2008-ci ildə Gürcüstanda məlum hadisələr, ABŞ başda olmaqla, Qərb ölkələrinin nüfuzuna ciddi zərbə vurdu. Həmin vaxt Rusiya ordusunun Gürcüstana yeridilməsinə Qərb adekvat reaksiya verə bilmədi və özünün etibarsız müttəfiq imicini yaratdı. Eyni səhvi Qərb ötən il Əfqanıstanda da yaşadı.
ABŞ və digər Qərb ölkələri Əfqanıstanda təhlükəsizliyin əsas qarantı ola bilmədi, əvəzində ordularını buradan çıxararaq bu ölkəni taleyin ümidinə buraxdılar. “Taliban” 20 ildən sonra yenə Əfqanıstanı ələ keçirdi. Xatırladaq ki, “Taliban” ABŞ və NATO-dakı müttəfiqlərinin qoşunlarını Əfqanıstandan çıxarmağa hazırlaşması ilə fəallaşmağa başladı. Sanki onların yerinə Əfqanıstanın rəsmi dövlət qurumları, ordusu deyil, qruplaşma hazırlıq keçirmiş. ABŞ, Avropa İttifaqı bu qruplaşmanı terrorçu təşkilatlar siyahısından çıxarmadan onunla əməkdaşlıqdan bəhs edildi. İndi belə ehtimal etmək olar ki, ABŞ Əfqanıstandan çıxmaqla regionu Çin və Rusiya kimi rəqiblərinə təhvil verib. Bunların ardınca Qərbin yalnız qoyduğu növbəti tərəfdaşı Ukrayna oldu. Rusiyanın bu ölkəni ələ keçirməsi fonunda Qərb Ukraynanı yalnız qoydu. Bunu Ukraynanın prezidenti Volodimir Zelenski fevralın 25-də səhər etdiyi çıxışında bir daha təsdiq edib: “Biz yalnız döyüşürük. Qərb ölkələri uzaqdan müşahidə edirlər. İşğalçılar həm hərbi, həm də mülki obyektləri atəşə tuturlar. Onlar fərq qoymurlar. Onların məqsədi vətəndaşlara təzyiqdir”. Bundan əvvəl də o, ölkəsinin tək qaldığını etiraf edib: “Bilirəm ki, çoxlu saxta məlumatlar var. Onlardan biri də guya mənim Kiyevi tərk etməyimdir. Paytaxtdayam. Gün ərzində onlarla beynəlxalq danışıqlar aparıb müdafiəyə birbaşa rəhbərlik edirəm. Ailəm də Ukraynadadır. Bizdə olan məlumata görə, birinci növbədə mən, daha sonra ailəm hədəfə alınıb. Onlar dövlət başçısını məhv etməklə Ukraynanı siyasi cəhətdən məhv etmək istəyirlər. Diversiya qruplarının Kiyevə daxil olması barədə də məlumatımız var. Ona görə də mən kiyevlilərdən xahiş edirəm: diqqətli olun, komendant saatı qaydalarına əməl edin. Dünyanın bir çox ölkəsi bizə dəstək verir. Mən Ukraynaya xüsusi yardım edən hər bir dövlətə minnətdaram. Amma ikinci bir şey də var - dövlətimizin müdafiəsində biz tək qalmışıq. Kim bizimlə birgə döyüşməyə hazırdır? Mən bunu görmürəm. Bizə NATO-ya daxil olmaq üçün zəmanət verməyə kim hazırdır? Hamı qorxur. Mən dövlətimizin bütün tərəfdaşlarına deyirəm: indi Ukraynanın taleyi həll olunur. Bizimləsinizmi? Bu işğalın sonu haqqında danışmaq lazımdır. İndi ölkənin taleyi bütünlüklə ordumuzdan, təhlükəsizlik qüvvələrimizdən, bütün müdafiəçilərimizdən asılıdır”.
Hadisələrin gedişi göstərir ki, Qərb bundan sonra da prosesə güc müstəvisində müdaxilə etməyəcək. Rusiya ordusunun bu fonda əsas hədəfinin artıq Kiyev olduğuna heç bir şübhə yoxdur. Əvvəllər müharibənin Donetsk və Luqansk vilayətlərinin ərazisini əhatə edəcəyi düşüncəsi var idisə, qısa müddət sonra hədəfin Kiyevi tutmaq və hakimiyyəti dəyişmək olduğu üzə çıxdı. ABŞ və Qərb ölkələri isə görünür bunu öncədən bilib. Bu səbəbdəndir ki, onlar Kiyevdəki səfirliklərini Polşa ilə sərhədin 65 km-də yerləşən Lvova köçürdülər. Amma Qərb diplomatları heç Lvovda da duruş gətirmədi, Polşada qalmağı seçdi. Beləliklə, Qərb kəşfiyyatının Rusiyanın bütün hərbi həmlələri haqda son dərəcə dəqiq məlumatı olub. Əvəzində Ukraynaya nə müasir havadan müdafiə sistemi, nə də xüsusi əvəzedilməz silahlar verildi. Deməli, Qərb həqiqətən də Ukraynanı tək qoydu. Bununla da öz nüfuzuna ciddi zərbə vurdu, etibarsız mütəffiq obrazını gücləndirdi. Bundan başqa, ABŞ-ın qlobal liderliyi ilə davam edən antiterror kampaniyasının iflası, terrorizmin arealının daha da genişlənməsi Qərbə inamı xeyli azaldıb. Qərbin hərtərəfli dəstəklədiyi "demokratik inqilabların", daha doğrusu, xüsusi hazırlanmış qrupların əli ilə gerçəkləşdirilən çevrilişlərin vəd olunan "işıqlı" nəticələrinin əvəzinə aramsız xaos, böhran gətirməsi də Qərb üçün nüfuz itkisi ilə müşayiət edilib. O da sirr deyil ki, Ukrayna həm təbii-coğrafi və siyasi sərhədlərinə, həm iqtisadi-siyasi resurslarına və təsir mexanizmlərinə, həm də strateji önəminə görə qlobal aktorların planlarında yer alan ölkələrdəndir. Yəni geostrateji planlarda ifadə edilən “Şərqi Avropada üstün olan böyük ölçüdə Avrasiyaya hakim olacaq, Avrasiyanı idarə edən isə dünyanı idarə edəcək” strateji prinsip Ukrayna üzərindən baş verən proseslərin fonunda özünü göstərir. İndi görünən budur ki, Qərb burada uduzur. Amma Qərbin uduzduğu təkcə Ukrayna deyil. Məlumdur ki, Ukrayna Rusiya üçün Avropa və Qara dənizdə möhkəmlənmək baxımından əhəmiyyətli strateji limandır. Xəzər-Qara-Baltik dənizi hövzəsində strateji balans və təhlükəsizlik sistemi formalaşdırmaq, eləcə də Şərqi Avropaya doğru nüfuz-təsir dairəsini genişləndirmək baxımından Ukrayna faktoru Rusiya üçün çox önəmlidir. Moskva Kiyevi özünün tərəfdaşına çevirməyə və ya tabe etməyə çalışmaqla Qara dənizdə və dənizaşırı ərazilərdə böyük ölçüdə nəzarəti öz əlinə almağa çalışır. Bu amil, həmçinin, Rusiyaya geosiyasi fəaliyyətin əhatə dairəsini olduqca genişləndirməyə imkan verir. Beləliklə də Ukraynanı özünə tabe etməklə Kreml həm də avrasiyaçılıq konsepsiyasını reallaşdırır. Qərb isə burada yenə uduzan etibarsız tərəfdaş qismində çıxış edir.
Samirə SƏFƏROVA
