Bu gün koronavirusla bağlı özünü qabarıq göstərən problemlərdən biri də infeksiyanın sürətlə mütasuyaya uğraması, yeni ştammlarının yaranmasıdır. Özü də yeni ştammlar əvvəlkilərlə müqayisədə daha ölümcül xarakterə malikdir. Britaniya, Braziliya, Cənubi Afrika ştammları da bunu təsdiq edir.
Bu dəfə isə virusun Hindistan ştammı daha çox diqqət cəlb edir. Qeyd edək ki, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı koronavirusun Hindistanda aşkarlanan variantının dünyada sürətlə yayıldığını və 20-dək ölkədə bu ştammın aşkarlandığını açıqlayıb. COVID-19 virusunun Hindistan variantı virusun orijinal variantından daha təhlükəlidir. Belə ki, bu variantın yoluxuculuq qabiliyyəti daha yüksəkdir və daha ölümcüldür. Bundan başqa, vaksinlərin qoruyuculuq qabiliyyətinə üstün gələ bilir. Yeni ştamm Hindistanda sürətlə yayılaraq koronavirus xəstələrinin sayını artırır. Hazırda Hindistan koronavirusa yoluxmaların sayına görə dünyada ABŞ-dan sonra ikinci yerdədir. ABŞ-da da koronavirusun yeni mutasiyaları sürətlə yayılır və yeni yoluxma halları artır. ABŞ prezidenti Cozef Bayden bildirib ki, buna görə də demək olmaz ki, ölkədə pandemiya ilə mübarizə finişə çatıb: "Virusun yeni növləri tez yayılır, yeni yoluxma hallarının sayı yenidən artır, xəstəxanalara yerləşdirilənlərin sayı hələ azalmır. Mənə açıq danışmağa icazə verin: biz finiş xəttində deyilik".
Qeyd edək ki, Hindistan ştammı artıq Türkiyədə də aşkarlanıb. Bu da o deməkdir ki, Hindistan ştammı Azərbaycan sərhədlərinə yaxınlaşır. Ekspertlər bildirir ki, Hindistan ştammı və digər koronavirus ştammlarının yayılması pandemiyanın yayılma miqyasını yenidən genişləndirir. İndiyədək isə koronavirus infeksiyasına dünyada 150 milyondon çox yoluxma qeydə alınıb, 3 milyondan çox insan bu dəhşətli təhlükənin qurbanı olub. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Azərbaycandakı nümayəndəliyinin rəhbəri Hande Harmancı bu fonda qeyd edir: “Hazırda dünyanın bir çox ölkəsində COVID-19-a yoluxanların və infeksiya nəticəsində həyatını itirənlərin sayı artmaqda davam edir. Hərçənd, bir sıra ölkədə peyvəndin tətbiq olunmasından sonra yoluxma sayında azalma və sabitləşmə yaranıb. Əlbəttə ki, bunlar xoş xəbərlərdir. Azərbaycanda da infeksiyaya qarşı mübarizə ilə əlaqədar olaraq əhəmiyyətli tədbirlər görülür. Bir tərəfdən əl gigiyenası, sosial məsafənin saxlanılması və maska taxılması tədbirləri, digər tərəfdən də əhali arasında peyvəndlənmə tədbirləri davam edir. Lakin bununla yanaşı, qorunma tədbirlərinə əməl olunmalıdır, çünki yeni ştammlar hər zaman meydana çıxa bilər. İndiyə qədər görülən bütün tədbirlərin hamısı birlikdə aparılmalıdır. Necə ki, soyuq havada həm papaq, həm əlcək geyinmək, həm şərf bağlamaq, həm də qalın geyinmək lazımdır, COVID-19-dan da qorunmaq üçün bunların hamısı eyni vaxtda edilməlidir - həm peyvəndləmə aparılmalı, həm otaqlar havalandırılmalı, həm də digər tibbi qaydalar ciddi şəkildə gözlənilməlidir”.
Xatırladaq ki, Azərbaycanda peyvəndləmə işləri sürətlə davam edir. Bundan başqa, Azərbaycanın pandemiyanın dəf edilməsi üçün irəli sürdüyü təşəbbüslər və göstərdiyi real fəaliyyət ölkəmizin bu məsələdə qlobal fəaliyyətin səfərbər edilməsi səylərinin önündə getməsi ilə müşayiət olunmaqdadır. Koronavirus pandemiyasına qarşı mübarizənin qlobal miqyasda həyata keçirilməsinin vacibliyini bəyan edən Azərbaycan zəngin, yaxud yoxsul olmasından asılı olmayaraq, bütün ölkələrdə vaksinasiya prosesinin ədalətli şəkildə həyata keçirilməli olduğunu bildirir. Bu məsələ bir neçə gün əvvəl BMT-nin qərargahı Tailandda yerləşən Asiya və Sakit okean üçün İqtisadi və Sosial Komissiyasının “Asiya və Sakit okean hövzəsində regional əməkdaşlıq vasitəsilə böhranlardan sonra daha güclü inkişafın təmin olunması” mövzusuna həsr edilən 77-ci sessiyasında Prezident İlham Əliyev tərəfindən yenidən beynəlxalq diqqət mərkəzinə gətirilib. Sessiyanın Asiya və Sakit okean regionu ölkələrinin dövlət və hökumət başçılarının çıxışları seqmentində Prezident İlham Əliyevin videoformatda təqdim olunan çıxışında toxunulan əsas məsələlərdən biri məhz koronavirus pandemiyasının dünya ölkələrini yeni çağırışlarla üz-üzə qoyması, vaksin ədalətsizliyi ilə bağlı olub. Ümumiyyətlə, “vaksin millətçiliyi”, vaksinlərin inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələr arasında ədalətsiz bölgüsünü Azərbaycan qlobal xarakterli ciddi problem hesab edir. Dünyada mövcud vaksinlərin 53 faizinin 30-dan çox zəngin dövlət tərəfindən sifariş edilməsi də Azərbaycanın narahatlığının əsaslı olduğunu və bu müstəvidə yaşanan problemlərin dünya dövlətlərinin böyük əksəriyyətini əhatə etdiyini göstərir. Elə bu səbəbdən BMT-nin Asiya və Sakit okean üçün İqtisadi və Sosial Komissiyasının 77-ci sessiyasında Prezident İlham Əliyev növbəti dəfə “vaksin millətçiliyi”nə diqqət yönəldərək, bunun yaratdığı fəsadlara toxunub. Bununla Azərbaycan Prezidenti daha bir beynəlxalq tədbirdə dünyanın diqqətini qeyd edilən problem üzərində cəmləşdirib. Bundan əvvəl də İlham Əliyev Qoşulmama Hərəkatının sədri kimi sözügedən məsələni qlobal səviyyədə qaldırıb. Dövlət başçısı ötən ilin dekabrında BMT Baş Assambleyasının COVID-19-a həsr edilən xüsusi sessiyasında peyvəndlərin ədalətli bölgüsünün vacibliyini diqqətə çatdırıb, zəngin ölkələrin kasıb dövlətlərin vətəndaşları üçün peyvəndlər almasını təklif edib. Azərbaycanın sədrlik etdiyi Türk Şurası və Qoşulmama Hərəkatının Zirvə toplantılarında bu məsələ İlham Əliyev tərəfindən xüsusi diqqət mərkəzinə gətirilib. Eləcə də dövlət başçısı yerli və xarici kütləvi informasiya vasitələrinin nümayəndələri üçün keçirdiyi mətbuat konfransında yenidən bu məsələyə toxunaraq, vaksinlərin bölüşdürülməsi ilə bağlı ədalətsizliyə qarşı çıxıb. Azərbaycanın vaksin ədalətsizliyi ilə bağlı BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasında Qoşulmama Hərəkatı adından qətnamə layihəsi ilə çıxış etməsi, bu qətnamənin yekdilliklə qəbul olunması qlobal miqyasda sözügedən problemə diqqəti artırmaqla yanaşı, onun həlli istiqamətində də əməli addımları tezləşdirə biləcək amillərdən hesab edilir. Xatırladaq ki, Azərbaycan Cənubi Qafqazda peyvəndləməyə başlayan ilk ölkədir. Artıq ölkəmizdə 1.4 milyon vaksin vurulub. Bu da Azərbaycan əhalisinin 14 faizinin koronavirusa qarşı peyvənd olunması deməkdir.
Nahid SALAYEV
