44 günlük müharibədən sonra onsuz da ağır durumda olan Ermənistanda ictimai-siyasi vəziyyət daha da kəskinləşib, fəlakət həddinə gəlib çatıb.
Məğlub ölkədə siyasi vəziyyətin idarəedilməz vəziyyətə gəlib çıxması, xalq və hakimiyyət arasında yaranan dərin yarğan, habelə inamsızlıq kimi amillər Ermənistanda yeni - daha qəddar, daha qisasçı, daha faşist təmayüllü qüvvələrin meydana çıxmasına, yaxud da aktivləşməsinə səbəb oldu. Söhbət revanşistlərin üzə çıxmasından gedir. Revanşistlərin hərəkətləri, çağırışları, hakimiyyətə yönəlik təhdidləri, eləcə də Ermənistan cəmiyyətini, hakimiyyətini Azərbaycanla yeni müharibəyə, yeni işğalçılıq planlarını həyata keçirməyə, qisas almağa çağırması Ermənistanın özü üçün yeni böyük fəlakət vəd etməyə bilməz.
Ermənistanda revanşist qüvvələrin fəallaşması Ermənistan dövlətinin özünə və xalqına hansı təhlükələr gətirə bilər?
“Ermənistandakı revanşist qüvvələr kənardan onları idarə edənlərin sifarişlərini yerinə yetirməklə...”
AVCİYA-nın vitse-prezidenti, tarix elmləri doktoru, professor, siyasi şərhçi Məhərrəm Zülfüqarlı baki-xeber.com-a şərhində bildirdi ki, revanşizm, ilk növbədə, Ermənistanın bir dövlət kimi gələcəyini şübhə altına alır, bu ölkənin özü və erməni toplumu üçün təhlükələr vəd edir. M.Zülfüqarlının sözlərinə görə, məğlub ölkədə faşizmin tüğyan etməsi, revanşizmin meydana çıxması, revanşistlərin qisasçı davranışlarının gələcəkdə verəcəyi nəticələrlə bağlı həm tarixçilər, həm politoloqlar, həm də fikir adamları açıq münasibət bildiriblər ki, revanşistlər Ermənistanı məhv edəcəklər. “Sadə insanlar da bilirlər ki, ermənilər tarixən heç bir vətəni, dövləti, dövlətçiliyi olmayan, uydurmalarla, saxta, mif tarixlə beyinləri xarab edilmiş bir toplumdur. Onlar tarixən hara gediblər, harada sığınacaq tapıblarsa, oranı özlərinə vətən hesab ediblər, olduqları, hətta keçib getdikləri bütün ölkələrə qarşı da ərazi iddiaları irəli sürüblər. Ermənilərin sahib olduqları xəstə, şikəst faşizm ideologiyası, revanşizm hansı ölkədə baş qaldırıbsa, orada xalq əziyyət çəkib. Ermənilər, Ermənistan zaman-zaman revanşizmdən, faşizmdən əziyyət çəksələr də, yenə də onu şüurlarında saxlayırlar. Bu da ondan irəli gəlir ki, Ermənistanda mövcud olan revanşizmə, revanşist hərəkətlərinə kənardan dəstək verən qüvvələr var. Beynəlxalq təcrübədə milli münaqişələr sülh yolu ilə o zaman həll olunur ki, kənardan onun sponsoru olmasın. Yəni millətlər arasında baş verən münaqişələri belə şərtləndirmək olar: sponsoru olan münaqişələr, sponsoru olmayan münaqişələr. Məsələn, sponsoru olmayan münaqişələrə İsveç və Finlandiya arasında olan Aland problemini misal göstərə bilərik, o, sülhlə nizama salınıb. Çünki Aland Finlandiya ərazisi olsa da, orada isveçlilər çoxluq təşkil edib, lakin orada elə şərait yaradılıb ki, isveçlər Finlandiya ərazisində yaşamağa üstünlük veriblər. Rəy sorğusu keçiriblər və bununla da problem həll olunub. Çünki kənardan dəstək verən, yaxud qızışdıran qüvvə olmayıb. İndi erməni faşizminə, revanşistlərinə gələk. Bunlar kənardan köçürülüblər, vətəni olmayan xalqdırlar, müasir dövrü saxtalaşdıra bilmədikləri üçün daim miladdan əvvələ gedirlər, ona görə ki, o dövrü saxtalaşdırmaq daha asandır. Cılız, kiçik toplum olan ermənilər “Böyük Ermənistan” xülyası ilə yaşayaraq və saxta xəritələr çəkərək, ora başqa dövlətlərə aid olan əraziləri daxil edirlər. Türkiyəyə, Azərbaycana, Gürcüstana, İrana, Rusiyaya qarşı ərazi iddiası edən ermənilərin bu iddiaları xəstə təxəyyülün məhsuludur”.
M.Zülfüqarlı qeyd etdi ki, onların təqdim etdikləri əfsanələrdə ərazi iddiaları Qafqazdan, Anadoludan tutmuş, düz Misirə qədər gedir. Ermənistan cəmiyyətində baş qaldıran revanşizmə kənardan dəstək verildiyini deyən M.Zülfüqarlı hesab edir ki, bu revanşist qüvvələrdən həm Azərbaycana qarşı, həm də Ermənistanın özünə qarşı istifadə edilir. “Ermənistanda baş qaldıran, hökm sürən, cəmiyyəti öz caynağına alan revanşizmə qarşı ermənilərin özləri arasında da müqavimət göstərmək istəyənlər var. Ermənilər arasında da Karen Şahnazarov kimi insanlar var ki, onlar revanşizmin, revanşistlərin Ermənistanı, erməniləri fəlakətə sürüklədiklərini, gələcəyini təhlükə altında qoyduqlarını düşünürlər. Ermənilər arasında da belə düşünənlər var ki, revanşizm, revanşistlər qonşu xalqlara fəlakət gətirməklə yanaşı, Ermənistanın özünə də müsbət heç nə vəd etmir. Bu mənfur hərəkatın genişlənməsi ermənilərin və Ermənistanın gələcəyini sual altında qoyur. Amma bu düşüncədə olanların sayı azdır.
Gerçəklik odur ki, Ermənistanda mövcud olan faşizm, revanşizm, qatı millətçilik davranışları, qisasçılıq çağırışları kənardan ciddi şəkildə dəstəklənir və onlar buna davam etməyə sövq edilirlər. Erməniləri, Ermənistanı Qərb ölkələri hər zaman təzyiq altında saxlamaqla öz istəklərini onların əlləri ilə həyata keçirirlər. Təsəvvür edin ki, ermənilərin ideoloqları, irəlidə gedən adamları, siyasətçiləri ağıllı siyasət yürütsəydilər, Gürcüstan kimi, Azərbaycanla dinc qonşuluq münasibətləri aparsaydılar, indi Bakı-Ceyhan kəməri Gürcüstandan yox, Ermənistan ərazisindən keçə bilərdi. Eyni zamanda, Zəngəzur dəhlizi çoxdan açılardı və bundan Ermənistan da xeyir görə bilərdi. Ermənistanda revanşizmin “çiçəklənməsi” həm Ermənistanı pis vəziyyətdə qoyur, həm də bütün regional layihələrdən təcrid edir. Ermənistandakı revanşist qüvvələr kənardan onları idarə edənlərin sifarişlərini yerinə yetirməklə Ermənistanı təhlükə altında qoyurlar, qonşu ölkələrin də inkişafına mane olurlar. Amma mənə belə gəlir ki, 44 günlük müharibədən sonra yəqin Ermənistanda da bundan nəticə çıxaran insanlar var və onlar revanşizmin, faşizmin onlara faciələr gətirdiyini anlayaraq, ondan imtina etməyə başlayacaqlar. Necə ki, indi məğlub dövlətdir, Paşinyanın dövründə onlar ağır məğlubiyyətə uğradılar, amma xalq əvvəlki prezidentlərin revanşizmə, faşizmə dəstək verdiyini görərək, “iki pisdən daha yaxşını” seçərək Paşinyana dəstək verməyə başlayıblar. Hesab edirəm ki, qarşıdakı seçkilərdə revanşistlər hakimiyyətə gələ bilməsə, dediyimiz yumşalmalar ola bilər və gələcəkdə o cür əfsanələrdən, revanşist, faşist ideologiyalarından ermənilər yaxa qurtarıb düzgün yol seçə bilərlər. Onlara bu istiqamətdə yaxın qonşular - Azərbaycan, Türkiyə kömək etməyə hazırdırlar” - deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
