Rusiyanın “Kommersant” qəzeti yazır ki, yanvarda baş nazir müavinlərinin iştirakı ilə keçirilən ilk iclasdan sonra bir sıra məsələlər məlum olub. Məlum olub ki, Ermənistan tərəfi kommunikasiyaların açılması ilə bağlı nəzərdə tutulan addımları atmaqdan yayınmağa çalışır.
Tərəflər arasında əsas mübahisə mövzusu avtomobil və dəmir yolu xətlərinin keçəcəyi marşrutlarla bağlıdır. Belə ki, İrəvan Azərbaycanın əsas ərazisi ilə Naxçıvanın birləşməsi üçün şimal dəhlizi (Qazax-İcevan-İrəvan-Naxçıvan) istiqamətindəki dəmir yolu xəttinin işə salınmasını istəyir. Azərbaycan isə daha qısa və sərfəli Zəngilan-Mehri-Naxçıvan marşrutuna üstünlük verir.
Bəlli olur ki, Ermənistanın Qazax-İcevan-İrəvan-Naxçıvan xəttinə üstünlük verməsinin arxasında müəyyən məsələlər dayanır. Məsələ ondadır ki, Zəngilan-Mehri-Naxçıvan marşrutu dəhliz statusu almaqla, Rusiya tərəfinin müdafiəsi altına düşəcək. Rusiyanın təhlükəsizliyinə təminat verdiyi dəhlizin fəaliyyətinə Ermənistan heç vaxt mane ola bilməyəcək. Qazax-İcevan-İrəvan-Mehri marşrutu isə Ermənistan dəmir yolu şəbəkəsinin tərkib hissəsi olmaqla ayrıca dəhliz statusuna malik olmayacaq.
O baxımdan bunu ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
“Bakıının əsas hədəfi Naxçıvanı materik Azərbaycanla əlaqələndirməkdir ki, bunun da yolu Zəngəzurdan keçir”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən Siyasi İnnovasiya və Texnologiyalar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Mübariz Əhmədoğlunun fikrincə, Ermənistan çox şey istəyə bilər: “Ancaq bu o demək deyil ki, kommunikasiya xətləri onların istəyinə görə açılacaq. Ermənistan hesab edir ki, Zəngəzur dəhlizinin uzunluğu 46 kilometr olduğuna görə əldə edəcəkləri tranzit haqqı az olacaq və s. Bunlar hamısı bəhanədir. Ermənistan başa düşür ki, Azərbaycan müharibəni udduğu üçün əsas hədəfi bəllidir. Rəsmi Bakıının əsas hədəfi Naxçıvanı materik Azərbaycanla əlaqələndirməkdir ki, bunun da yolu Zəngəzurdan keçir. Azərbaycan da apardığı siyasətlə buna nail olacaq. Qazax-İcevan-İrəvan marşrutu o qədər də Ermənistanın xeyrinə deyil. Başqa bir tərəfdən, Zəngəzur dəhlizi Rusiyaya da lazımdır. Çünki SSRİ dönəmində Ermənistana yüklər əsasən Mehri yolu ilə daşınırdı. Çünki Moskva üçün Azərbaycandan keçən yol bir qədər uzaq olsa da etibarlıdır. Ona görə ki, Abxaziyadan keçən dəmir yolunun altındakı süxurlar boşdur. O səbəbdən ağır çəkili yüklər oradan daşına bilməz. Ütəlik, Zəngəzur dəhlizi vasitəsilə Rusiya İran və Türkiyəyə rahat çıxış əldə edir. Rusiya Qarabağ döyüşlərində Azərbaycanın uğurlu hərbi əməliyyatlarına ona görə mane olmadı ki, Zəngəzur dəhlizi açılsın. Ona görə də burada vacib geosiyasi məsələlər daha önəmlidir. Ermənistanın nə deməsindən asılı olmayaraq, Zəngəzur dəhlizi reallaşacaq”.
Politoloq onu da qeyd etdi ki, Ermənistan prosesi əngəlləmək gücündə deyil.
Vidadi ORDAHALLI
