“Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda “Abşeron” yatağından ilk qaz hasilatına 2020-2021-ci illərdə başlana bilər”. Bunu Prezident İlham Əliyev görkəmli neftçi-alim və geoloq, akademik Xoşbəxt Yusifzadənin 90 illik yubileyi münasibətilə mərasimdəki çıxışında bildirib.
Ölkə başçısının fikrincə, “Abşeron”dan 1,5 milyard kubmetr həcmində ilk qazı bu ilin sonunda, ya da gələn il alacağıq.
Prezident onu da vurğulayıb ki, hələ 1990-cı illərdə “Abşeron” yatağında 300 milyard kubmetr həcmində qaz olduğuna dair Azərbaycan geoloqlarının bəyanatı bu gün artıq təsdiqləndi.
Məlumat üçün qeyd edək ki, “Total” 2011-ci ilin sentyabrında ilk kəşfiyyat quyusunda aparılan qazma işlərinin nəticələrinə əsasən, “Abşeron” yatağında böyük həcmdə hidrokarbon ehtiyatlarının - 326 milyard kubmetr qaz və 108 milyon ton kondensat olduğunu təsdiqləyib. İlkin mərhələdə illik təxminən 1,5 milyard kubmetr, 2022-2023-cü illərdə 5 milyard kubmetr qaz hasilatı nəzərdə tutulur. Yataqdan gündəlik 150 milyon kubmetrə yaxın, ildə isə təqribən 1,5 milyard kubmetr qaz yerli bazara çıxarıla biləcək. “Abşeron” dəniz blokunun kəşfiyyatı, işlənməsi və hasilatın pay bölgüsünə dair saziş 2009-cu ildə imzalanıb. Hazırda layihənin iştirakçıları SOCAR (50 faiz) və “Total” (50 faiz) şirkətləridir.
Bütün bunlar onu göstərir ki, “Abşeron” yatağından qaz hasilatının başlanması ölkənin qazdan əldə etdiyi gəlirləri artıracaq. Maraqlıdır, sözügedən yataqda hasilat başlayandan sonra Azərbaycanın qaz gəlirləri nə qədər arta bilər?
“...qazı xammal kimi xaricə satmaqda yox, onu daxildə sənaye obyektlərində daha çox əlavə dəyər...”
Məsələyə münasibət bildirən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şabanın sözlərinə görə, bu, ölkəyə əlavə 100 milyon dollardan çox qazanc gəlməsi deməkdir: “Düzdür, “Abşeron” yatağından hasil ediləcək qaz birbaşa ixrac üçün nəzərdə tutulmayıb. Həmin qaz Azərbaycanın daxili bazarına yönələcək. Yəni bu, Azərbaycanın artan qaz tələbatının ödənilməsi üçün nəzərdə tutulub. Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, ölkədə qazın istehlakı sənayenin artan tələbatının ödənilməsi fonunda müşahidə edilir. Çünki yeni-yeni sənaye obyektləri istifadəyə verilir. Lakin Azərbaycan qazı xammal kimi xaricə satmaq yox, onu daxildə sənaye obyektlərində daha çox əlavə dəyər yaradan məhsula çevirməklə böyük qazanc əldə etmək yolu tutur. Ona görə də qaz hasilatının artması həm birbaşa, həm də dolayı olaraq Azərbaycanın gəlirlərini artıracaq. Çünki elə yataqlar var ki, oradan hasil olunan qaz birbaşa ixrac olunur. “Abşeron” yatağından hasil ediləcək qaz isə sənaye obyektlərinə yönəldiləcək və bu, əlavə dəyər yaradacaq. Ona görə də bunun ölkə iqtisadiyyatına verdiyi fayda daha böyük olacaq. Məsələn, Azərbaycanda metanol, karbomid istehsal edən böyük zavodlar var. Həmin zavodların 2021-ci ildə fəaliyyətə başlayacağı gözlənir. Bu da ölkəyə əlavə 100 milyon dollardan çox vəsaitin daxil olması deməkdir. Hasil olunacaq qazın həmin zavodlara yönəldilməsi Azərbaycanın daha çox gəlir əldə edəcəyindən xəbər verir”.
Vidadi ORDAHALLI
