Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan hərbi əməliyyatlar zamanı Qarabağla bağlı danışıqların necə getdiyi barədə verdiyi açıqlamada bütün günahı müxalifətin üzərinə yıxmağa çalışıb. O bildirib ki, parlament fraksiyalarının nümayəndələrinin iştirakı ilə Təhlükəsizlik Şurasının (TŞ) iclasını da toplayıb: “İclasda respublikanın prezidenti və bütün ermənilərin katolikosu da iştirak edib. Müxalifəti əmin etdim ki, onların üzərinə heç bir məsuliyyət qoymayacağam. Sadəcə bu addımı atıram ki, xalqda ondan gizli nəsə bir şey etmək istədiyim barədə fikir yaranmasın”.
Onun sözlərinə görə, o vaxt açıq bəyanatla çıxış etsəydi, Azərbaycan təklif olunan ssenaridən imtina edərdi, Ermənistan tərəfi isə çətin vəziyyətə düşərdi. Buna görə də TŞ-nin iclasından sonra Paşinyan Putinə zəng edib və bu təklifə razı olduğunu bildirib. Putin cavab verib ki, bu məsələləri səhərə qədər Əliyevlə müzakirə edib, nəticəsini Paşinyana deyəcək. Növbəti gün səhər Bako Saakyan və Arkadi Qukasyan Paşinyanla görüşdə bildiriblər ki, Qarabağın statusu dəqiqləşdirilmədən hər hansı Sazişə qarşıdırlar. Baş nazir hesab edir ki, əslində, onlar bunu həm də Ermənistanın keçmiş prezidentlərinin adından bəyan ediblər: "Lakin bütün bunlar önəmli deyildi, çünki mən artıq qərar qəbul etmişdim və işi axıra çatdırmaq istəyirdim".
Ertəsi gün Rusiya prezidenti, şərtləşdikləri kimi, zəng edib. O bildirib ki, Əliyev buna razıdır, lakin sülhməramlılar keçmiş DQMV-nin sərhədləri boyu deyil, faktiki təmas xəttinin uzunluğu boyu yerləşdirilməlidir, çünki Hadrut və Talış artıq Azərbaycanın nəzarəti altındadır və onlar tutduqları mövqedən geri çəkilməyə razı deyillər. Bundan başqa, Ermənistan tərəfi öhdəlik götürməlidir ki, azərbaycanlılar Şuşaya qayıdacaq:
"Beləliklə, atəşin dayandırılması mümkün olmadı, çünki mən dedim ki, Hadrutla razılaşsam belə, Şuşanın verilməsini təsəvvür edə bilmirəm. Rusiya Prezidenti təəccübləndi ki, mən nə üçün azərbaycanlıların qayıtmasının əleyhinəyəm. Mən öz arqumentlərimi təqdim edəndə o dedi ki, onlar məntiqlidir".
Ermənistan müxalifəti Paşinyanın bu açıqlamasına sərt reaksiya verib. Ermənistanın Respublikaçılar Partiyasının mətbuat katibi Eduard Şarmazanov baş nazir Nikol Paşinyanın 19 oktyabrda müharibənin dayandırılması üçün aparılan danışıqlarla bağlı açıqlamasına reaksiyasında Paşinyanı “həyasızcasına yalan danışmaqda” və “torpaqları satmaqda” ittiham edib: “12 oktyabrda mən Paşinyana təklif etdim ki, Putinə müharibəni dayandırmaq xahişi ilə müraciət etsin. Dedim ki, bu gün atəşkəs üçün təklif edilən şərtlər sabah olmaya bilər, müharibə davam etsə, əlavə ərazilər və insan itkisi olacaq. Ancaq bunu etmədi və xalqa yalan danışmağa başladı ki, guya biz qələbə qazanacağıq”.
Onun sözlərinə görə, 19-20 oktyabr danışıqlarında Paşinyan Rusiya liderinin təklifindən imtina edib və bu, Putin üçün anlaşılmaz idi: “Amma bu gün həyasızcasına yalandan deyir ki, Putin onun cavabını “məntiqli” adlandırıb”. Bundan əlavə, Şarmazanov görüşdə Hadrut və Şuşa haqda heç bir müzakirə getmədiyini diqqətə çatdırıb.
Ermənistanın ikinci prezidenti olmuş Robert Köçəryanın ofisinin rəhbəri Viktor Soqomonyan da Nikol Paşinyanın bəyanatına münasibətdə bildirib ki, baş nazir əvvəlki kimi xalqı aldadır: "Paşinyanın bu iki yazısı haqqında: o, həmişəki kimi yalan danışır. Daha ətraflı növbəti həftənin gedişatında şərh edəcəm".
Göründüyü kimi, Ermənistan hakimiyyəti və müxalifəti düçar olduqları məğlubiyyətin səbəbini bir-birində axtarır və buna görə də qarşılıqlı ittihamlarla çıxış edirlər. Bu vəziyyət nəyi deməyə əsas verir?
“Bununla hər iki qüvvə Rusiyanın planına sadiq olduqlarını nümayiş etdirdiklərini bildirir ki, Moskva gələcəkdə onlara yaşıl işıq yandırsın”
Politoloq Elşən Mustafayev “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Ermənistandakı siyasi situasiya bunu tələb edir: “Qarşılıqlı ittihamlar əvvəl də vardı, ancaq hazırda müharibədəki məğlubiyyətin fonunda daha da şiddətlənib. Paşinyanın dünənki çıxışı və ona erməni müxalifətinin verdiyi reaksiyalarda olduqca maraqlı olan yeni detallar nəzərə çarpdı. Müharibə dayandığı vaxtda müxalifət Paşinyanı təslimçi sülhə imza atmaqda ittiham edirdi. İndi isə həm Paşinyan, həm də müxalifət bir-birini Rusiyanın təklifini gecikdirməkdə ittiham edir. Bu artıq o anlama gəlir ki, Ermənistan iqtidarı və müxalifəti məğlubiyyətlə barışıb. Sadəcə, qarşılıqlı ittihamlarla kimin Rusiyaya xidmətdə asilik etdiyini gözə soxmaq istəyirlər. Onlar bilirlər ki, artıq Qarabağla bağlı nəyisə dəyişmək gücündə deyillər. Bu səbəbdən də, bütün ittihamlar Ermənistanda hakimiyyətin gələcək taleyinin müəyyənləşməsinə yönəlib. Bununla hər iki qüvvə Rusiyanın planına sadiq olduqlarını nümayiş etdirdiklərini bildirir ki, Moskva gələcəkdə onlara yaşıl işıq yandırsın. Bu, xarici auditoriya üçün nəzərdə tutulub. Bu polemikalarda hər iki tərəf həm də daxili auditoriyanı əla almaq istəyir və bununla məğlubiyyətin məsuliyyətini bir-birinin üzərinə atmağa çalışır”.
Ekspertin sözlərinə görə, situasiya göstərir ki, yaxın zamanlarda Ermənistandakı iqtidar-müxalifət münasibətləri daha qaynar fazaya keçəcək.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
