“Ancaq bunun yaxın perspektivdə olacağı real görünmür”
Prezident İlham Əliyevin Davos Dünya İqtisadi Forumu çərçivəsində Rusiya qazının TANAP infrastrukturu vasitəsilə Avropa ölkələrinə nəqlinin mümkünlüyü barədə bəyanatı kifayət qədər sensasion xarakter daşıyır. Bunu rusiyalı ekspert Stanislav Pritçin deyib. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan Prezidentinin bəyanatı çox əlamətdar və ciddidir. O hesab edir ki, iki ölkə Avropa İttifaqı ölkələrinə qaz tədarükçüsü kimi birgə işləyə bilər: “Mahiyyət etibarilə bu, texniki və nəzəri cəhətdən Rusiya ilə Azərbaycanın cənubi Avropa ölkələrinə qaz tədarükçüsü kimi birgə işləyə biləcəyinin rəsmi tanınmasıdır. Bu barədə ekspertlər uzun müddət müzakirələr aparıb”. Pritçinin fikrincə, Azərbaycan liderinin bəyanatı onu göstərir ki, siyasi səviyyədə Rusiya ilə Azərbaycanın tərəfdaş qismində çıxış etməsi, hər hansı bir böhran vəziyyətində bir-birinin infrastrukturlarından istifadə etməsi və layihələrin səmərəliliyini artırması üçün heç bir maneə yoxdur:“Qazprom” borudan istifadə etsə və bunun üçün ödəniş etsə, bu Azərbaycana, xüsusilə də “Şahdəniz 2” yatağının tam gücü ilə işləməsinə qədər boru xəttini doldurmağa imkan verəcək”. Ekspert onu da qeyd edib ki, Azərbaycan dövlət başçısının bəyanatı onun bu məsələni siyasi səviyyədə müzakirə etməyə hazır olduğunu göstərir: “Prezident İlham Əliyevin bu bəyanatı məhz Davosda verməsi onu göstərir ki, Azərbaycan həqiqətən də enerji sahəsində və Rusiyanın enerji ehtiyatlarının nəqli üçün artıq mövcud olan infrastrukturun istifadəsi məsələsində Rusiya ilə konstruktiv əməkdaşlığa hazırdır”.
Görünən odur ki, Prezident İlham Əliyevin məlum açıqlaması Rusiya dairələrində maraqla qarşılanıb. Bütün bu deyilənlərin fonunda maraqlıdır, Rusiya qazı TANAP-la ixrac oluna bilərmi? Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən ekspert Rəsul Cahangirli bunu istisna etmədi: “İki ölkə arasında çox yaxın münasibətlər mövcuddur. Siyasi, iqtisadi və humanitar müstəvidə Rusiya ilə Azərbaycan arasında əlaqələr genişlənir. Enerji və nəqliyyat sektorunda birgə əməkdaşlıq mövcuddur. Digər tərəfdən, məlum olduğu kimi, hazırda Rusiya "Şimal axını"nın ikinci xəttini inşa edir. "Türk axını" kəmərinin bu günlərdə açılışı oldu. Rusiya müxtəlif kəmərlərlə qazını Avropa bazarına çıxarır. Ancaq zərurət yaranarsa, TANAP kəmərinin də imkanlarından istifadə edə bilər. Fikrimcə, haçansa bunun baş verəcəyi istisna edilmir. Bəzi rus ekspertlər hesab edirlər ki, TANAP üçün şərtlər Rusiyanın "Şimal" və "Cənub" axınlarının şərtlərindən daha yaxşıdır. Onlar bunu onunla əlaqələndirirlər ki, Avropa İttifaqı ölkələri Azərbaycanı geosiyasi təhdid hesab etmir. Bu baxımdan hesab edirəm ki, Rusiya TANAP infrastrukturundan istifadə edə bilər. Ancaq bunun yaxın perspektivdə olacağı real görünmür. Çünki “Türk axını” layihəsi təzə işə düşüb. Ancaq sonrakı mərhələdə Rusiya Cənubi Avropa ölkələrinə qazın bir hissəsini TANAP-la ixrac edə bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
