Azərbaycanda xristian dininin daşıyıcılarından biri udilərdir ki, onlar bu gün də öz əzəli dinlərinə sadiqdirlər. Qafqaz Albaniyasından miras qalan alban xristian mədəniyyətinin son 30 ildə ermənilər tərəfindən vandalcasına dağıdıldığı, quruluşunun, mahiyyətinin dəyişdirilərək erməniləşdirildiyi məlumdur.
Azərbaycanda alban xristian dininin daşıyıcıları kimi udilər ermənilərin bu cinayətləri ilə bağlı dəfələrlə beynəlxalq təşkilatlara, eləcə də Roma Papasına, Cenevrədəki ümumi xristian təşkilatına müraciətlər ediblər, ermənilərin alban xristian abidələrinin başına gətirdikləri vandalizm, saxtalaşdırma aktları ilə bağlı onları məlumatlandırıblar. Amma çox təəssüf ki, xristian birliyi udi icmasının səsinə səs vermir, erməniləri dəstəkləyir.
Udilər də xristiandırlar, özü də ermənilərdən əvvəl xristianlığı qəbul ediblər, niyə dünya xristianları udilərin səsini eşitmək istəmir, səbəb nədir?
“...erməni tərəfi güclü şəkildə işləyir, öz təxribatlarını davam etdirir”
Alban Udi İcmasının rəhbəri Robert Mobili “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, indiyə qədər ermənilər bizə qarşı çox böyük antitəbliğat aparıblar. R.Mobili vurğuladı ki, bütün məsələlərdə olduğu kimi, dində də ikili standartlar məsələsi var. O qeyd etdi ki, alban xristian kilsəsinin müstəqilliyinin tanıdılması vacibdir. “Sirr deyil ki, bəziləri Qarabağı “qriqoryan kilsəsinin qanunik ərazisi” kimi qəbul edirlər. Söhbət kilsələrin binalarından getmir, dini tərəfdən kilsələrdə “qanunik ərazilər”, xeyir-dua məsələsi var. Ona görə də onlar açıq dəstəkləyə bilmirlər. Bu problemlə üzləşirik. Mütəmadi olaraq müraciətlər edirik.
Faktiki olaraq, alban kilsəsinin bu gün səlahiyyətli statusu yoxdur. Əsas məqsədimiz alban xristian kilsəsini erməni qriqoryan kilsəsinin tabeliyindən çıxarıb onun statusunun bərpa edilməsinə çalışmaq olmalıdır. Alban kilsəsini erməni kilsəsinin “qanunik ərazisi”ndən qoparmalıyıq və onu həm daxildə qəbul etməliyik, xaricdə isə qəbul etdirməliyik. Eyni zamanda, alban xristian kilsəsini Şərq kilsələri qəbul etməlidir ki, sözün həqiqi mənasında, qədim alban kilsəsi müstəqil apostol kilsəsi idi, onun qanunik ərazisi Azərbaycandır, bu kilsənin də öz alban-udi icması var. Bu istiqamətdə iş gedir.
Bu gün ermənilər çox güclü şəkildə təxribatla məşğul olurlar, bizə qarşı işləyirlər, bu işdə ermənilərə tərəf olanlar da var. Ermənilər çalışırlar ki, alban kilsəsinin qanunik ərazisi Azərbaycanda bərpa olunmasın. Ermənilər saxta tezislərlə çıxış edərək xristian alban kilsəsi haqda uydurmalar danışırlar, guya ki, bizim kilsə Çar Rusiyasından əvvəl ləğv olunub. Bu sahədə böyük və hərtərəfli işlər görməliyik, alban xristian kilsəsinin statusunu bərpa edək. Çar Rusiyası dövründə, 1836-cı ildə alban kilsəsindən xeyir-dua vermək səlahiyyətlərini alınıb, amma biz bu gün o səlahiyyəti ələ almalıyıq. Heç şübhəsiz ki, bizim Şərq kilsəsinin dəstəyinə ehtiyacımız var, onlar bizə dəstək göstərməlidirlər. Bilirsiniz ki, ermənilər müharibəni uduzublar, biz ərazimizi erməni işğalından azad etdik, amma onlar istəyirlər ki, heç olmasa o ərazini “erməni kilsəsinin qanunik ərazisi” kimi saxlasınlar. Onlar bundan ötrü işləyirlər. Biz bu gün alban kilsəsinin qanunik ərazisini Azərbaycanda bərpa etməliyik. Kilsələrin öz qanuni var. Biz hələ ki, açıq dəstək görmürük. Nəyə görə görmürük? Çünki erməni tərəf güclü şəkildə işləyir, öz təxribatlarını davam etdirir”.
R.Mobili bildirdi ki, Şərq kilsələri deyərkən İsrail, Misir, Suriya kilsələrini nəzərdə tutulur. Şərq kilsələri alban kilsəsinə dəstək göstərərsə, alban xristian kilsəsini erməni qriqoryan kilsəsinin tabeliyindən çıxarmaq olar. “Bu vəziyyətdə bu ölkələr bizə kömək etməlidirlər. Bizim səsimizin eşidilməməsinin səbəbi həm saxta erməni təbliğatının güclü olmasıdır, həm də bəzi ölkələrin dövlətimizə münasibətinin təsiri var. Bu gün ermənilərin əsas təbliğatlarından biri odur ki, Azərbaycanda alban kilsəsinin statusu bərpa olunmasın. 1836-cı ildə alban kilsəsi ləğv olundu və onun qanunik ərazisi erməni qriqoryan kilsəsinə verildi. Hər kilsənin özünün xeyir-duası olmalıdır. Bizim kilsənin xeyir-dua vermək səlahiyyətini Çar Rusiyası 1836-cı ildə ləğv etdi. Alban kilsəsinin xeyir-dua vermək funksiyası onun əlindən alınıb, biz bunu bərpa etməliyik, bu səlahiyyəti ələ almalıyıq. Çarın məlum fərmanı alban kilsəsində estafet ötürülməsini pozub, bizdə o yoxdur”
Şərq kilsəsinin alban kilsəsini müstəqil kilsə kimi qəbul etməsinə nail olmaq lazım olduğunu deyən R.Mobili hesab edir ki, buna yalnız Şərq kilsələri kimi qardaş kilsələrin dəstəyi nəticə verə bilər, siyasi dəstək də öz yerində. “Alban xristian kilsəsinin müstəqilliyinin bərpa edilməsinə qardaş kilsələr olan Şərq kilsələri kömək edə bilər. Hesab edirəm ki, biz alban kilsəsinin statusunu xristian qanunlarına əsasən bərpa etməliyik”.
İradə SARIYEVA
