Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrovun Cənubi Qafqaza başlanan səfəri haqda müxtəlif fikirlər səslənməkdə, maraqlı proqnozlar irəli sürülməkdədir. Qeyd edək ki, Ermənistan səfərindən sonra Sergey Lavrov mayın 10-da Azərbaycana gələcək.
Səfərin məqsədi hələlik tam bəlli olmasa da, analitiklər bunun Rusiyanın Cənubi Qafqazda geosiyasi mövqeyini möhkəmlətmək istəyi ilə bağlı olduğu qənaətindədir. Bu şəraitdə o da faktdır ki, Cənubi Qafqazda Rusiyanın möhkəmlənməsi daha çox Azərbaycan amilindən asılıdır. Çünki Gürcüstan və Rusiya arasında münasibətlər hələ də normallaşma səviyyəsindən uzaqdır. İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra isə Ermənistanda Rusiyaya münasibət mənfiyə doğru dəyişib. Deməli, bu vəziyyətdə Kremlin Qafqazda mövcudluğunun gələcəyi daha çox Azərbaycanla münasibətlərindən asılı olacaq. Bu fonda xatırladaq ki, erməni ekspertləri Serqey Lavrovun “persona non-qrata” elan edilməsinin vacibliyindən danışmağa başlayıb. “Lragir” qəzetinin yazdığına görə, İrəvanda Sergey Lavrov bir sıra məsələlərdə ultimatum irəli sürəcək, sonra hesabatla Bakıya gələcək. Nəşr ümumilikdə Ermənistan əhalisinin əhəmiyyətli hissəsinin Rusiyaya münasibətindən yazıb: “Rusiya daxili sahələrində bərpası mümkün olmayan deqradasiyaya görə didərgin ölkəyə çevrilib. İndi Rusiya dünyada zəhərlənmə, haker hücumları, təxribat və casus qalmaqalları ilə xatırlanır. Rusiya hazırda ancaq Ermənistana təpinə bilər”. Məqalədə Rusiyanın “Qarabağda Ermənistana qarşı terror müharibəsi” apardığı, Ermənistanı parçalamaq və suverenliyini ləğv etmək siyasəti ilə məşğul olduğu qeyd olunur, iyun ayında isə Ermənistanda keçiriləcək erkən parlament seçkilərində “Moskvanın Ermənistanın suverenliyinin qalıqlarını məhv etmək niyyətində olduğu” vurğulanır. Rusiya Federasiya Şurası Beynəlxalq İşlər Komitəsinin Ekspert Şurasının üzvü Anatoli Nikiforov “caliber” portalına verdiyi açıqlamada bu xüsusda bildirir: “Rusiya ABŞ-la gərgin diplomatik münasibətlərə malikdir, viza məhdudiyyətləri tətbiq olunur. Və tamamilə aydındır ki, ABŞ hazırda bütün uzaq anti-Rusiya layihələri ilə “oynayacaq”. Ermənistan bu fonda müəyyən dərəcədə dövlətçilikdə yetişməmiş, Qərbin xarici təsiri altında olan bir dövlətdir. Bu, baş nazir vəzifəsini icra edən Nikol Paşinyana da aiddir. Ermənistanda indi Qərbyönümlü qüvvələr informasiya məkanındakı təsirlərini artıracaq, Rusiyanın “Ermənistanı parçalayacağı” ilə bağlı səs-küy də buradandır. Bütün bunlar amerikalı siyasi strateqlərin işinin birbaşa təzahürüdür. Ancaq bir nəticə əldə etmək mümkün olmayacaq, Rusiyanın ciddi güc mənbəyi var. Əlbəttə ki, Moskva öz ətrafında qarşılıqlı faydalı iqtisadi layihələri inkişaf etdirməyə qadir olan tərəfdaşlarının olmasını istərdi. Sergey Lavrovun həm Ermənistana, həm də Azərbaycana səfər etməsi Rusiya siyasətinin sabitliyinin göstəricisidir. Moskva, şübhəsiz ki, həm Bakı, həm də İrəvanla yaxşı münasibətlərdə maraqlıdır. Yeri gəlmişkən, Azərbaycanla münasibətlər qurulub, amma Ermənistanda indi nələrin baş verdiyi bəlli deyil”.
Ekspert Ermənistanda Lavrovun ”persona non-qrata” elan edilməsi təklifinə də toxunub: “Yəqin bunun bütün dünya üçün bir siqnal olacağını düşünürlər. Ermənistan kiçikdir, zəifdir, Rusiya xaricində heç kim üçün maraqlı deyil. İrəvan bundan inciyə bilər, amma Azərbaycanla müharibə hər şeyi göstərdi. Ermənistan qaçdı, büdrədi, “burnunu qırdı”. Rusiya ilə də münasibətlər çətindir. Burada dünya birliyinə siqnal var – Rusiya xarici işlər nazirini “persona non qrata” elan etməyə hazır olan və bundan çəkinməyən Ermənistan budur. Yəni İrəvan Qərbin ideoloji anti-Rusiya vektoruna qoşula bilər. Ancaq bunlar hamısı Krılovun məşhur “Fil və alabaş” nağılına bənzəyir. Həm gülməli, həm də axmaq vəziyyətdir”. Ermənistanın “1in.am” nəşri də baş verənlərə maraqlı prizmadan yanaşır. Nəşr qeyd edir ki, əslində, Rusiya üçün regionda Azərbaycanla münasibətlər daha maraqlıdır: “Ermənistanın baş naziri vəzifəsinin icraedicisi Nikol Paşinyan parlamentdə Ermənistanın təhlükəsizlik sisteminin perspektivlərinə toxunarkən qeyd edib ki, o, erməni-rus birgə kontingentinə və birgə hava hücumundan müdafiəyə əsaslanmış olmağa davam edəcək. O qeyd edib ki, Sünikdə 102-ci hərbi bazanın yeni təyinat məntəqəsi yaradılıb və bu, bu istiqamətdə təhlükəsizlik üçün əlavə zəmanətdir. Məsələ burasındadır ki, hazırda da Ermənistanın təhlükəsizlik sistemi yalnız Ermənistanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri ilə məhdudlaşmayıb. Qarabağın “seçilmiş hakimiyyətinin” nəzarəti altında, erməni nəzarəti altında qalmış hissəsi beynəlxalq səviyyədə tanınmamış olmağa davam edir. Bu səbəbdən rus hərbi varlığı indi nə qədər sabitliyin və təhlükəsizliyin etibarlı zəmanəti kimi görünsə, sabah, bir il və ya beş il, ya da on il sonra vəziyyətin dəyişməyəcəyinə və bu yeni vəziyyətdə Rusiyanın yenə Qarabağın tanınmamasına istinad etməyə məcbur olmayacağına, Putinin noyabrın 9-dan sonra dediyi kimi, “Qarabağ beynəlxalq hüquq baxımından Azərbaycandır” deyə bildirilməyəcəyinə hər hansı zəmanət yoxdur. Ermənistan regionda öz dəyərini əhəmiyyətli dərəcədə qaldırmaq haqqında düşünməlidir ki, bu da yalnız təhlükəsizlik sisteminin effektivliyinin alternativ müxanizmlərinin formalaşdırılması sayəsində baş verə bilər. Amma bu indi mümkün görünmür. Çünki Ermənistan Rusiya üçün arxa plandadır. Əvəzində Azərbaycan və Türkiyənin Rusiya üçün dəyəri artır”.
Ramil QULİYEV
