Məlumdur ki, ABŞ prezidenti Co Baydenin administrasiyası "Azadlığa Dəstək Aktı"na 907-ci Düzəlişin dayandırılmasını uzadıb. Belə ki, administrasiya “Azadlığa Dəstək Aktı”na 907-ci Düzəlişin bir illik qüvvədən düşməsini təsdiqləyib.
Qeyd edək ki, 907-ci Düzəliş 1992-ci ildə erməni lobbisinin təşəbbüsü ilə ABŞ Konqresi tərəfindən "Azadlığa Dəstək Aktı"na qəbul edilən və Azərbaycana Amerikanın birbaşa dövlət yardımını yasaqlayan sənəddir. 2001-ci il 11 sentyabr hadisələrindən sonra Azərbaycanın beynəlxalq terrorizmlə mübarizədə dəstəyini təmin etmək məqsədilə ABŞ Konqresi prezidentə düzəlişin hüquqi qüvvəsini dayandırmaq səlahiyyəti verib. Düzəlişin qüvvədə olması 2002-ci ildən ABŞ prezidenti tərəfindən dayandırılıb. Bir neçə gün əvvəl Konqresə göndərdiyi bildirişdə ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken bəyan etmişdi ki, bu cür yardım Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həlli istiqamətində davam edən səyləri pozmayacaq və mane olmayacaq, həmçinin Ermənistana qarşı hücum məqsədilə istifadə olunmayacaq. Dövlət katibi onu da qeyd edib ki, yardım beynəlxalq terrorizmə qarşı mübarizə səylərində Azərbaycanı dəstəkləmək, həmçinin bu ölkənin sərhədlərinin təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün lazımdır. Ekspertlər qeyd edir ki, Azərbaycanın əhəmiyyətli tərəfdaş olması fonunda ABŞ tərəfindən ölkəmizə münasibətdə fərqli siyasət yürüdülür. Terror və təhlükəsizlik üzrə türkiyəli ekspert Abdullah Ağar bu xüsusda bildirir: "Azərbaycan özəlliklə Qarabağ müharibəsində qələbə qazandıqdan sonra regional geosiyasət baxımından son dərəcə önəmli və nüfuzlu ölkə olduğunu sübut etdi. İstər Silahlı Qüvvələrinin, istər də dövlətin, istərsə də iqtisadiyyatının gücü gələcəkdə Qafqaz regionunda Azərbaycanın söz sahibi olacağını aydın şəkildə göstərdi. Təbii ki, Birləşmiş Ştatlar da bunu gördü və ABŞ Azərbaycanı yanında görmək istəyir"..
Ağar onu da xatırladıb ki, Birləşmiş Ştatlar öz hədəfləri və mənfəətləri üçün çoxşaxəli siyasət və strategiya həyata keçirir: "Özəlliklə həm terror təşkilatlarını, həm dövlətdən kənar aktorları, həm haqlı dövlətləri, həm də haqsız dövlətləri hər hansı prinsip, dəyər gözləmədən öz mənfəəti naminə istifadə etməyə, idarə etməyə və yönləndirməyə çalışır. Bu baxımdan ABŞ-ın siyasət və strategiyasını anlamaq son dərəcə önəmlidir. Əgər onun siyasət mesajını anlamasanız, ABŞ sizi öz mənfəətləri üçün istifadə edər, müəyyən müddət sonra siz onun vassalına çevrilərsiniz. Buna çox diqqət etmək lazımdır. Mən heç zaman ABŞ-la işbirliyi qurmaq olmaz demirəm, lakin ən önəmlisi bərabər hüquqda işbirliyinin olmasıdır".
Türkiyəli ekspert “sputnik” portalına açıqlamasında qeyd edib ki, Azərbaycan ABŞ üçün həm Qafqaz regionunda, həm də gələcəkdə Asiya ilə bağlı ortaya qoyacağı siyasət və strategiya baxımından önəmli yerə malikdir: "ABŞ rəhbərliyi bu qərarı verməklə Azərbaycanı itirməməyə çalışır. Lakin bir şeyi unutmayaq ki, ABŞ çoxşaxəli bir siyasət və strategiya yerinə yetirir. Yəni iki düşmən gücü eyni anda dəstəkləyərək bir nəticə əldə etməyə çalışır. Rəsmi Vaşinqton həm hakim olmağa çalışır, həm də kimin qalib və məğlub olmasından asılı olmayaraq həmişə özünün qazanmasını istəyir. ABŞ-ın Rusiya ilə çox ciddi bir rəqabəti var. Bu rəqabət baxımından Azərbaycan onun üçün çox önəmli bir aktordur.
Digər tərəfdən, ABŞ Çinlə də rəqabətdədir. Çinin "Bir kəmər, bir yol" layihəsi başda olmaqla, bir çox məsələlərlə də bağlı ABŞ Azərbaycanla münasibətlərinin yaxşı olmasını istəyər. Lakin ABŞ prezidenti Co Bayden sözdə erməni "soyqırımı" ifadəsi işlətməklə Türkiyə ilə yanaşı, Azərbaycanla olan münasibətlərinə də zərər vurdu. Bayden son gedişi ilə Azərbaycanın da könlünü almağa çalışıb. Bu yaxınlarda ABŞ dövlət katibi Entoni Blinken də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevlə telefonla danışmışdı. Böyük ehtimalla, bu məsələyə də telefon danışığı zamanı toxunulmuşdu". Ağar eyni zamanda qeyd edib ki, Azərbaycan, həmçinin çox önəmli silah alıcısıdır və ABŞ da öz silahlarını Azərbaycana satıb, pul qazanmaq istəyər.
Qeyd edək ki, ABŞ dövlət katibi Entoni Blinkenin Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə telefon zəngi və bu zaman aparılan müzakirələr də Vaşinqtonun Bakı ilə əməkdaşlığı inkişaf etdirmək, xüsusilə ikitərəfli münasibətləri daha da dərinləşdirməkdə maraqlı tərəf qismində çıxış etdiyini göstərir. Telefon söhbəti zamanı əsas diqqət mərkəzində yer alan məsələlərdən biri də Ermənistan-Azərbaycan müharibəsindən sonrakı vəziyyətlə bağlı olub. Xatırladaq ki, prezident İlham Əliyev bu məsələ ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyini çatdırıb, ölkəmizin ermənilər tərəfindən dağıdılan ərazilərində bərpa işlərinin həyata keçirildiyini qeyd edib. İstisna olunmur ki, qarşıdakı dövrdə bərpa prosesində ABŞ şirkətləri də iştirak etsin, azad olunmuş ərazilərə sərmayələr yatırsın. Azərbaycan davamlı sülh üçün regionda kommunikasiyaların açılmasını vacib sayır və bu məsələ də İlham Əliyev tərəfindən Entoni Blinkenin diqqətinə çatdırılıb. Regonal kommunikasiyaların, xüsusən Zəngəzur dəhlizinin açılması bölgədə uzunmüddətli sülh üçün mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyindən, ABŞ-ın da bu prosesdə fəal iştirakı istisna olunmur. İlk növbədə o baxımdan ki, Qafqazda sabitlik və qarşılıqlı əlaqələrin inkişafı ABŞ-ın regional maraqlarına tam cavab verir.
Nahid SALAYEV
