“Biz beynəlxalq strukturlara kömək üçün müraciət etmişik. Lakin əfsuslar olsun ki, artıq bir il üç ay keçib, hələ də müraciətimiz cavabsız qalıb”. Bu sözləri Prezident İlham Əliyev TASS agentliyində Rusiyanın aparıcı kütləvi informasiya vasitələrinin rəhbərləri ilə görüşündə beynəlxalq təşkilatların minatəmizləmə işinə yardım etmədiyini qeyd edərkən deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, əhalinin ora tez qayıtması minaların təmizlənməsindən asılıdır: “Mən konkret müddət deyə bilmərəm, hətta onlarla görüşlərdə deyə bilmərəm, onları yanılda bilmərəm. Biz bu prosesi sürətləndirmək üçün hər gün, hər saat hər şey edirik. Lakin bizə, əlbəttə ki, kömək lazımdır, məhz minalardan təmizlənmə baxımından, hətta maliyyə yardımı deyil, texniki yardım lazımdır. Sadəcə, biz fiziki cəhətdən çatdıra bilmirik. Bizim Minatəmizləmə Agentliyimiz var, Müdafiə Nazirliyində bir neçə batalyonumuz var, FHN qrupu var. Lakin fiziki baxımdan çatmır, çünki bu, çox ləng prosesdir. Buna görə də biz beynəlxalq strukturlara kömək üçün müraciət etmişik. Lakin əfsuslar olsun ki, artıq bir il üç ay keçib, hələ də müraciətimiz cavabsız qalıb”.
Maraqlıdır, beynəlxalq təşkilatlar ərazilərimizin minalardan təmizlənməsində niyə passivdilər və lazım olan yardımı etmirlər?
“Bunun həm siyasi, həm də iqtisadi səbəbləri var”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən hərbi ekspert Azad İsazadə bunun səbəbini bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Burada obyektiv və subyektiv səbəblər var. Problem ondadır ki, bir sıra beynəlxalq təşkilatlar minaların təmizlənilməsinə laqeyd yanaşır. Bunun həm siyasi, həm də iqtisadi səbəbləri var. Hesab edirlər ki, Azərbaycan iqtisadi baxımdan varlı ölkə olduğuna görə, öz imkanları hesabına bu problemi həll edə bilər. Halbuki, minatəmizləmə işi uzunmüddətli bir prosesdir. Eyni zamanda, böyük maliyyə tələb edir. Ancaq biz görürük ki, beynəlxalq təşkilatları bu o qədər də narahat etmir. Digər səbəb onunla bağlıdır ki, Azərbaycan Ottava Konvensiyasına qoşulmayıb. Məsələ ondadır ki, piyadalar əleyhinə minaların istehsalı, tətbiqi, ötürülməsi və ehtiyat kimi saxlanılması Ottava Konvensiyası ilə qadağan olunur. O vaxt Azərbaycan Ottava Konvensiyasına ona görə qoşulmadı ki, müharibə şəraitində idik. Müdafiəmizi təmin etməkdən ötrü minalardan istifadə etməyə məcbur idik. Əsasən bu səbəbdən beynəlxalq təşkilatlar minatəmizləmə işinə maraq göstərmirlər. Hesab edirəm ki, müharibə bitdiyi üçün Azərbaycan Ottava Konvensiyasına qoşulmaqdan ötrü danışıqlara başlamalıdır. Çünki mina problemi çox ciddi məsələdir. İkinci Dünya müharibəsində basdırılan minalar belə qalmaqdadır. 1995-ci ildə Bosniyada müharibə bitsə də minaların təmizlənməsi bitməyib. Baxmayaraq ki, bütün Avropa onlara kömək edir. Azərbaycan təkbaşına minaları təmizləyə bilməz. O mənada ki, təkcə Azərbaycanın ümidinə qalsa, bu vaxt çox aparacaq. Nəzərə almaq lazımdır ki, burada təkcə minalardan söhbət getmir. Söhbət həm də partlamamış hərbi sursatlardan gedir. Mina problemi məcburi köçkünlərin qayıdışını ləngidir”.
Bu baxımdan ekspert hesab edir ki, beynəlxalq qurumlar bu işdə Azərbaycana yardım etməlidir.
Vidadi ORDAHALLI
