“Yaxın gələcəkdə Rusiya-Azərbaycan-Türkiyə üçtərəfli əməkdaşlıq formatı yarana bilər”. Bunu Prezident İlham Əliyev TASS-ın baş redaktorlar klubunda Rusiya media rəhbərləri ilə görüşündə deyib.
Dövlət başçısı onu da qeyd edib ki, bu format ümumi maraqlar, praqmatizm və bənzərliklər əsasında formalaşır: “Və yəqin heç kimə sirr deyil ki, artıq de-fakto və üçtərəfli əməkdaşlıq formatı formalaşır. Hələ rəsmiləşdirilməyib, xarici işlər nazirlərinin, prezidentlərin görüşləri olmayıb, amma bu iş həyata keçirilir. Bu format ümumi maraqlar, praqmatizm və bənzərliklər əsasında formalaşır”. Bununla yanaşı, prezident hər üç ölkənin idarəetmə sistemləri və dəyərlərinin ümumi xüsusiyyətlərindən də danışıb. Bu xüsusda o, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla Rusiya dövlət başçısı Vladimir Putin arasında mövcud olan etimada əsaslanan münasibətləri də qeyd edib: "Onların hər ikisi bu barədə açıq şəkildə danışır. Düşünürəm ki, bu münasibətləri formalaşdıracağımız gün uzaqda deyil. Azərbaycan Rusiya və Türkiyənin müttəfiqi olduğu üçün artıq növbəti addıma ehtiyac var. Bu bizim işimiz deyil, ancaq biz öz tərəfimizdən hər zaman iki ölkənin maraqlarını bir-birinə yaxınlaşdırmağa çalışmışıq”. Dövlət başçısı Azərbaycanla Rusiya arasında imzalanmış qarşılıqlı müttəfiqlik münasibətləri haqqında bəyannaməni tarixi nailiyyət adlandırıb: “Çünki Azərbaycanın bu iki böyük və qonşu dövlətlə müttəfiqlik münasibətləri var. Məncə, heç bir başqa ölkə bununla öyünə bilməz. Mən hələ NATO üzvü olan ölkələr, KTMT-yə rəhbərlik edən ölkədən danışmıram. Bu, həqiqətən nailiyyət hesab oluna bilər”.
Azərbaycan bu gün Ankara və Moskvanın Cənubi Qafqaz siyasətinə davamlı olaraq dəyişməz münasibət göstərir. Bu, Türkiyə-Rusiya münasibətlərinin inkişafına dəstək verir. Eləcə də Ankaraya və Moskvaya rəsmi Bakı ilə daha sıx münasibət saxlamağa yardım edir. Rusiya-Türkiyə münasibətlərinin korlanmaması, bu iki dövlət arasında əlaqələrin inkişafına maneələrin aradan qaldırılması üçün rəsmi Bakı bütün mümkün vasitələrdən istifadə edib. Tarix təsdiqləyir ki, keçmişdə və indi hər iki tərəfin Cənubi Qafqazda maraqlarını ən yaxşı Azərbaycan təmin edə bilir. Bunun çoxsaylı səbəblərindən biri Azərbaycanın müstəqil siyasət yürütməsidir. İndiki halda Azərbaycan-Türkiyə-Rusiya əməkdaşlığı təkcə region üçün deyil, beynəlxalq təhlükəsizlik, əməkdaşlıq və sabitlik üçün əhəmiyyətlidir. Ekspertlər qeyd edir ki, Azərbaycanın İkinci Qarabağ müharibəsində qazandığı zəfərdən sonra Cənubi Qafqazda yeni bir regional nizam, konfiqurasiya formalaşır. Bu yeni konfiqurasiyanın əsas oyunçuları Azərbaycan, Türkiyə və Rusiyadır. Bu mənada, hər iki ölkə ilə müttəfiqlik bəyannamələrinin imzalanması bu yeni konfiqurasiyanı rəsmən təsbit edir. Üç dövlət arasındakı münasibətlər qonşuluq əlaqələrindən strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə qədər yüksəlib. Bu gün strateji tərəfdaşlığa əsaslanan Azərbaycan-Türkiyə-Rusiya üçtərəfli dostluq və qonşuluq münasibətləri bütün istiqamətlər üzrə uğurla inkişaf edir. Ölkələr arasında sıx iqtisadi, ticari münasibətlər var. Ticarət, nəqliyyat, energetika, humanitar sahə, turizm, innovasiyalar siyasətini əhatə edən yol xəritəsi çərçivəsində proqram həyata keçirilir. Həcmi milyard dollarlarla ölçülən qarşılıqlı investisiyalar qoyulur. Bunlar fonunda regionla bağlı açar məsələlərdə Türkiyə, Rusiya və Azərbaycanın qərar qəbuletmə mexanizminin daha ağırlıqlı olduğu reallıqlarını artıq dünya qəbul edir.
Bundan başqa, xatırladaq ki, 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra regionda yeni əməkdaşlıq platformasının yaradılması təklifi irəli sürülüb. Bu platforma Cənubi Qafqazın 3 ölkəsi olan Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistanla Türkiyə, Rusiya və İrandan ibarət altılıq və yaxud da “3+3” formatını özündə ehtiva edir. Lakin qonşu Gürcüstan lap əvvəldən “3+3” regional əməkdaşlıq platformasına qatılmaqdan imtina edib. Rəsmi Tiflis belə hesab edir ki, Moskva ilə mövcud münasibətləri, Cənubi Osetiya və Abxaziya kimi məsələlərin həllini tapmaması Gürcüstanın Rusiya ilə eyni əməkdaşlıq platformasında təmsil olunmasına imkan vermir. Bu səbəbdən Gürcüstan “3+3” platformasında indiki şərtlər daxilində iştirakını mümkünsüz hesab edir. Cənub qonşumuz İranın yeni administasiyası əvvəl “3+3” əməkdaşlıq platformasına müsbət yanaşmasa da mövqeyini dəyişib. “3+3” platformasında hazırda aparıcı rol yenə Azərbaycan,Türkiyə və Rusiyaya məxsusdur. Onu da qeyd edək ki, platformaya daxil olan İranla, eləcə də Gürcüstanla da Azərbaycanın qonşu münasibətləri yüksək səviyyədədir. Hər iki dövlətin rəhbərlərinin ən ali səviyyədə verdiyi bəyanatlar, səsləndirdikləri fikirlər, siyasi təsisatların müxtəlif qolları tərəfindən reallaşdırılan qarşılıqlı səfərlər Azərbaycanla Gürcüstan, Azərbaycanla İran arasında mövcud olan siyasi və iqtisadi münasibətlərin yüksək, həm də perspektivdə yüksələn inkişaf tempindən xəbər verir.
Samirə SƏFƏROVA
