1992-ci ilin 17 may tarixi artıq tarixə qovuşub, yaddaşlara köçüb, çünki artıq Laçın rayonu işğaldan azad edilib, yağı nəfəsindən təmizlənib, özü də bir güllə atılmadan. Biz bu ilin 17 may tarixini Laçının işğalı günü kimi qeyd etmirik, Laçın azaddır, azad Laçına qovuşmuşuq.
28 il Ermənistanın terrorçu, işğalçı silahlı birləşmələrinin nəzarətində qalan Laçın rayonunun hansı şəkildə, hansı şəraitdə işğal edildiyi daim müzakirə edilir. Ən çox diqqətçəkən məsələlərdən biri odur ki, bir çoxu, xüsusən də laçınlılar Laçının xəyanətin qurbanı olduğunu deyirlər. Bir çoxu hesab edir ki, Laçını qorumaq tam mümkün idi, amma o dövrün hakimiyyətini Laçını müdafiə edib qorumaq maraqlandırmayıb.
Laçını işğaldan qorumaq mümkün idimi?
“İçimizdəki xəyanətkarlar olmasaydı, ermənilərin Laçını işğal etməyə gücləri çatmazdı”
“Qarabağa aparan yol” qəzetinin baş redaktoru, AYB üzvü, əslən Laçından olan şair-publisist Əli Mahmud “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Laçını qorumaq tam mümkün idi. O hesab edir ki, bu gün bəzilərinin “Laçını heç cür qorumaq, saxlamaq mümkün deyildi” iddiası tamamilə əsassızdır. “Laçını qorumaq, saxlamaq tam olaraq mümkün idi, amma o dövrün “mənəm-mənəm” deyənlərinin, qeyrətdən dəm vuranların bir çoxu xəyanəkar donu geyindi və Laçının düşmən əlinə keçməsinə imkan verdilər. Hakimiyyət hərisləri qeyrətliləri prosesdən uzaqlaşdırdılar, “zərərsizləşdirdilər”, özləri isə qeyrətsizcəsinə Laçını düşmənə verdilər. Laçınla Şuşanın işğalı arasında heç 10 gün fərq yox idi. Ona görə də nəinki Laçını qorumaq olardı, ümumiyyətlə, Laçını qorumalı idilər, Laçın qorunmalı idi, çünki Laçın Qarabağın qala qapısı, dəmir qapısıdır. Ermənilər özləri Laçını Qarabağın qala qapısı, dəmir qapısı adlandırırdılar. İçimizdəki xəyanətkarlar olmasaydı, ermənilərin Laçını işğal etməyə gücləri çatmazdı. Sözsüz ki, Laçın rus ordusunun hərbi qüvvələrinin gücü və bizim o dövrkü iqtidarda meydan sulayan, vəzifə kürsüləri axtaran gədələrin xəyanəti nəticəsində işğal olunub. Mən Laçının düşmən əlinə keçməsinə görə həmişə içimizdəki qeyrətsizləri ittiham edirəm, günahlandırıram, çünki onların qeyrətsizliyi nəticəsində Laçın işğal edilmişdi. O dövr iqtidarda olanları Laçının müdafiəsi yox, yeni vəzifə kürsüləri zəbt etmək maraqlandırırdı... Çox təəssüflər olsun ki, 28 il Laçınsızlıq ağrısını yaşadıq”.
“Əli müəllim, o dövrkü iqtidar Laçını qoruya bilsəydi, digər ərazilərimizi işğaldan qoruya bilmək mümkün olardımı” sualına cavab verən Ə.Mahmud hesab edir ki, Laçını qorumaqla bütün Qarabağı işğaldan qorumaq olardı, amma o dövrkü rəhbərlik bunu etməyib. “Laçın xəyanət nəticəsində işğal edilməsəydi, biz Qarabağı işğaldan qoruya bilərdik. Laçını qorumaq üçün Soltan bəy qeyrəti lazım idi onda. Necə ki, vaxtilə Soltan bəy daşnak, qulağı kəsik Andronikin 10 minlərlə döyüşçüsünü Zabux dərəsində məhv edib. Onda qulağı kəsik Andronik 1-2 nəfərlə aradan çıxıb qaça bilmişdi. Onun bütün silah-sursatı məhv edilmişdi”.
Ə.Mahmud 28 illik işğaldan sonra Laçının yenidən bizə qovuşduğunun böyük sevincini, qürurunu yaşayır. Deyir ki, vaxtilə xəyanət nəticəsində itirdiyimiz Laçının bir güllə atılmadan düşmən işğalından azad edilməsi ölkə başçısı İlham Əliyevin güclü diplomatik bacarığı, məqsədyönlü siyasəti nəticəsində baş verib. “Laçının azadlığı çox möhtəşəm bir qələbədir. Laçın, Kəlbəcər, Ağdam kimi rayonların bir güllə atılmadan azad olunması Ali Baş Komandanımızın yerə-göyə sığmayan qeyrəti, şücaəti, diplomatiyası, uzaqgörən siyasəti nəticəsində baş verdi. Ona görə də Ali Baş Komandanımız alqışlara layiqdir. Cənab Prezident bizə 28 ildən sonra Laçını qaytardı” - deyə Ə.Mahmud qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
