Böyük Britaniyanın müdafiə naziri Ben Uolles jurnalistlərə açıqlamasında Putini I Nikolayın səhvini təkrar etməkdə suçlayıb:
“Vaxtilə I Nikolay da Putinin səhvini etmişdi. Londonun hər zaman, dünyanın istənilən yerində Rusiyanın maraqlarına zərbə vurmaq imkanı var. Şotland qvardiyası 1853-cü ildə Krımda çar I Nikolayı “təpiklədi”. Biz bunu həmişə təkrar etməyə hazırıq. Vaxtilə çar I Nikolay da Putinin səhvini etmişdi. Onun da dostları, tərəfdaşları yox idi”.
“Krım müharibəsi əslində çar Rusiyasına böyük dərs oldu”
Mövzunu şərh edən Qafqaz Tarixi Mərkəzinin direktoru Rizvan Hüseynov bizimlə söhbətində bildiri ki, əslində Böyük Britaniyanın müdafiə naziri 1853-cü ildə baş verən Krım müharibəsini yada salıb: “Əslində bu, Osmanlı-Rus müharibəsi idi. Amma bu müharibəyə bir sıra Avropa ölkələri də dəstək verirdi. İngiltərə də öz donanmasını Sevestapolda qurdu, Qara dəniz sahillərində desantını bu müharibəyə qatdı. Hər tərəf çox ağır itkilər verdi. İngiltərənin də, Rusiyanın da, Osmanlının da böyük itkiləri oldu. Biz bilirik ki, bu çox prinsipial müharibə idi. Krım müharibəsi əslində nəyi göstərdi? Krım müharibəsi göstərdi ki, çar Rusiyası istər texnoloji, istər hərbi nəzəriyyə baxımından geri qalır, eyni zamanda da bu müharibədə böyük itkilər verdi, sonradan diplomatik sahədə də güzəştə getdi. Yəni çar Rusiyası Krım müharibəsini həm texnika, həm inkişaf, həm də digər baxımlardan apara bilmədi. Çünki o vaxtkı sənayenin, texniki inkişafın nəbzini tuta bilmədi, onlara çata bilmədi. Bilirik ki, bu, təhkimçilik hüququnun, feodal münasibətlərin nəticəsi idi. Krım müharibəsi əslində çar Rusiyasına böyük dərs oldu”.
O dönəm üçün sonradan inqilabi dəyişikliklər baş verdi, təhkimçilik hüququ ləğv olundu, feodal münasibətlər yumşaldı, insanlara imkan verildi: “Faktiki quldarlıq dönəmində yaşayan Rusiyanı sosial-iqtisadi, siyasi sistem məğlubiyyətə gətirdi. Britaniyanın müdafiə naziri çar Rusiyasının Krım müharibəsində verdiyi itkilərə işarə edir. Bildirir ki, necə ki o vaxt Rusiya sənaye, texniki inqilaba çata bilmədi və Krım müharibəsində böyük itkilər verdi, indi də dördüncü sənaye inqilabı gedir. Bilirik ki, dördüncü sənaye inqilabının kökü, ana sütunu informasiya texnologiyalarıdır, kompüterləşmədir. Əsasən virtual məkana güc verilir. Sözsüz ki, Rusiya buna çata bilmir. Biz bilirik ki, dördüncü sənaye inqilabında Rusiya da, bir sıra ölkələr də həddən artıq zəifdir. Yəqin ki, ingiltərəli nazir buna işarə edir.
Hərb sahəsində texnikanın, sənayenin, müasir inkişafın rolunu Qarabağ müharibəsində, şanlı zəfər yürüşümüzdə gördük. Bu müharibədə ən böyük pay dronların və hərbi pilotsuz uçan təyyarələrin üzərinə düşdü. Onlara böyük yer verildi. Bu yeni inqilab idi. Faktiki olaraq Azərbaycan göstərdi ki, yeni dönəmə hərbi-texniki keçid edə bildi. Amma bu boyda böyük ölkə olan Rusiya hələ ki, yeni texnoloji avadanlıqlar, əsasən də kosmos, fəza, xüsusi təyinatlıların təlimlərində geridə qalır. Bu müharibə həm boşluqları, həm də digər məsələləri göstərməlidir. Rusiya tərəfi ənənəvi olaraq güc, say, daha çox itkilər nəticəsində qələbə qazanmaq istəyir, nəinki taktiki və strateji gedişatlar nəticəsində qalib gəlmək niyyətindədir. Yəni ənənəvi olaraq sayla, kütlə ilə Ukraynaya qalib gəlməyib sındırmağı fikirləşir. Bunun nə qədər mümkün olacağını yaxın zaman göstərəcək. Təxmin etmək olar ki, müharibə uzunmüddətli olmayacaq. Burada əslində müharibə adı ilə başqa məsələlər həll olunur. Təxminən bu həftənin sonuna kimi anlayacağıq ki, İngiltərənin müdafiə nazirinin proqnozu nə qədər düz çıxır, müharibənin gedişatı hara qədərdir və nəticəsi nə olacaq”- deyə R.Hüseynov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
