Məlum olduğu kimi, Ermənistanın dəstəyilə separatçılar tərəfindən Azərbaycanın Xocavənd şəhərində tarixin qara ləkəsi olan faşist əlaltısı, üzdəniraq “qəhrəman” Qaregin Njdeyə abidə qoyulması Azərbaycanla yanaşı, Rusiya ictimaiyyətinin də hiddətinə səbəb olub.
Njdenin abidələrinin dünyanın istənilən yerində qoyulması həm Rusiya, həm də Azərbaycan ictimaiyyətinin, eləcə də faşizm üzərində qələbə çalmış digər xalqların narazılığına səbəb olub. Rusiyada son günlər daha da şiddətlənən anti-Njde aksiyası Njdenin Xocavənddəki üzdəniraq abidəsinin sökülməsi ilə nəticələnir.
Son günlər Rusiyada “Azərbaycanın Xocavənd şəhərində də faşist Q.Njdeyə qoyulan abidə mayın 9-na, faşizm üzərində Qələbə gününə kimi sökülməlidir. Bu abidə rəsmi Bakının icazəsi olmadan qoyulub, sökülməlidir” kimi şüarlar tez-tez eşidilməkdədir. Üstəlik, Duma deputatları, Rusiya veteranları, ictimaiyyəti də bu tələbə ciddi dəstək verir, Qarabağdakı sülhməramlı kontingentdən Njdenin abidəsinin sökülməsini tələb edirlər. Artıq Rusiya tərəfindən Ermənistana da təzyiqlər göstərilir ki, bu ölkə ərazisində faşist Njdeyə qoyulan bütün abidələr sökülsün.
Ermənistanın “lragir.am” nəşrinin yazdığına görə, Qarabağdakı Rusiya sülhməramlılarının komandanı general Rüstəm Muradov Njdenin abidəsinin sökülməsinin vacib olduğunu bildirib. Belə ki,
Xocavənddəki faşist Q.Njdenin abidəsinin sökülməsi ilə bağlı göstəriş verilib.
Bildirilib ki, Qarabağdakı Rusiya sülhməramlılarının komandanı general R.Muradov abidənin sökülməsinin vacib olduğunu qeyd edib.
“Rusiyanın Njdenin abidəsinin Azərbaycan ərazisindən sökülərək götürülməsi üçün ermənilərə göstərdiyi təzyiqlər faydasız olmayacaq”
Tanınmış tarixçi Hafiz Cabbarovun fikrincə, faşist Njdenin abidəsinin Azərbaycan torpağında olması, qalması mümkün deyil: “Rusiyanın, eləcə də dünyanın istənilən ölkəsinin mövqeyinin nə olub-olmamasından asılı olmayaraq, Xocavənd Azərbaycan torpağıdır, cənab Prezidentin dediyi kimi, Qarabağ Azərbaycandır. Suveren Azərbaycanın bütün ərazilərində nəinki Njdenin, eləcə də Azərbaycana qarşı vaxtilə soyqırım törətmiş heç bir cinayətkarın heykəli ola bilməz. Njde faşist olmamışdan əvvəl, XX yüzilliyin əvvəllərində Azərbaycan xalqına qarşı soyqırımlar təşkil edib və soyqırımlar da azərbaycanlılara qarşı törədilən soyqırımların ilki idi. Necə ki, vaxtilə Qafqazda çar ordusunun generallarından, komandanlarından biri olan Udişev etiraf etmişdi ki, Qafqazda XX əsrin əvvəllərində ilk soyqırımı məhz ermənilər türk-müsəlman əhaliyə qarşı törədiblər və soyqırımı törədənlərdən, onun təşkilatçılarından biri məhz qaniçən erməni qulduru Njde olmuşdu. Buna görə də hansı dövlətin mövqeyi necə olursa-olsun, Azərbaycan ərazilərində Azərbaycan dövlətinin qanunları keçir, Azərbaycan dövlətinin iradəsi hakimdir və Azərbaycan ərazilərində azərbaycanlılara qarşı soyqırım törətmiş və onu təşkil etmiş Njdenin nəinki heykəlinin olması mümkünsüzdür, bu heykəl orada qalmamalıdır”.
H.Cabbarovun sözlərinə görə, Njdenin heykəli, büstü Azərbaycan ərazisindən təxirə salınmadan götürülməlidir. Rusiyanın ictimaiyyət xadimlərinin, rəsmi və qeyri-rəsmi şəxslərinin, vətəndaşlarının Njdenin heykəlinin sökülməsini tələb etməsinin səbəblərini şərh edən H.Cabbarov bildirdi ki, bu, rusların faşizmdən böyük əziyyət çəkməsi ilə bağlıdır. “Rusiyanın Njdenin abidəsinin Azərbaycan ərazisindən sökülərək götürülməsi üçün ermənilərə göstərdiyi təzyiqlər faydasız olmayacaq. Amma məsələ burasındadır ki, Rusiya gərək öz forpostu olan Ermənistana heç zaman Njdeyə abidə qoymaq imkanı verməyə idi. Amma buna göz yumdu. Əslində isə yalnız ilan, əqrəb onu sancanda deyil, qonşusunu sancanda buna reaksiya verməli idi ki, Ermənistan ərazisində Njde epidemiyası bu qədər yayılmasın və faşizm üzərində qələbəyə kölgə salmasın. Rusiya bu əqrəbin faşizm üzərində qələbənin qazanılmasında böyük xidmətləri olan Azərbaycanı sancanda da vaxtında obyektiv münasibət bildirməli idi. Njdenin abidəsinin Qarabağ ərazisindən tezliklə götürülməsini gözləyirik, yəqin ki, sülhməramlı kontingent təxirə salınmadan bu işi görəcək. Njdenin Azərbaycan ərazisində olan heykəli dərhal sökülməlidir”.
H.Cabbarov hesab edir ki, Ermənistanın özündə də Njdenin abidələrinin sökülməsi lazımdır. Onun sözlərinə görə, Qafqaz ərazisində qaniçən Njdenin abidəsinin olması burada yaşayan xalqlara təhqirdir.
İradə SARIYEVA
