvafiq tədbirlər görməyə məcburdur. Elə Qarabağda qalan erməniləri də qorxudan budur. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, hazırda Azərbaycan Rusiya sülhməramlılarından Qarabağdakı erməni qüvvələrin çıxarılmasını tələb edir. Rus sülhməramlılarının mandatı sülhün qorunmasını nəzərdə tutsa da, onların fəaliyyəti humanitar problemlərdən tutmuş infrastruktur layihələrədək geniş sahəni əhatə edir. Bakını narazı salan məqamlardan biri də budur. Azərbaycan Qarabağ münaqişəsinin tarixə təslim olduğunu bildirir. Lakin son günlərin hadisələri göstərir ki, Rusiya vasitəsilə əldə olunan 10 noyabr razılaşması müharibəyə son qoysa da, problemləri tam aradan qaldırmayıb. Bakı bu problemi birdəfəlik həll etmək üçün bütün imkanlara və lazımı gücə malikdir.
Nahid SALAYEV
