Məlum olduğu kimi, ötən ayın sonunda Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri, eləcə də ATƏT-in fəaliyyətdə olan sədrinin şəxsi nümayəndəsinin vasitəçiliyi və iştirakı ilə videokonfrans formatında görüşü baş tutub. Bir saat davam edən videokonfransda tərəflər Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsi prosesinin cari vəziyyətini müzakirə edib. Amma əldə edilən məlumatlar, verilən rəsmi açıqlamalar bu qənaətə gəlməyə əsas verir ki, görüş münaqişənin sülh yolu ilə tənzimlənməsi istiqamətində hansısa müsbət bir nəticənin əldə ediləcəyinə ümid yaratmır.
Qeyd edilən xüsusda Azərbaycan tərəfi ən yüksək səviyyədə açıq mövqe bildirir və bu gedişlə savaş hüququndan istifadəni istisna etmir. Hər halda, Prezident İlham Əliyev Bakının Xətai rayonunda Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Tibb Mərkəzinin koronaviruslu xəstələrin müalicəsi üçün nəzərdə tutulan modul tipli hospitalında yaradılan şəraitlə tanışlıqdan sonra yerli telekanallara müsahibəsində səsləndiridiyi fikirlər də bunu təsdiq edir. Preizdent bildirib ki, bu gün faktiki olaraq danışıqlar prosesi getmir:“Ermənistan və Azərbaycan xarici işlər nazirlərinin videokonfranslarının heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Bu, sadəcə olaraq, Minsk Qrupunun sanki fəaliyyətdə olmasını göstərir”.
Minsk Qrupundan narazılığını bildirən dövlət başçısı konkret bəyanat və faəliyyət yoxluğunda aprel döyüşlərinin təkrarlana biləcəyinə dair də açıq mesajlar verib: “O ki qaldı, Minsk Qrupunun bəyanatına, biz bunlardan başqa bəyanatlar, konkret bəyanatlar gözləyirik və onu eşitmək istəyirik. Ermənistanın baş naziri deyir “Qarabağ Ermənistandır”. Buna mən cavab verirəm və lazımi cavab verirəm. Amma Minsk Qrupu niyə buna cavab vermir? Niyə cavab vermir ki, bu ifadə, əslində Minsk Qrupunun formalaşdırdığı danışıqların mahiyyətini alt-üst edir, danışıqları faktiki olaraq əhəmiyyətsiz edir. Minsk Qrupunun həmsədrləri buna adekvat reaksiya veriblər? Verməyiblər! Ermənistan tərəfi iki ildir danışıqların formatını dəyişmək istəyir və bəyan edir ki, Azərbaycan qondarma Dağlıq Qarabağın qondarma, saxta, dırnaqarası liderləri ilə danışıqlar aparmalıdır. Buna adekvat cavab verilir? Verilmir! Bəli, bəzi mücərrəd sözlərlə, nala-mıxa vurmaqla cavab verilir. Axı, o dövr keçibdir. Biz aydınlıq tələb edirik. Bu addımlar kim tərəfindən atılır? Ermənistan tərəfindən. Biz danışıqlar formatına da sadiqik, danışıqların mahiyyətini də əsas götürürük. Əlbəttə ki, o mahiyyətdə bizi heç də hər şey qane etmir. Ancaq biz demişik, bizi nə qane etmir və nə qane edir. Ermənistan nə edir? “Qarabağ Ermənistandır” deməklə tamamilə danışıqların mahiyyətini yerə vurur. “Formatı dəyişmək lazımdır” fikri danışıqları əhəmiyyətsiz edir. Yəni buna adekvat reaksiya verilməlidir, yoxsa yox?! Qondarma Dağlıq Qarabağ respublikasının saxta seçkiləri nəticəsində seçilməmiş saxta prezident Şuşada andiçmə mərasimi keçirir. Buna adekvat cavab verilir, yoxsa yox?! Axı bu açıq-aydın təxribatdır. İndiyədək heç kim tərəfindən tanınmayan bu kriminal Dağlıq Qarabağ rejiminin bir neçə dırnaqarası seçkisi olub, Şuşada toy-bayram keçirilib. Nə üçün buna adekvat reaksiya verilmir? Nə üçün deyilmir ki, bu təxribatdır və bu təxribata görə Ermənistan cavabdehlik daşıyacaq. Bunu mən deyirəm. Amma onlar deməlidirlər, əgər istəyirlər ki, bu məsələ sülh yolu ilə həll olunsun. Nədir bunların bəyanatında əsas tezis - hərb variantı mümkün deyil. Kim deyir? Gedin açın BMT-nin Nizamnaməsini, baxın görün özünümüdafiə hüququ var ölkələrdə, yoxsa yox? Yoxsa siz özünüzü nə hesab edirsiniz?! Siz BMT-dən də üstünsünüz?! BMT-nin Nizamnaməsindən də üstünsünüz?! Belədirsə, gedin deyin, biz Minsk Qrupunun həmsədrləri hesab edirik ki, BMT-nin Nizamnaməsində əks olunan bu tezis yanlışdır. Axı gərək hər şeyin həddi olsun. Ona görə biz onlardan daha ciddi, konkret və məqsədə ünvanlanmış bəyanatlar gözləyirik”. Bu fikirlərdən aydın görünür ki, Azərbaycan Minsk Qrupunun həmsədrlərindən konkret hərəkət gözləyir. Bu hərəkət olmasa, Azərbaycan güc variantından istifadənin də onun beynəlxalq miqyasda təsbit edilmiş hüququ olduğunu bildirir. Rusiyalı hərbi ekspert Vladimir Yevseyev də bildirir ki, Azərbaycan ilk mərhələdə məhdud silahlı toqquşmaya gedə bilər. Bundan sonra hadisələrin necə inkişaf edəcəyi isə Azərbaycan tərəfinin Qarabağda hansısa əraziləri ələ keçirib-keçirməməsindən asılı olacaq:“Əgər onlar hansısa ərazini ələ keçirə bilsələr, bu halda hesab edəcəklər ki, məqsədlərinə çatıblar”. Ermənistanın keçmiş müdafiə naziri, general-leytenant Vaqarşak Arutunyan da vəziyyətin ermənilər üçün çətin olduğunu bildirir:“Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Qarabağla təmas xəttində və Ermənistanla sərhəddə dayanıb. Bu o deməkdir ki, qərar vermə, səfərbərlik və müharibənin başlaması arasındakı vaxt intervalı olduqca azdır. Bunlar bilməli olduğumuz və heç vaxt unutmalı olmayacağımız reallıqlardır. Müharibə ehtimalı var. lham Əliyevin açıqlamaları da buna sübutdur. O bəyan elədi ki, müharibənin başlaması üçün uyğun şərtləri gözləyəcəklər. Bu çox mühüm nəticədir”. Beləliklə, hadisələrin inkişaf axarı göstərir ki, beynəlxalq ictimaiyyət, xüsusən də vasitəçi ölkələr hərəkətə keçib Qarabağ məsələsini dinc müstəvidə həll etməsələr, Azərbaycan güc amilini işə salmalı olacaq. Hər halda, rəsmi Bakı bu xüsusda ən yüksək səviyyədə xəbərdarlıqlarını edib.
Tahir TAĞIYEV
