Gələn ay Ermənistanda baş tutacaq növbədənkənar parlament seçkilərinə qədər bu ölkənin Azərbaycanla sərhəd məsələsi ətrafında süni gərginlik yaratmaqda davam edəcəyi proqnozlaşdırılır. Digər tərəfdən belə hesab edilir ki, Ermənistan beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində sərhədlərin müəyyən edilməsinə razılıq verməsə çox ciddi problemlərlə üzləşəcək.
Bu haqda danışmazdan öncə qeyd edək ki, Ermənistanın baş naziri vəzifəsini icra edən Nikol Paşinyan Təhlükəsizlik Şurasının iclasında təxribatçı açıqlama verərək, Zəngəzur dəhlizi məsələsini müzakirə etmədiyini və müzakirə etməyəcəyini deyib. O, Ermənistanın əlaqə yollarının blokadadan çıxarılması gündəminin müzakirəsinin tərəfdarı olduğunu, ancaq sözdə dəhliz məsələsini müzakirə etmədiyini və etməyəcəyini qeyd edib. Ermənistanın “Qraparak” nəşri yazır ki, bu açıqlama ilə Paşinyan Azərbaycan qarşısında öhdəliklərini pozub və elə sərhəd gərginliyi də bununla bağlıdır: “Xəbərlərə görə, Nikol Paşinyan Azərbaycana Tavuş vilayətində 9-12 kəndi və Kərkini, eləcə də Zəngəzurda Azərbaycanı Türkiyə ilə birləşdirəcək 2 dəhliz verməyi vəd edib. Bu fonda Qaragöl yaxınlığında bərqərar olmuş azərbaycanlılar danışıqlar əsasında uzaqlaşmaq üçün əşyaları toplayıblar, lakin bir neçə saatdan sonra yenidən əşyalarını geri qoyublar və mövqe tutublar. Bəziləri bunu Paşinyanın Təhlükəsizlik Şurasının iclasındakı çıxışı ilə izah edib. Belə ki, onun çıxışında dəhliz haqqında heç bir söz olmayıb, bu da Azərbaycan tərəfini qəzəbləndirib. Onlar belə bir qərara gəliblər ki, Paşinyan öz öhdəliklərinə əməl etmirsə, biz də özümüzünkünə əməl etməyəcəyik”. Erməni siyasi ekspert Hakob Badalyan da bildirir ki, Təhlükəsizlik Şurasının iclasından sonra Nikol Paşinyanın “Facebook”da müəyyən sərhəd bölgələrində gərginliyin artması meylinin və Azərbaycan tərəfinin intensivləşmə əlamətlərinin olduğunu bildirməsi diqqət çəkir: “Bu, Nikol Paşinyanın Təhlükəsizlik Şurasının iclasında Ermənistanın dəhliz məsələsini müzakirə etmədiyi və müzakirə etməyəcəyinə dair açıqlamaları ilə əlaqəlidirmi? Eyni zamanda, Nikol Paşinyan “Facebook” yazısında Ermənistanın KTMT mexanizminin, Ermənistan-Rusiya qarşılıqlı hərbi yardım sisteminin işə salınmasını aktivləşdirdiyini bildirib. Beləliklə, danışıqlardan sonra mətbuatda müsbət nəticənin əldə edildiyi, azərbaycanlıların geri çəkiləcəyi barədə sızdırılan məlumatlar, ən azı, indiki məqamda rəsmi olaraq təsdiqlənmir, əksinə, baş nazir səlahiyyətlərini icra edən Nikol Paşinyan yenidən gərginliyin artması meylinin olduğunu bəyan edir. Danışıqların müsbət siqnallarının olduğu bir vaxtda gərginliyi artırma meylinə çevrildiyi vaxt nə baş verib, yoxsa deyilən müsbət siqnallar yalan idi və müəyyən bir sayıqlığı azaltmaq məqsədi daşıyırdı? Həqiqətən çox sual var. Eyni zamanda, müsbət siqnallarla yanaşı, danışıqlarda guya Azərbaycan şərtlərinə və bu şərtlərin təmin edilməsinə, yəni Qaragöldə hərbi dayaq məntəqələrinin olmasına, hər birində 60 əsgər saxlamasına və ya Kərki anklavının tələb edilməsinə dair sızmaların olduğunu da qeyd etmək lazımdır. Bu məlumat keçmiş hakim sistemi təmsil edən qüvvələr, xüsusən də Robert Köçəryanın rəhbərlik etdiyi blok və “Çiçəklənən Ermənistan” Partiyasının nümayəndələri tərəfindən yayılıb”. Badalyan qeyd edir ki, Paşinyan bu vəziyyətə Təhlükəsizlik Şurasının iclasında toxunaraq, bunu birbaşa Azərbaycan təbliğatının yerli layihəsi çərçivəsində qiymətləndirib: “Nikol Paşinyanın bu məsələyə toxunması sırf təbliğat-siyasi xarakter daşıyırdı, yoxsa hakimiyyətə edilən hücumlara cavabdır, yaxud bu cür sızmaların danışıqlar nəticəsinin reallaşmasına mane olduğu barədə bir işarədir? Danışıqların davam etdiriləcəyi barədə açıqlama verilməsi də daxil olmaqla, bir çox sual var. Eyni zamanda, Nikol Paşinyan Ermənistanın Azərbaycanın sərhəd məsələlərini ikitərəfli həll etməsinə dair Bakı tərəfindən səsləndirilən yanaşmanı rədd etdiyini bildirib. İrəvanın arqumenti budur ki, ikitərəfli müzakirələr barədə düşünməyə imkan verən Ermənistan-Azərbaycan münasibətləri yoxdur. Eyni zamanda, Nikol Paşinyan üçtərəfli format barədə danışıb. Onun açıqlamaları ziddiyyətlə doludur”. Elə rus hərbu ekspert İqor Korotçenko da məsələyə bu prizmadan yanaşır: “Nikol Paşinyan faktiki olaraq öz seçki kampaniyasının aktiv mərhələsinin startındadır, ona görə də onun Azərbaycanla sərhəddəki vəziyyətlə bağlı KTMT-yə müraciəti sırf siyasi qərardır.
Bir tərəfdən, Paşinyan nümayiş etdirmək istəyir ki, erməni maraqlarının keşiyində dayanıb, digər tərəfdən fəal şəkildə ona hücum edən siyasi rəqiblərinin əlindən onların üstün mövqelərini almaq istəyir". Korotçenko xatırladıb ki, Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü bərpa etdikdən sonra Qarabağ üzrə üçtərəfli bəyanatla nəzərdə tutulmuş vacib məsələlərdən biri sərhədlərin demarkasiyasıdır. Onun sözlərinə görə, əsas olaraq SSRİ ordusunun Baş Qərargahının topoqrafik xəritələri götürülür, həmin xəritələrdə Azərbaycan SSR və Ermənistan SSR arasındakı inzibati sərhədin xətləri kifayət qədər aydın göstərilib. Ekspert hesab edir ki, bu gün bu proses ətrafında qaldırılmış hay-küy yersiz siyasiləşdirmədir və Azərbaycan sonda istəyinə nail olacaq.
Ramil QULİYEV
