Ukrayna ətrafında baş verən hadisələr dünya gücləri ilə qarşılıqlı münasibətlərin milli maraqlar çərçivəsində bərabər hüquq və balans əsasında qurulmasının nə dərəcədə müstəsna önəmə malik olduğunu bir daha təsdiqlədi.
Belə münasibətlər olmadan, dünya birliyinə effektiv inteqrasiya siyasəti həyata keçirilmədən ciddi problemlər, hətta hərbi müdaxilə ilə qarşılaşmaq ehtimalı yüksək olur. Hər halda, Gürcüstandan sonra Ukrayna təcrübəsi bunun yeni real nümunəsi oldu. Bütün bunlar, öz növbəsində, Azərbaycanın region ölkələri və digər dövlətlərlə, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığının balanslı əsasda inkişaf etdirməsinin nə dərəcədə ümdə əhəmiyyət kəsb etdiyini bir daha qabarıq şəkildə nümayiş etdirir.
Yeni dünya nizamında Azərbaycanın təhlükəsizliyinin təminatına xidmət edən mühüm anlaşma...
Məsələyə qeyd edilən kontekstdə yanaşdıqda Azərbaycanın bu günlərdə Rusiya ilə imzaladığı müttəfiqlik haqqında bəyannamənin nə dərəcədə zəruri əhəmiyyət kəsb etdiyini bir daha aydın görmək olar. Təbii ki, bu, iki ölkə arasında formalaşmış münasibətlərin möhkəmləndirilməsi və yeni müstəviyə çıxarılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Ekspertlərə görə, sözügedən sənəd yeni formalaşan və situativ dəyişikliklərlə müşayiət olunan yeni dünya nizamında Azərbaycan, onun təhlükəsizliyinin təminatı üçün böyük önəm kəsb edir.
Aparılan təhlillər göstərir ki, bəyannaməni imzalamaqla Azərbaycan təhlükəsizliyi ilə bağlı dünyanın əsas güc mərkzələrindən biri olan Rusiyadan mühüm zəmanət alıb. Bu xüsusda Moskvada TASS agentliyinin mənzil-qərargahında Rusiyanın aparıcı kütləvi informasiya vasitələrinin rəhbərləri ilə görüşən Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev çox incə bir məqama xüsusi diqqət çəkdi: “Biz bundan sonra da bəyannamədə əks olunmuş və uzun illər boyu işlədiyimiz istiqamətlərdə çalışacağıq. Biz uzun illər boyu beynəlxalq arenada həmişə bir-birimizi dəstəkləyirik. Saxta təvazökarlıq olmasın, deyə bilərəm ki, bu yolun əsasını mən qoymuşam, AŞPA-da Azərbaycan parlamenti nümayəndə heyətinin sədri olarkən. Biz oraya seçiləndə bizim təşəbbüsümüzlə Rusiya nümayəndə heyəti ilə görüş təşkil etdik və razılığa gəldik ki, bütün məsələlər barədə bir-birimizi dəstəkləyəcəyik və həmişə həmrəylər kimi səs vermişik. Bu ənənə sonradan başqa beynəlxalq strukturlara da transformasiya edib. Ona görə də bunu hətta mütəxəssis olmayanlar da izləyə bilərlər. Odur ki, mənim fikrimcə biz dünən, sadəcə, olanları rəsmiləşdirdik, bunu lazım olduğu şəkildə, bizim münasibətlərimizin ruhuna uyğun şəkildə adlandırdıq və bundan sonra da bu istiqamətdə işləyəcəyik. Əminəm ki, bizim regionda baş vermiş və hələ baş verə biləcək hadisələrlə əlaqədar istər Azərbaycan tərəfindən, istərsə də Rusiya tərəfindən heç bir düzəliş olmayacaq”. Bu açıqlama bir daha təsdiq edir ki, regionda hadisələrin inkişaf axarından asılı olmayaraq, Rusiya Azərbaycanla bağlı proseslərdə neytrallığını qoruyacaq, əsas etibarilə ölkəmizin müttəfiqi qismində çıxış edəcək. Xatırladaq ki, bəyannamədə tərəflərin öz milli maraqlarının müdafiəsinə yönəlmiş müstəqil xarici siyasət yürütmələri təsbit edilib. Bu məsələ yenə Ukrayna hadisələri fonunda Azərbaycanın vacib diplomatik uğuru sayıla bilər.
Azərbaycan regionda və dünyada cərəyan edən ziddiyyətli proseslərin mənfi təsirlərindən özünü uğurla sığortalayır
1993-cü ildən Azərbaycanın həyata keçirdiyi çoxvektorlu xarici siyasət ölkəmizin təkcə Rusiya yox, digər güc mərkəzləri ilə də səmərəli münasibətlər qurması, əməkdaşlığını inkişaf etdirməsi ilə müşayiət edilməkdədir. Ötən il iyunun 15-də Şuşada prezident İlham Əliyev və Türkiyə dövlət başçısı Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən "Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi"nin imzalanması bunun daha bir konkret təzahürüdür. İndiki beynəlxalq münasibətlər sistemində qarmaqarışıq mühitin hökm sürdüyü, ziddiyyətlərin dərinləşdiyi, yüksələn eskalasiyaların olduğu dövrdə bu cür hərbi-siyasi öhdəliyi ehtiva edən sənədin imzalanması Azərbaycanın daha bir uğurudur.
Burada bir nüansa da diqqət edək. Məlumdur ki, qardaş Türkiyə NATO-nun üzvüdür. NATO isə Rusiya ilə hərbi rəqibdir. Azərbaycan isə hər iki dövlətlə müttəfiqdir. Eyni zamanda Azərbaycan Rusiya və Türkiyəni yaxınlaşdıran əsas ölkələrdən biridir. Xatırladaq ki, bu fonda Türkiyə-Rusiya Yüksək Səviyyəli Əməkdaşlıq Şurası fəaliyyət göstərir. Deməli, Azərbaycan fərqli və hətta rəqib güc mərkəzləri ilə bərabər məsafə saxlamağı bacarır, onlarla eyni səviyyədə əməkdaşlıq edir. Elə bu səpkidə Azərbaycan Avropa İttifaqı ilə münasibətlərini yüksələn xətlə inkişaf etdirir. Qeyd edək ki, bu ilin mart ayında Bakıda Azərbaycan və Avropa İttifaqı arasında növbəti təhlükəsizlik dialoqu keçiriləcək. Azərbaycan həm də bu ilin birinci yarısında Avropa İttifaqı ilə ikitərəfli saziş üzrə danışıqları bitirmək və sazişi imzalamaq niyyətindədir. NATO ilə münasibətlər də uğurla inkişaf edir. Bununla Azərbaycan bütün güc mərkəzlərindən öz müstəqil siyasətinə, təhlükəsizliyinə zəmanət qazanan ölkə qismində çıxış edir. Dövlət suverenliyi, ərazi bütövlüyü, sərhədlərinin toxunulmazlığını bütün güc mərkəzlərinə qəbul etdirir, daxili işlərinə qarışmasının qarşısını alır. Onun bu uğurunu hətta rəqibləri də etiraf edir. Məsələn, erməni politoloq Emil Orduxanyan qeyd edir ki, indi yeni dünya nizamının formalaşması baş verir: “Təəssüf ki, bu da qüvvələr balansını tənzimləmək və ya dəyişmək vasitəsi olan müharibələri tələb edir. Bu, siyasi qanunauyğunluqdur. İkinci Qarabağ müharibəsi Cənubi Qafqazda qüvvələr balansını dəyişmək vasitəsi idi. Ukraynadakı müharibə Şərqi Avropada qüvvələr balansını tənzimləmək və ya dəyişmək vasitəsidir. Böyük şahmat taxtasında həmişə ilk zərbəni əsgərlər alır, amma uğur qazanmaq halında böyük fiqurlardan birinə çevrilmək şansına sahib olan da məhz onlardır. Qarabağ müharibəsində, ermənilərdən fərqli olaraq, Azərbaycan daha da gücləndi, dünyadan aldığı dəstəyi artırdı. Ermənistan isə daha da zəiflədi”. Beləliklə, Azərbaycanın beynəlxalq hüquqa əsaslanan, milli maraqlara söykənən xarici siyasəti dünyada ölkəmizin nüfuzunu daha da yüksəltməkdə, regional və qlobal proseslərdə rolunu artırmaqdadır. Müasir dünyada sürətlə dəyişən geosiyasi şəraitdə diplomatik çeviklik Azərbaycana davamlı uğur qazandırır. Nəticədə Azərbaycan regionda və dünyada cərəyan edən ziddiyyətli geosiyasi, geoiqtisadi proseslərin mənfi təsirlərindən də özünü uğurla sığortalayır.
Tahir TAĞIYEV Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
