Aysel İbrahimli: “Bu məsələnin Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən müəyyən ediləcəyinə gəlincə, bu qurum da öz səlahiyyətlərindən istifadə edərək...” Aytəkin İmranlı: “Əsas bu sahələrin hansı qurum tərəfindən müəyyən edilməsi deyil, vacib məsələ odur ki, bu sahədə qanunlar işlək olsun”
Tarixi-arxeoloji abidələrin mühafizəsi, şəhərsalma, monumental abidələrin salınmaı və s. məsələlərə dövlət səviyyəsində böyük diqqət ayrılır. Bilirik ki, son illər şəhərsalma işində, monumental sənət abidələrinin qurulmasında inkişaf nəzərə çarpır.
Qeyd edək ki, indiyə qədər mədəniyyətə aid olan bəzi sahələr Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin deyil, birbaşa Nazirlər Kabinetinin səlahiyyətlərinə aid idi. Artıq mədəniyyət sahəsi ilə birbaşa əlaqəsi olan bəzi sahələr Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin balansına keçirilib. Yerli KİV-lərin yaydığı məlumata görə, bununla bağlı Nazirlər Kabineti “Mədəni sərvətlərə mühafizə dərəcəsinin tətbiqi Qaydası”nda dəyişiklik edib. Belə ki, Azərbaycanda tarixi, arxeoloji, şəhərsalma, arxitektura və monumental sənət abidələrinin, təbii-landşaft obyektlərinin mühafizə zonaları Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən müəyyən ediləcək.
“Trend.az”ın məlumatına görə, sənədin indiyədək mövcud olan variantına əsasən, tarixi, arxeoloji, şəhərsalma, arxitektura və monumental sənət abidələrinin, təbii-landşaft obyektlərinin mühafizəsini təmin etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti tərəfindən həmin obyektlərin mühafizə zonaları müəyyən edilirdi.
Yeni dəyişikliklərə əsasən isə, tarixi, arxeoloji, şəhərsalma, arxitektura və monumental sənət abidələrinin, təbii-landşaft obyektlərinin “(“İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq və “Qala” Dövlət Tarix-Etnoqrafiya qoruqlarının əraziləri istisna olmaqla)” mühafizəsini təmin etmək məqsədilə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq və “Qala” Dövlət Tarix-Etnoqrafiya qoruqları ərazilərində isə “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsi” tərəfindən həmin obyektlərin mühafizə zonaları müəyyən ediləcək.
Ekspertlərin fikrincə, sözügedən məsələlərin nazirlik tərəfindən müəyyən edilməsinin əsas müsbət göstəricilərindən biri bu məsələyə daha peşəkar və davamlı münasibət formalaşdıracaq. Onlar hesab edirlər ki, son illər Azərbaycanda tarixi abidələrə, arxitekura obyektlərinə, eləcə də digər göstərilən məsələlərə yeni yanaşma metodu mövcuddur. Ekspertlərin qənaətinə görə, nazirliyə verilən yeni səlahiyyətlər bu işə kompleks yanaşmaya şərait yaradır.
Mədəniyyətşünas Aysel İbrahimlinin sözlərinə görə, Azərbaycanda tarixi, arxeoloji, şəhərsalma, arxitektura və monumental sənət abidələrinin, təbii-landşaft obyektlərinin mühafizə zonaları Nazirlər Kabinetinin nəzdində olanda da burada müsbət istiqamətdə işlər görülüb. O hesab edir ki, bu sahəyə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin münasibəti o cəhətdən faydalı olacaq ki, bu işlə daha peşəkar adamlar məşğul olacaq. İndiyə qədər şəhərsalma işində uğurlar əldə olunduğunu deyən ekspert hesab edir ki, son illər paytaxtda çoxsaylı unikal memarlıq bina və qurğuları istismara verilib. Onun sözlərinə görə, buraya “Flame Towers” kompleksi, “Muğam mərkəzi”, “Xalça muzeyi”, unikal Heydər Əliyev Mərkəzi, müasir idman qurğuları, möhtəşəm Olimpiya stadionu, “Ağ şəhər” kompleksi, otellər və s. aiddir. O bildirdi ki, Dənizkənarı bulvar, Füzuli küçəsi boyunca olan bulvar, bütün respublika ərazisində onlarla park və bağların istifadəyə verilməsi bu uğurlu işlərin nəticəsidir. Onun sözlərinə görə, bu uğurlu işlərə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Mehriban xanım Əliyeva xüsusi diqqət ayırıb və bu işlərin başa gəlməsində yaxından iştirak ediblər. O vurğuladı ki, Prezident İlham Əliyev şəhərsalmaya olduqca böyük diqqət göstərir və tarixi ənənələrin inkişafı üçün böyük layihələrin həyata keçirilməsinə dəstək olur: “Bütün bu uğurlu layihələr gözlərimiz önündə baş verir. Son illər bir sıra mədəniyyət və dövlət xadimlərinin, böyük şəxsiyyətlərin, Milli Qəhrəmanların, şəhidlərin abidə-kompleksləri istifadəyə verilib. Bütün bu işlər böyük nailiyyətdir. Muzey və qoruqların qorunması, tarixi-arxeoloji abidələrin mühafizəsi yüksək səviyyədə təşkil olunur. Azərbaycanda tarixi, arxeoloji, şəhərsalma, arxitektura və monumental sənət abidələrinin, təbii-landşaft obyektlərinin mühafizə zonalarının müəyyən edilməsi nazirliyə tapşırılıb. Bu məsələnin Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən müəyyən ediləcəyinə gəlincə, bu qurum da öz səlahiyyətlərindən istifadə edərək, bu sahələri daha da inkişaf etdirəcək. Bilirsiniz ki, illər əvvəl şəhərsalma məsələsində müəyyən nöqsanlar yaşanmışdı, ancaq indi bu məsələ də qaydasına düşüb. Artıq bu məsələyə daha diqqətlə yanaşılır. Düşünürəm ki, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi bu sahədə əlindən gələni edəcək ki, nöqsan olmasın. Azərbaycan bir sıra beynəlxalq konvensiyalara qoşulub və dövlətimiz bu öhdəlikləri yerinə yetirir. Biz öz tariximizi, abidələrimzi qoruyuruq, şəhərsalma mədəniyyətimzi daha da inkişaf etdiririk. Fikrimcə, nazirlik də bu sahəyə ciddi nəzarət edəcək və nöqsanlar olmayacaq. Burada vətəndaşlardan da məsuliyyət tələb olunur. Onlar harada gəldi ev tikmək, torpaq almaq istəyində olmasınlar. Bəzən görürsən ki, tarixi abidə yerləşən bir sahənin yaxınlığında ev tikiblər. Bu yolverilməzdir. “Yanardağ” qoruğunun ətrafınada nə qədər ev var. Hesab edirəm ki, bu məslələrə də diqqət ayrılacaq”.
Tarixi arxitektura abidələr üzrə ekspert Aytəkin İmranlı bizimlə söhbətində bildirdi ki, əsas səlahiyyətin hansı qurumdan alınıb hansı quruma verilməsi deyil, burada konkret iş görülməsindədir: “Bu səlahiyyətlər əvvəllər Nazirlər Kabinetində idi, indi Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə verilib. Əsas bu sahələrin hansı qurum tərəfindən müəyyən edilməsi deyil, vacib məsələ odur ki, bu sahədə qanunlar işlək olsun. Qanunlar işlək olanda sahələr inkişaf edir və neqativ hallar olmur. Çox istərdim ki, tarixi abidələrin mühafizəsinə daha çox diqqət yetirilsin. Bəzən görürük ki, İçəri Şəhərdə tikinti gedir. Bu olmamalıdır. Düşünürəm ki, əsas qanunun işləməsi və bu məsələlərə qanun çərçivəsində münasibətdir. Belə olsa, nöqsanlar da aradan qalxar”.
İradə SARIYEVA
