Vətən müharibəsində qazandığımız Zəfərdən sonra Cənubi Qafqazda yeni bir regional konfiqurasiya formalaşdı. Bu yeni konfiqurasiyanın əsas oyunçuları Azərbaycan, Türkiyə və Rusiyadır.
Bu mənada, hər iki ölkə ilə müttəfiqlik Bəyannamələrinin imzalanması bu yeni konfiqurasiyanı rəsmən təsbit edir. Qazandığımız hərbi Zəfərin siyasi-diplomatik cəbhədə daha da möhkəmləndirilməsi, Azərbaycanın regionda yaratdığı yeni reallığın tam olaraq qəbul edilməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Hər iki Bəyannamə bu məqsədə xidmət edir. İmzalanan Bəyannamələr ölkələrimiz arasında münasibətlərin hüquqi əsaslarının daha da möhkəmləndirilməsinə yol açacaq. Bəzi maraqlı şəxslərin, siyasi qrupların bu müqavilənin mahiyyətini təhrif etməsi, onun Azərbaycanın müstəqilliyini məhdudlaşdıran, təhlükəsizliyinə xələl gətirən addım olması ilə bağlı iddialarının heç bir əsası mövcud deyil. Bu kimi iddialar sənədin mahiyyətini dərk etməmək və yaxud qərəzli şəkildə onun haqqında yanlış rəy formalaşdırmaq cəhdinin yekunudur. Rusiya ilə müttəfuqlik sənədi həm də ona görə vacib idi ki, 44 günlük müharibədən sonra bu regionda indiki konfiqurasiyanı yaratmış 3 həlledici oyunçu arasında müttəfiqliyin olması zəruridir. Bu baxımdan Moskvada imzalanan sənəd həm də o baxımdan əhəmiyyətlidir ki, bizim Türkiyə ilə yanaşı, həm də digər vacib tərəf olan Rusiya ilə də müttəfiqliyimiz rəsmən təsdiqləndi.
Təhlükəsizlik məsələləri üzrə ekspert Elşən Həsənov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Moskvada Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Rusiya Prezidenti Vladimir Putin arasında imzalanan “Azərbaycan Respublikası və Rusiya Federasiyası arasında qarşılıqlı müttəfiqlik fəaliyyəti haqqında” Bəyannamənin indiki və gələcək üstünlükləri mövcuddur: “ Bu, xalqların əsas maraqlarını təmin etməklə cari və perspektiv təhdidlərin və imkanların aradan qaldırılması üçün təlimatlar müəyyən edir. Sənəd bir neçə əsas istiqaməti özündə ehtiva etməklə müraciət etdiyi mövzuların çeşidinə görə digər sənədlərdən fərqlənir, paralel olaraq milli maraqlarımızın təmin olunması istiqamətində ciddi uğurlar vəd edir. Ən mühüm məsələ odur ki, Moskva Bəyannaməsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə, müstəqilliyinə və təhlükəsizliyinə növbəti dəstəkdir. Rusiya və Azərbaycanın münasibətlərini müstəqilliyə, dövlət suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə qarşılıqlı hörmət əsasında quracaqları ilə bağlı maddənin Bəyannamənin birinci bəndində vurğulanması da bunu göstərir.
2021-ci il iyun ayının 15-də Şuşada Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən "Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında “Şuşa Bəyannaməsi"nin imzalanması, sadəcə iki dövlət üçün önəmli olmaqla kifayətlənməyib, həm də region və bütövlükdə beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verə biləcək hadisələrin artıq fərqli inkişaf göstəricisidir. Bu baxımdan “Şuşa Bəyannaməsi”nin sadəcə tarixi əhəmiyyətini deyil, siyasi çəkisinin ağırlığını da kifayət qədər düzgün dəyərləndirmək lazımdır.
Çünki Bəyannamədə açıq şəkildə ehtiva olunur ki, Türkiyə və Azərbaycan arasında inkişaf etdirilən və onların milli maraqlarına cavab verən hərbi-siyasi əməkdaşlıq üçüncü dövlətlərə qarşı yönəlməyib.
Eyni sözləri Moskvada imzalanan son sənədlə də bağlı deyə bilərik. “Şuşa” və “Moskva” Bəyannamələri həm də regionun yeni konfiqurasiyasını tam cızmış oldu. Azərbaycan etibarlı qonşu kimi hər iki ölkə ilə bu “qızıl ortanı” tapa bildi. Hesab edirəm ki, bizim bu gedişlərimiz həm də Türkiyə ilə Rusiya arasındakı münasibətləri tənzimləmiş olacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
