“Kreditorlarla danışıqlar aparıla bilər ki, biz bu borcları vaxtından əvvəl qaytaraq. Çünki hesab edirəm ki, xarici dövlət borcu nə qədər aşağı olsa, o qədər yaxşıdır”. Bunu Prezident İlham Əliyev 2019-cu ilin yekunlarına həsr olunmuş müşavirədə çıxışı zamanı deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, Azərbaycanın xarici borcu aşağı səviyyədədir: “İndi bizim xarici dövlət borcumuz onsuz da çox aşağı səviyyədədir, 17 faiz ətrafında və bu il daha da düşəcək. Ancaq bizim maliyyə imkanımız var ki, tez bir zamanda xarici borcumuzu daha da endirək. Çünki, qeyd etdiyim kimi, təkcə keçən il biz 6,4 milyard dollar əlavə vəsait qazanmışıq”.
Prezident onu da qeyd edib ki, bu il dünya bazarında neftin qiyməti təqribən 65 dollar səviyyəsindədir: “Bizim büdcəmizdə isə neftin qiyməti 55 dollar götürülmüşdür. Biz neftin qiymətini çox konservativ, yəni aşağı səviyyədə nəzərdə tutduq. Buna baxmayaraq, büdcəmiz rekord həddə çatıb. Ona görə əminəm ki, bu il bizə böyük əlavə xarici valyuta axını olacaq. Ona görə nisbətən yüksək faizlə götürülmüş borcları həm aşağı faizlə götürüləcək borclarla əvəzləmək olar, eyni zamanda, kreditorlarla danışıqlar aparıla bilər ki, biz bu borcları vaxtından əvvəl qaytaraq. Çünki hesab edirəm ki, xarici dövlət borcu nə qədər aşağı olsa, o qədər yaxşıdır. Bir də ki, biz indi xarici kreditləri də çox böyük ehtiyatla alırıq. Ancaq texnoloji layihələrin həyata keçirilməsi üçün kreditlər alına bilər. Yoxsa, əvvəlki illərdə hansısa tikintilərə, yol tikintisinə və bəzi tikintilərə kreditlər götürülürdü. Bunun heç bir əsası yoxdur. Çünki görülən bu işlər dollartutumlu işlər deyil. Ona görə hökumətə kreditlərlə bağlı bir daha tapşırıq verirəm ki, çox ehtiyatla davransınlar”.
Prezidentin xarici borclarla bağlı yanaşması çox yaxşı təşəbbüsdür. Çünki burada söhbət əvvəl yüksək faizlə alınmış kreditlərin bağlanmasından gedir. Bütün bunlarla yanaşı, Azərbaycanın bu təşəbbüsünə qarşı xarici kreditorlar hansısa əks arqumentlər ortaya qoya bilərmi?
“Dövlətimiz beynəlxalq kreditorlar qarşısında istənilən vaxt bu məsələni qaldıra bilər”
Məsələyə münasibət bildirən İqtisadi Resursların Öyrənilməsi Mərkəzinin direktoru Ruslan Atakişiyev buna bir neçə aspektdən yanaşdı: “Prezidentin bu məsələni gündəmə gətirməsi çox vacib məqamdır. Məsələ ondadır ki, beynəlxalq maliyyə mərkəzləri çox vaxt kredit verərkən bunu yüksək faizlə təklif edirlər. İstəyirlər ki, bundan çox qazanc əldə etsinlər. Digər tərəfdən, bəzi hallarda beynəlxalq maliyyə institutları kredit amilindən istifadə edib ölkələrə təzyiq göstərirlər. Hansı ölkə daha çox kredit alırsa, həmin dövləti asılı vəziyyətə salmaq istəyirlər. Belə hallar da var. Bəzi hallarda tövsiyələri ilə ölkələrə müəyyən təsir etmək imkanları əldə edirlər. Ona görə də bir sıra hallarda beynəlxalq maliyyə təşkilatları verdikləri kreditlərin tez geri qaytarılmasında maraqlı olmurlar. Bu amili də danmaq olmaz”.
R.Atakişiyev onu da qeyd etdi ki, devalvasiyadan əvvəl xarici borcların dəyəri elə də yüksək deyildi: “Ancaq devalvasiyadan sonra milli valyutanın xarici valyuta qarşısında dəyərinin itməsi nəticəsində borcun yükü artdı. Ona görə də xarici borcların həcminin azaldılması zərurətə çevrildi. 2019-cu ildə Azərbaycanın ehtiyatları 51 milyard dollara gəlib çatdı. Bu da kifayət qədər böyük vəsaitdir. Ona görə də ehtiyatlar imkan verir ki, xarici borclar tez qaytarılsın. Borcların vaxtında və yaxud da vaxtından tez qaytarılması ölkə iqtisadiyyatındakı risqlərin idarə olunması baxımından yaxşıdır. Çünki xarici borclar və onların faizləri həmişə bir risq təşkil edir. Makroiqtisadi stabilliyin idarə olunması baxımından borcları imkan düşdükcə ödəmək və bu risqlərdən sığortalanmaq lazımdır. O ki, qaldı beynəlxalq maliyyə institutlarının buna razı olub-olmamasına, fikrimcə, onlar buna qarşı əks arqument qoya bilməzlər. Çünki Azərbaycanın hüququ var ki, vaxtından tez borcu qaytarsın. O üzdən, dövlətimiz beynəlxalq kreditorlar qarşısında istənilən vaxt bu məsələni qaldıra bilər”.
Vidadi ORDAHALLI
