Ölkənin bank sektoru hələ də inkişaf vəziyyətində deyil. Son illər bir neçə bankın maliyyə durumu normal vəziyyətdə olmadığı üçün, onların fəaliyyəti dayandırıldı. Hazırda da bəzi banklar var ki, onları da eyni tale gözləyir.
Bir neçə gün öncə “Azərbaycan Respublikası regionlarının 2019-2023-cü illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı”nın icrasının birinci ilinin yekunlarına həsr olunan konfransda çıxış edən Prezident İlham Əliyev də banklarla bağlı məsələyə toxunub. Prezident İlham Əliyev qeyd edib ki, özəl banklar ölkənin iqtisadi inkişafına təkan verməlidirlər: “Onların işi ancaq oturub pul qazanmaq olmamalıdır. Onlar öz məsuliyyətlərini dərk etməlidirlər. Dövlət onlara fəaliyyət göstərmək üçün imkan yaradıb, lisenziya verib. Əgər o banklarda hansısa problem olarsa, bu lisenziya ləğv ediləcək”.
Məlumdur ki, hazırda bankların maliyyə vəziyyəti qənaətbəxş deyil. Hətta bəzi banklar əmanətçilərin depozitini geri qaytarmaqda çətinlik çəkirlər. Bunun da səbəbi bankların real sektora deyil, istehlak kreditlərinə daha çox maraq göstərməsidir. Bu kimi hallar bankların vəziyyətinə təsir edir.
Prezident çıxışı zamanı qeyd etmişdi ki, banklarda hansısa problem olarsa, lisenziyası ləğv ediləcək. Maraqlıdır, hazırda hansı bankların lisenziyası ləğv oluna bilər?
“…onlar problemli kreditlərini əhalidən yığa bilməsə, onlara bir daha kömək edilməyəcək”
Sualımıza cavab tapmaq məqsədilə iqtisadçı-ekspert Əli Əlirzayevə müraciət etdik. O, “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, likvidliyi, kapitalı zəif olan bankların fəaliyyəti dayandırıla bilər: “Ölkə iqtisadiyyatının biznes kreditlərinə ehtiyacı daha çoxdur. Banklar üçün istehlak kreditləri vermək daha çox sərf edir, çünki faiz dərəcələri yüksəkdir və yaxşı gəlir əldə edirlər. Amma bu zaman istehlakçıların ödəniş qabiliyyətinə fikir vermirlər, şəxsin krediti qaytara biləcəyinə baxmırlar. Problemli kreditlərlə bağlı ötən il dövlət banklara kömək etdi. Bankların, bir növ, “ayaqları yer aldı”. Bank fikirləşir ki, sahibkara niyə kredit versin? Orada faiz azdır, sahibkar krediti qaytarmayanda onun yerinə heç kəs ödəmir. Amma vətəndaşın yerinə dövlət qaytarır. Dövlət ölkədə sosial narazılığın artmasını istəmir, digər tərəfdən, dövlət problemli kreditlərini ala bilməyən bankların lisenziyasını da ləğv etmək istəmir”.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, bankların lisenziyasının ləğv olunub-olunmaması istiqaməmətində ciddi tədbirlər görülməlidir: “Prezidentin son çıxışı banklara xəbərdarlıq idi ki, onlar problemli kreditlərini əhalidən yığa bilməsə, onlara bir daha kömək edilməyəcək. Bir sıra ölkələrdə olduğu kimi, dövlət vətəndaşın özünü müflis elan etməsi kimi qanun qəbul edəcək. Belə ki, vətəndaş özünü müflis elan edə bilər və onun borcunu heç kəs qaytarmayacaq. Nəticədə heç bir sosial narazılıq da olmayacaq. Dövlət imkan verməyəcək ki, bank vətəndaşın üzərinə getsin. Vətəndaşın, sadəcə, borcu üzərindən silinəcək. Bank problemli kreditlərini yığa bilmədiyi üçün, maliyyə vəziyyəti pisləşəcək və dövlət onun lisenziyasını əlindən alacaq. Bu xəbərdarlıq son nəticədə ona xidmət etməlidir ki, banklar vətəndaşlara deyil, sahibkarlara kredit versinlər ki, ölkədə iqtisadi artım olsun, iş yerləri artsın”.
Günel CƏLİLOVA
