şənbə günü, 21 noyabr 2026
     

BMT tarixində növbəti ilk nümunəni Azərbaycan yaratdı-şəhərsalmanın qalıcı irsi...

Image


Rizvan Qarabağlı: "Müasir şəhərsalmaya istiqamət vermək baxımından Azərbaycan ilk addımını beynəlxalq səviyyədə atdı"

Bakının ev sahibliyi ilə keçirilən XIII Ümumdünya Şəhərsalma Forumu (WUF13) müasir Azərbaycanın şəhərsalma modelini nümayiş etdirmək üçün böyük imkanlar açdı.

Azərbaycan WUF13-ə yaşıl urbanizasiya, postmünaqişə ərazilərində "Böyük Qayıdış" bərpa təcrübəsi və tarixi irsin qorunması paradiqmaları ilə töhfə verib. Forum ölkənin dayanıqlı inkişaf modelini dünyaya nümayiş etdirmək və beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirmək üçün strateji irsə çevrilib.

Ekspertlər hesab edirlər ki, Azərbaycanın WUF13-ün gündəliyinə də əhəmiyyətli dərəcədə substantiv töhfə verdi və unikal təcrübəsini paylaşdı. Burada söhbət Azərbaycanda müasir şəhərsalma zamanı zəngin və qədimi arxitektura ənənələrinin qorunması, işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə Azərbaycanın öz maliyyə və insan resurslarına genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin həyata keçirilməsi, urbisidə, ekosidə və kultursidə məruz qalmış 9 şəhər və 100-dən artıq kəndin yenidən inşa edilməsi, keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma yurdlarına təhlükəsiz və ləyaqətli şəkildə qayıdışının təmin edilməsi məqsədilə "Böyük Qayıdış" Proqramının icrası, bərpa və quruculuq işlərinin aparılması zamanı ətraf mühitin qorunmasına diqqətin yetirilməsi, dayanıqlı infrastrukturun qurulması, "ağıllı" şəhər və "ağıllı" kənd konsepsiyalarının tətbiqi məsələlərindən gedir.

Ekspertlər deyir ki, Azərbaycan COP29-da olduğu kimi, WUF13-ün də qalıcı irsini yaradıb.

Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvü, memarlıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Rizvan Qarabağlı baki-xeber.com-a bildirdi ki, Azərbaycan beynəlxalq səviyyəli tədbirə ev sahibliyi etməklə şəhərsalma ilə bağlı olan kriteriyaları, onun inkişaf məsələlərini, modernizmi dəstəkləklədiyini bir daha təsdiqlədi. R.Qarabağlı vurğuladı ki, Azərbaycanın WUF13-ün gündəliyinə verdiyi mühüm töhfəsi qalıcı irs yaratmasıdır ki, bu da qlobal şəhərsalma məsələsində istinad nöqtəsi olacaq. "Azərbaycan burada öz şəhərsalma təcrübəsini paylaşdı. Bu çox mühüm məqamdır. Biz modernizmi, müasirliyi qəbul edirik, şəhərsalma prosesində milliyimizi də qoruyuruq, qorumalıyıq".

R.Qarabağlı vurğuladı ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə-Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda qısa müddətdə "Ağıllı şəhər" və "Ağıllı kənd" konsepsiyaları əsasında inşa edilən yaşayış məntəqələri, beynəlxalq hava limanları və müasir infrastruktur qlobal urbanizasiya gündəliyinə daxil edilib.

Ekspertə görə, Şəki, Şuşa, Şamaxı, Naxçıvan və İçərişəhərin qədim memarlıq ənənələrinin qorunması ilə müasir şəhərsalma arasında balans məsələsi də diqqətdə olub.

R.Qarabağlı bildirdi ki, Azərbaycan müasir şəhərsalma ənənələrində tarixiliyə, milli memarlıq üslübüna, memarlıq məktəblərinin xüsusiyyətlərinə böyük önəm verir.

Ölkəmizin şəhərsalma prosesi dəstəklədiyini qeyd edən alim deyir ki, bu sahəyə biz də öz töhfələrimizi veririk: "Biz beynəlxalq səviyyədə həyata keçirilən bu məsələləri dəstəkləyirik, prosesə töhfələr veririk, bütün bunlarla yanaşı milliliyimizi də qoruyuruq və qorumalıyıq. Əsas məqsədimiz budur.

Müasir şəhərsalmaya istiqamət vermək baxımından Azərbaycan ilk addımını beynəlxalq səviyyədə atdı, beynəlxalq dəstək də qazandı. Vaxtilə dağılmış ərazilərimizdə 100-dən çox kənd var. Viran qalmış yerlərimizin, şəhər və kəndlərimizin bərpasına xarici investorlar, xarici ölkə bərpaçıları, tikinti şirkətləri cəlb edildi. Azərbaycan bu məsələləri BMT səviyyəsində qaldırdı. BMT səviyyəsində deyəndə dünya səviyyəsində qaldırıldığını nəzərdə tuturam. Bütün bunları rəsmi səviyyədə, yazılı şəkildə, vizual formada təqdim etdi. Bunun olduqca böyük əhəmiyyəti var və bu proses artıq ənənə şəkli alacaq. İllər keçəcək, bu kimi tədbirılər başqa ölkələrdə də keçiriləcək. Bu ümumi şəhərsalma prinsiplərinin bir-birinə inteqrasiyasıdır, yəni şəhərlərin. Ancaq burada təhlükəli nədir? Belə götürüləndə şəhərlər eyni tipdə tikilə bilər, yəni bir-birinə bənzəyər. Onda görürsünüz göydələn binalar bir-birinə bənzəyir. Hansı ölkəyə getsən, göydələn binaya baxsan, bir neçəsi fərqlənir. O yaşayış binaları, göydələnlər ki, var onlar bir-birindən heç fərqlənmir. Bax, bu təhlükə var. Buna modernləşmə deyirlər, yəni modernizm. Ona görə də forumdakı kiçik çıxışımda da vurğuladım ki, ənənəni unutmaq olmaz, ənənəni yaddan çıxarmamalıyıq. Necə tikirik, hansı memarlıq üslubundan, eklektikadan istifadə etsək də, burada mütləq ənənə, milli memarlıq üslubu yaddan çıxmamalıdır. Azərbaycanda 4 memarlıq məktəbi var. Hətta orada regionalizmi deyilən bir məsələ var. Azərbaycanda region memarlıq məktəblərini qabartmaq lazımdır ki, şəhərsalmanın hər bir regionun şəhərsalma memarlıq üslubu olmalıdır. Məsələn, Aran, Şirvan, Maraga, Naxçıvan, Qəzvin, Həmədan şəhər memarlıq üslubu və s. var. Yəni burada regionalizmin modernizm məsələsi var. O modernizmi tətbiq edirik, amma regionalizm də region memarlıq məktəbini yaşatmaq lazımdır. Ulu Öndər deyirdi ki, nəyi tikirsiniz, necə tikirsiniz tikin, amma milli memarlıqdan, millilikdən uzaqlaşmayın.

Memarlıqda hansı yeniliklər olmalıdır? Birincisi, memarlıq yerində saya bilməz. Əgər dünya inkişaf, texnika inkişaf edirsə, memarlıq da inkişaf etməlidir. Burada innovativ məsələlər də var. Yəni bunların hamısı inkişafdadır. Bilirsiniz, bununla ayaqlaşmalıyıq, ayaqlaşmasaq inkişafdan qalarıq. Ölkə inkişaf edir. Xarici ölkələr, Avropa ölkələri, Yaponiya, Çin görürsüz necə inkişaf edir. Bizim də memarlığımız inkişaf etməlidir. Ancaq burada ənənəni, Azərbaycan memarlığı üslubunu unutmaq olmaz. Çünki şəhərsalma xalqın simasıdır. Prezident xalqın siması olan kimi şəhərsalma, şəhərlər də xalqın simasıdır. Ümumi Azərbaycan memarlığı aydındır, öz yerində. Ancaq bu regionalizm məsələsində region memarlıq məktəbləri də seçilməlidirlər. Məsələn, biz burada durub Qəbələyə getsək, Qəbələ şəhərinə baxanda qəbələlilər, orada yaşayan insanları bir növ biz xatırlamış, düşünmüş oluruq. Eləcə də cənub bölgəsinə, məsələn, Lənkəran zonasına getsək, oranın iqlim şəraiti burada əsas götürülür? Lənkəran, Şəki zonasında o binaların damlarının ətəkləri divardan xeyli irəli çıxarılır. Nəyə görə? Çünki orada yağıntının miqdarı çoxdur. Ona görə memarlıqda iqlim şəraiti mütləq öyrənilməlidir. Deyək ki, Çikaqoda tikilən göydələn binaları gətirib Şəki ərazisində inşa də bilmərik".

R.Qarabağlı qeyd etdi ki, Qarabağda dağılmış şəhərlərin bərpası zamanı tarixilik mütləq şəkildə qorunmalıdır.

"Tarixiliyi qorumaq üçün o evlərin tökülmüş daşlarını yerinə qoymaq lazımdır. Bərpa da o daşlardan yararlanmaq mütləqdir. Dünya şəhər salması öz yerində, amma biz gərək öz binalarımızı inşa edərkən prosesin öz yaradıcılıq süzgəcimizdən keçirək. Onu regionalizmin memarlıq məktəblərinin süzgəcindən keçirək və tətbiq edək. Ola bilər ki, bizim binalarımız betondan, şüşədən olsun. Ancaq burada da bir memarlıq var. Bizim şəbəkəmiz var. Tarixən pəncərələrimizin şəbəkələri olub. Memarlıqda o şəbəkələrdən istifadə etmək lazımdır orada milliliyimiz görünsün". R.Qarabağlı onu təkrar vurğuladı ki, memarlıq ənənəmizi unutmamalıyıq. "Amma müasirliklə, modernizmlə ayaqlaşaq, onu qəbul edək, onunla daba-daba zidd olmayaq, əksinə ona inteqrasiya edək. Modernizm olsun, amma millimiz orada öz yerində olmalıdır"-deyə R.Qarabağlı vurğuladı.

İradə SARIYEVA



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 12:58
Bakıda narkotik həblər satanlar saxlanıldı, aralarında bir vəkil də var - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

20.11.2026 / 13:59
AMEA-nın strukturunda dəyişiklik edilib

20.11.2026 / 13:55
Le Penin partiyasının qərargahında məlumat sızması ilə əlaqədar axtarış aparılıb

20.11.2026 / 13:50
Çin "üçlüyünün" bəyanatları Avroatlantik məkanı parçaladı...

20.11.2026 / 13:35
Putinin təhdidlərindən saatlar sonra Rusiya ordusu Kiyevə üç ballistik raket atdı - körpülər vuruldu...

20.11.2026 / 13:18
Lukaşenko kənd təsərrüfatı nazirini söydüyünü etiraf etdi - sonra ondan üzr istəyirəm...

20.11.2026 / 13:03
Vyetnam Azərbaycanda səfirlik açır...

20.11.2026 / 12:51
Jurnalistlər üçün müsabiqə elan edildi

20.11.2026 / 12:36
ABŞ-da hakerlər “Visa”, “Mastercard” və “JPMorgan Chase” müştərilərinin məlumatlarını ələ keçirdi…

20.11.2026 / 12:21
Sahibə Qafarova Qurbanqulu Berdiməhəmmədovla görüşdə iştirak edib

20.11.2026 / 12:14
Uşaqların energetik içkilərə marağı artır – nəzarət gücləndirilə bilər...

20.11.2026 / 12:01
Media və Yayım Şurasının müsabiqələrinin keçirilməsi qaydalarında yenilik edildi

20.11.2026 / 11:50
İspaniya futbolunun dörd nəhəngi İstanbulda üz-üzə gəlir

20.11.2026 / 11:37
Jurnalist müsabiqəsində sosial media aktivliyi də nəzərə alınacaq - YENİ QAYDA...

20.11.2026 / 11:23
Keçmiş təhsil nazirinə yeni vəzifə verildi...

20.11.2026 / 11:09
Dəbilqəsiz elektroskuter sürmək qadağan edilə bilər - Ombudsmandan təklif...

20.11.2026 / 10:54
Bu halda media subyektinə yardım dayandırılacaq...

20.11.2026 / 10:36
Sülhə mane olan sənəd Ermənistanın rəsmi saytlarında açılmır

20.11.2026 / 10:18
Prezident İlham Əliyev Hanoyda Vyetnam Milli Assambleyasının sədri ilə görüşüb - FOTO/YENİLƏNDİ

20.11.2026 / 10:03
Tramp İrana yeni hücumla bağlı yeni tarix açıqladı – nələrin baş verəcəyini görəcəyik…

20.11.2026 / 09:47
Abşeron-Xızı Təhsil İdarəsinin müdiri yeni vəzifəyə təyin edildi...

20.11.2026 / 09:30
Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyi 2027-ci il üzrə kiçik və böyük qrant müsabiqələrini elan edir

20.11.2026 / 09:20
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Vyetnamın Baş naziri ilə görüşü olub - FOTO/YENİLƏNDİ

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ