Məlum olduğu kimi, ATƏT-in Minsk Qrupunun 28 illik vasitəçilik fəaliyyəti özünü doğrultmadı. Bu müddət ərzində həmsədrlər işğalçı ilə işğala məruz qalan tərəfə fərq qoymadılar. Nəinki fərq qoymadılar, üstəlik bir sıra məqamlarda Ermənistanın tərəfini tutdular. BMT-nin qəbul etdiyi məlum 4 qətnamənin tələblərini yerinə yetirmək əvəzinə, nəticəsiz danışıqların davam etdirilməsinə səy göstərdilər. Bütün bunlar Minsk Qrupu vasitəçiliyinin iflasa uğramasına və Azərbaycanın güc ilə öz ərazilərini azad etməsinə gətirib çıxartdı.
Ancaq bütün bunlara baxmayaraq, Ermənistan başda olmaqla, bir sıra dövlətlər Minsk Qrupunun əvvəlki formatda yenidən vasitəçilik etməsinə çalışır. ABŞ, Fransa və digər bir sıra Avropa ölkələri ATƏT-in Minsk Qrupunun yenidən fəaliyyətə başlamasını istəyir. Həmsədr dövlətlərdən biri olan Rusiya MQ-nin fəaliyyəti ilə bağlı konkret mövqe bildirməyib. Digət tərəfdən bəlli deyil sözügedən məsələdə Rusiyanın mövqeyi necə olacaq.
Bu arada Moskvada “Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası arasında müttəfiqlik qarşılıqlı fəaliyyəti haqqında” Bəyannamə imzalanıb. Maraqlıdır, bundan sonra Rusiya MQ-nin köhnə platforma üstündə fəaliyyətinin bərpasında maraqlı olacaqmı?
“Rusiya bundan sonra Minsk Qrupunun əvvəlki formatda mövcudluğunda maraqlı olmayacaq”
Məsələyə münasibət bildirən hərbi ekspert Ramil Məmmədli bunu istisna etdi: “Əvvəla, Rusiya istəmir ki, bu ölkəyə yaxın olan regionlarda Qərbin siyasi-hərbi təsir imkanları artsın. O cümlədən, münaqişələrin həllində də Moskva bunu istəmir. Səbəbi onunla əlaqədardır ki, Rusiya bunu öz maraqları üçün təhdid mənbəyi hesab edir. ATƏT-in Minsk Qrupu 1992-ci ilin martında yaradılıb. Bu elə bir dövr idi ki, SSRİ 3 ay idi dağılmışdı. Bir sıra postsovet ölkələrində, o cümlədən elə Rusiyanın özündə etnik zəmində separatizm tuğyan edirdi. Rusiya çox zəif durumda idi və Qərbdən maliyyə baxımından asılı idi. 90-cı illər ərzində Rusiyanın dünyanın siyasi arenasında zəif durumda olması davam etdi. Belə olmasaydı, bəlkə də belə bir formata Moskva razılıq verməzdi. Rusiya istəməz ki, onun nüfuz dairəsində olan regionlarda ABŞ və yaxud da Avropanın aparıcı ölkələri ilə birgə hansısa problemi həll etsin. Nəzərə almaq lazımdır ki, 44 günlük müharibənin dayandırılmasının və 10 noyabr razılaşmasının arxitektoru Rusiyadır. Belə olan halda Rusiya istəyərmi ki, Minsk Qrupu əvvəlki formatda Qarabağ tənzimlənməsində təşəbbüsü ələ alsın? Təbii ki, yox. Azərbaycan bunu istəmirsə və Rusiya ilə müttəfiqlik Bəyannaməsi imzalayırsa, o zaman Moskva ölkəmizin maraqlarını nəzərə almaya bilməz. Çünki belə olmasa o zaman bu, iki ölkənin əməkdaşlığının ruhuna zidd olar. O baxımdan hesab edirəm ki, Rusiya bundan sonra Minsk Qrupunun əvvəlki formatda mövcudluğunda maraqlı olmayacaq. Olsa-olsa, bu hansısa humanitar məsələlərlə bağlı olacaq”.
O baxımdan ekspertin gözləntiləri bu yöndədir.
Vidadi ORDAHALLI
