Bir müddət əvvəl Rusiyanın Xarici işlər naziri Sergey Lavrov Ermənistanda səfərdə olarkən Qarabağda dinc həyatın qurulması üçün aparılan prosesləri siyasiləşdirməməklə bağlı çağırış edib.
Rusiya XİN rəhbəri bu sözləri İrəvanda erməni həmkarı Ara Ayvazyanla görüşün yekunlarına həsr olunmuş birgə mətbuat konfransında çıxışı zamanı deyib: “İndi prosesi siyasiləşdirməyə ehtiyac yoxdur. Proses kifayət qədər çətin gedir, çünki bu regionun birləşdirilməsi marşrutları ilə əlaqədar məsələlər həll olunur. Sərhədlərin delimitasiya və demarkasiya məsələləri həll olunur. Bunlar regionun rahat nəfəs alması və dinc həyat yaşaması üçün həll edilməsi lazım olan praktik, başadüşülən şeylərdir”. S.Lavrov qeyd edib ki, sözügedən məsələləri sonraya saxlayıb, əvvəlcə siyasi diskussiyalarla məşğul olmağa cəhd edənlər bütün prosesi alt-üst edir: “İnsanlar – həm azərbaycanlılar, həm də ermənilər uzun onillər və yüzillər ərzində bir-biri ilə yaşadığı kimi normal yaşamağa başlayanda siyasi məsələləri həll etmək daha asan olur”.
O, bölgədəki iqtisadi əlaqələrin və nəqliyyat kommunikasiyalarının blokadadan çıxarılması üçün Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan baş nazir müavinlərinin rəhbərlik etdiyi üçtərəfli işçi qrup tərəfindən regiondakı vəziyyətin normallaşmasına mühüm töhfə verildiyini də qeyd edib: “Bu işin uğuru ümumi vəziyyəti normallaşdırmaq və münaqişədən sonrakı dövrdə konstruktiv əməkdaşlıq qurmaq üçün lazımi şəraitin yaradılmasında həlledici olacaq”.
ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədri, İsveçin xarici işlər naziri Ann Linde isə Azərbaycanın erməni hərbçiləri sərbəst buraxmasını alqışlayıb. Sədr bununla bağlı tvitter hesabında paylaşım edib. O, bütün əsirlərin və həlak olanların qalıqlarının mübadiləsi ilə bağlı tərəflərə çağırış edib, eləcə də, humanitar öhdəliklərə hörmətlə yanaşmağa çağırıb. Eyni zamanda, ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədri tərəflər arasında siyasi dialoqun bərpasının zəruriliyini qeyd edib. ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri də tərəfləri davamlı sülhə kömək edən qarşılıqlı etimad mühiti yaratmaq üçün konkret addımlar atmağa çağırıb. Bildirilib ki, buraya həmsədrlərin istiraki ilə ən yüksək səviyyədə siyasi dialoqun bərpası daxildir.
Göründüyü kimi, Rusiya ilə ATƏT-in mövqeyində bir təzad hiss edilir. Lavrov siyasi məsələlərin müzakirəsinin sonraya saxlanmasını istəyir və bunu açıq bəyan edir. ATƏT isə siyasi dialoqun bərbasını tələb edir. Təbiidir ki, tərəflər arasında siyasi dilaoqun bərpası deyiləndə, daha çox Qarabağın statusu ilə bağlı məsələnin müzakirəsi nəzərdə tutulur. Belə olan halda bu qənaətə gəlmək olarmı ki, Rusiya hazırkı şəraitdə status məsələsinin müzakirəsini məqbul saymır?
Politoloq Rəşad Bayramov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, artıq “Dağlıq Qarabağ” adlı inzibati ərazi vahidi və onun statusu anlayışı yoxdur: “Çoxmillətli ölkəmizdə yaşayan bütün milli azlıqlar kimi, ermənilər də Azərbaycanda fərdi vətəndaşlar olaraq sərbəst şəkildə yaşaya bilər. Vətən müharibəsindən sonra yaranmış yeni reallıqda status məsələsi öz aktuallığını tam itirib. Artıq Qarabağ münaqişəsi arxada qalıb, Dağlıq Qarabağın statusu məsələsi də müzakirə predmeti deyil. Odur ki, bu yöndə icmalararası dialoqa da ehtiyac qalmır. Qarabağda yaşayacaq hər bir vətəndaş Azərbaycan qanunlarına tabe olmalıdır, heç bir sosial təbəqəyə xüsusi imtiyazlar verilə bilməz. Dağlıq Qarabağın fiziki-coğrafi mövqeyinə görə bölünməsi və ona siyasi status verilməsi ideyası keçmiş SSRİ dövründə reallaşıb. Hazırda nə SSRİ, nə DQMV, nə də Dağlıq Qarabağ münaqişəsi var. Rusiya müharibədən sonra təşəbbüsü ələ alıb. Sülhməramlı missiya ilə prosesə tam nəzarət edir. Hazırkı status-kvo onu tam qane etdiyi üçün, Rusiya statusla bağlı müzakirənin aparılmasının tərəfdarı deyil. Ancaq Qərb və ATƏT özünü oyundankənar vəziyyətə salınmış hiss edir. Bu səbəbdən də status məsələsini gündəmə gətirməklə, münaqişəni yenidən qızışdırıb, özlərinin mandatını bərpa etməyə çalışır. Fikir versək görərik ki, statusla bağlı məsələdən daha çox Azərbaycana qarşı qərəzli olan ölkələr və təsistalar danışır. Məsələn, Fransa daha çox bu amili qabardır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
