Hindistan Milli Azadlıq Hərəkatının lideri Mhatma Qandinin İrəvandakı heykəlinin yandırılması Ermənistanda tolerantlıqdan əsər-əlamət qalmadığını bir daha təsdiqlədi. Xatırladaq ki, son iki həftə ərzində Qandinin heykəlinə iki dəfə hücum olub.
Qeyd edək ki, Mhatma Qandinin heykəli İrəvanda 2020-ci ildə ucaldılıb. O zaman ermənilər arasında heykəlin qoyulmasına etiraz edənlər də az olmayıb. Buna səbəb olaraq Mhatma Qandinin, Mustafa Kamal Atatürk başda olmaqla, Türkiyənin o vaxtkı rəhbərliyi ilə münasibətlərinin yaxşı olması və ermənilərin saxta “soyqırımı” iddialarını qəbul etməməsi göstərilir. Bundan başqa iddia edilib ki, Hindistanın Ermənistandakı səfirliyinin addımı da erməniləri qəzəbləndirib. Belə ki, bu il aprel ayının 24-də Hindistanın Ermənistandakı səfirliyi rəsmi "Twitter" səhifəsində qondarma "erməni soyqırımı"nın ildönümü münasibətilə paylaşım edib. Paylaşımda əvvəl "soyqırımı" ifadəsi yer alsa da, sonradan mətn redaktə olunub və həmin söz oradan çıxarılıb. Bu fonda Mhatma Qandinin yandırılmış heykəlini ermənilər sosial şəbəkədə paylaşaraq bunu qisasın alınması kimi təqdim ediblər. Məlumata görə, azadlıq liderinin heykəli yandırılmazdan iki gün əvvəl ona yumurta atılıb. Ermənilər iddia edir ki, Ermənistan Pakistanla münaqişədə birmənalı olaraq Hindistanın mövqeyini dəstəkləyir. Onlar hesab edir ki, bu yolla saxta iddialarını Hindistana qəbul etdirə biləcəklər.
Bir daha qeyd edək ki, Qandinin abidəsinin qoyulması barədə qərar 2020-ci il aprelin 28-də İrəvan Ağsaqqallar Şurasının iclasında qəbul edilib. Abidə Qandinin anadan olmasının 150-ci ildönümünə hədiyyədir və onun xərclərini Hindistan tərəfi öz üzərinə götürüb. İrəvan meriyasının mətbuat katibi Akop Karapetyan Qandinin heykəlinin Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinin təşəbbüsü ilə qoyulduğunu bildirib. O, belə abidələrin elmi əsaslandırmadan sonra ucaldıldığını da vurğulayıb: "Heykəlin yandırılması bizim üçün kifayət qədər məyusedici hadisədir. Təəssüf ki, bu, İrəvanda baş verən yeganə hal deyil. Bu işə ciddi şəkildə qiymət verilməlidir. Paytaxtda yüzlərlə heykəl var, onların hamısının başına bir mühafizəçi qoymaq mümkün deyil". Karapetyanın sözlərinə görə, heykəli yandıranlarla yanaşı, buna çağırış edənlər də olub. Bu məsələ ilə bağlı ən aktiv şəkildə çağırış edənin isə "Alternativ meriya" hərəkatının üzvü, aktivist Sona Aqekyan olduğu bildirilir. “Daşnaksütyun” Partiyasının funksioneri Lilit Qasparyan isə “Facebook” profilində yazır: “Ermənistan paytaxtında Qandiyə abidə ucaldan xəyanətkar və satqın hakimiyyətimiz yəqin Qandinin Türkiyəyə, xüsusilə də Mustafa Kamal Atatürkə böyük rəğbət bəsləməsi faktından vəcdə gəlib”. Qandinin heykəlinin yandırıldığı anın əks olunduğu foto sosial şəbəkələrdə yayılandan sonra ermənilər bunu məmnunluqla şərh ediblər. Onu da qeyd edək ki, heykəlin rəsmi açılışı hələ baş tutmayıb.
Abidə ilə bağlı baş verənlər ermənilərin Mhatma Qandini sevmədiklərini və ona düşmən mövqedən yanaşdıqlarını göstərir. Abidənin yandırılması, ardınca naməlum şəxslərin podstamentin bir hissəsindəki üz örtüyünü sındırıb qopartması Hindistanın ciddi narazılığı ilə müşayiət edilir. Qeyd edək ki, podstamentin örtük daşları dağıdılandan sonra, aprelin 28-də Hindistan səfirliyi İrəvanda keçirilən “Alternativ bələdiyyə” adlı tədbirdə iştirakdan rəsmən imtina edib. Ekspertlər hesab edir ki, baş verənlər fonunda Hindistanın Ermənistan siyasətinə korrektələr etməsi vacibdir.
Digər tərəfdən, bu hal Ermənistanda tolerantlıq məsələsində ciddi qüsurların olduğunu göstərir. Holokost qurbanlarının xatirəsinin vaxtaşırı Ermənistanda təhqir edilməsi də bu ölkədə tolerantlıq probeminin miqyasının getdikcə artdığını göstərir. Xatırladaq ki, İrəvanda “Yaşamaq və unutmamaq” Holokost memorialı dəfələrlə ermənilər tərəfindən vandalizmə və təhqirə məruz qalıb. Erməni antisemitlər sonuncu dəfə abidə üzərində ivrit dilində olan yazıları pozub. Ekspertlərə görə, bunlar ondan irəli gəlir ki, antisemitizmin və neonasizmin populyarlaşdırılması Ermənistanın dövlət siyasətinin ayrılmaz hissəsinə çevrilib. Fakt odur ki, faşist ideologiyası Ermənistanda çiçəklənir. Xatırladaq ki, İsrailin Diaspor Nazirliyinin 2020-ci il üzrə dərc olunmuş illik hesabatında Ermənistanda İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra antisemitizmin təhlükəli dərəcədə artması qeyd edilib. Hesabatda deyilir: “Rəsmi hücumlar genişlənərək dini zəmində hücumlara çevrilib, iddia edirlər ki, yəhudi xalqı guya tarixən erməni xalqına qarşı cinayətlər törədib. Qarabağda müharibə ekstremist insidentlərə, antisemitizmin yeni ciddi təzahürlərinə və İsrail dövləti üzərinə şiddətli hücumlara gətirib çıxarıb”. Ekspertlər hesab edir ki, faşizmin Ermənistanda hələ də təbliğinə qarşı artıq beynəlxalq miqyasda sərt addımlar atılmalıdır. Çünki Ermənistanın istər keçmiş, istərsə də hazırkı hakimiyyətinin faşist ideologiyasını açıq şəkildə dəstəkləyərək təbliğ etməsi qlobal səviyyədə təhlükəyə çevrilir. Bu həm də onu göstərir ki, Ermənistanda hakimiyyətlər dəyişsə də, onların nasistləri qəhrəmanlaşdırmaq siyasəti məzmunca dəyişmir. Mhatma Qandinin və “Yaşamaq və unutmamaq” Holokost memorialının Ermənistanda dəfələrlə təhqir edilməsi də, eyni zamanda, ermənilərin faşist ideologiyasından irəli gəlir.
Tahir TAĞIYEV
