Azərbaycan Respublikası yeraltı və yerüstü təbii sərvətlərlə zəngin olmaqla yanaşı, həmçinin, mövcud olan 12 iqlim qurşağından 9-na sahibdir. Bu o deməkdir ki, ölkəmizin yeraltı sərvətlərlə yanaşı (neft, qaz və s.), yerüstü resursları da (isti iqlim, külək, geotermal və s.) kifayət qədərdir.
Bu mənbələr bərpaolunan enerji istehsalı üçün çox əhəmiyyətli bir başlangıc nöqtəsidir, çünki Azərbaycanda bu mənbələrin əlverişli təbii şəraiti mövcuddur. Buna misal olaraq, Azərbaycanda orta hesabla 270 günəşli günün olması günəş enerjisinin istehsalı üçün kifayət qədər vacibdir, bir çox bölgələrdə olan təbii isti sular binaların isidilməsində vacib rol oynaya bilər, Abşeron yarımadasında olan külək ən vacib enerji mənbələrindən biridir və əlavə olaraq, ölkəmizin zəngin florası bioyanacaqların istehsalında mühüm mənbədir. Bərpaolunan enerji təbii mənbələrdən (günəş, külək, geotermal, biokütlə və s.) əldə olunan və yenidən bərpa oluna bilən, ətraf mühit üçün təmiz enerji növüdür.
Son vaxtlar Azərbaycanda bərpa olunan enerji mövzusu yenidən aktuallıq kəsb etməyə başlayıb. Bu günlərdə Aİ-nin Azərbaycandakı nümayəndəliyinin rəhbəri Kestutis Yankauskas bildirib ki, Avropa İttifaqı Azərbaycana bərpa olunan enerji mənbələri sahəsində ən yeni texnologiyalarla bağlı kömək etməyə hazırdır. O bildirib ki, Aİ ölkənin yeni uzunmüddətli enerji strategiyası üzərində Azərbaycanla birgə işləyir: “Azərbaycanda günəş və külək enerjisi ilə bağlı yaxşı potensial var. Bu potensialdan istifadə kommunal xidmət haqlarını azaltmağa imkan verəcək və ətraf mühiti daha təmiz edəcək. Biz Azərbaycana bərpa olunan enerji mənbələri sahəsində ən yeni texnologiyalarla bağlı kömək etməyə hazırıq”.
K.Yankauskas qeyd edib ki, 2020-ci ildə Aİ və Azərbaycan bir sıra şəhər və bələdiyyələrin enerji səmərəliliyinin yüksəldilməsi proqramları üzrə əməkdaşlığı genişləndirəcək: “Yeni Avropa Komissiyasının əsas məqsədlərindən biri “Yaşıl saziş”in qəbul olunması üzrə iş olub. Biz qarşımıza 2050-ci ilədək Avropanı iqlim baxımından dünyada ilk neytral qitəyə çevirmək məqsədi qoymuşuq. Bizə bu məsələdə tərəfdarlarımızın köməyi lazımdır, bu, hamımız üçün vacibdir”.
Bundan əlavə, Prezident İlham Əliyev Səudiyyə Ərəbistanı Krallığının "ACWA Power" şirkətinin idarə heyətinin sədri Mohammad Abunayyanı və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin "Masdar" şirkətinin icraçı direktoru Mohammed Jameel Al Ramahini qəbul edərkən xüsusilə bərpa olunan enerji resursları sektorunda aparıcı şirkətlər olan "ACWA Power" şirkəti və "Masdar" şirkəti ilə imzalanmış çox mühüm İcra Müqaviləsi münasibətilə təbrik edib. Prezident bildirib ki, bu müqavilə Azərbaycanda enerji layihələrinin inkişafında yeni səhifə açacaq: “Çünki bərpa olunan enerji bu gün bizim üçün enerji sektorunda prioritetlərdən biridir. Azərbaycan artıq özünün elektrik enerjisi ehtiyaclarını təmin edir və həm də elektrik enerjisi ixrac edir. Lakin bizim hədəfimiz bərpa olunan enerji sektoruna investorlar cəlb etməkdir və bu İcra Müqaviləsinin əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, külək və günəş elektrik stansiyaları investorların vəsaiti hesabına tikiləcək. Beləliklə, siz Azərbaycanda işləməyə maraq göstərirsiniz. Biz bunu ölkəmizə, gələcəyimizə olan etimad hesab edirik. Çünki bu çox böyük investisiyadir. Mənə məlumat verildi ki, bu gün İcra Müqaviləsinin imzalanmasından sonra digər müqavilələrin hazırlanması üçün bir qədər vaxt var və ümidvarıq ki, bu il biz günəş və külək elektrik stansiyalarının təməlqoyma mərasimində iştirak edəcəyik. Bu bizim üçün çox mühüm layihədir”.
Prezident bildirib ki, iki şirkətin ölkəmizə yatıracağı investisiya yüz milyonlarla dollar məbləğində olacaq: “Elektrik enerjisinin ümumi həcmi 440 meqavat olacaq. Bu, həqiqətən, Azərbaycanda bərpa olunan enerji baxımından böyük dəyişiklik olacaq. Həmçinin, şadam ki, bu layihələrdə sizin şirkətləriniz tərəfdaş olaraq seçiliblər. Hesab edirəm ki, bu, gözlənilməz deyil. Çünki mənə məlumat verilib ki, "ACWA Power"in, ümumilikdə, 30 min meqavatdan çox elektrik enerjisi var və bərpa olunan enerji sahəsində də 8 min meqavat elektrik enerjisi hasil edir. "Masdar" 4 min meqavat bərpa olunan elektrik enerjisi istehsal edir. Beləliklə, siz bu sahədə çox təcrübəli və aparıcı şirkətlərsiniz. Buna görə də sizi görməkdən çox məmnunam. Əminəm ki, bizim əməkdaşlığımız uzunmüddətli olacaq, bütün layihələr və texniki məsələlər vaxtında həll ediləcək”.
Göründyü kimi, Azərbaycan bərpa olunan enerji resurslarının istehsalı ilə bağlı yeni mərhələyə qədəm qoyur. Ölkəmizdə Alternativ və Bərpa Olunan Enerji Mənbələri üzrə Dövlət Agentliyi fəaliyyət göstərib. 2019-cu ilin əvvəlində dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı imzalanan fərmana əsasən, bir sıra dövlət qurumları ilə yanaşı, Alternativ və Bərpa Olunan Enerji Mənbələri üzrə Dövlət Agentliyinin fəaliyyətinə xitam verilib. Maraqlıdır, həmin qurumun bazasında hansısa fəaliyyət göstərilirmi? Çünki ölkəmizin bu sahədə atdığı addımlar və bərpa olunan enerji sahəsinə qoyulan külli miqdarda xarici investisiya bu sahədə bir məsuliyyətli dövlət qurumunun olmasını zəruri edir. Ləğv olunan qurumun taleyi ilə maraqlanmaq üçün onun ictimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəhbəri olmuş jurnalist Ülkər Musazadə ilə əlaqə saxladıq. O, qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, hazırda ölkədə deyil, xaricdə yaşayır: “Ləğv olunan qurumun bazasında heç bir dövlət təsisatı yaradılmayıb. Amma, bildiyim qədər, “Alternativ Enerji” adlı MMC fəaliyyət göstərir və əvvəlki dövlət qurumuna aid bir çox işin görülməsilə onlar məşğuldur. MMC-nin rəhbəri Aqşin Bəkirzadədir. Əlavə heç nə deyə bilmərəm”.
Biz internet üzərində araşdırma apardıq və müəyyən etdik ki, sözügedən MMC-nin mətbuat xidmətinin rəhbəri Tural Rüstəmovdur. Onunla əlaqə yarada bildik. Tural müəllim qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, ləğv olunmuş qurumun bazasında onlar fəaliyyət göstərirlər: “Alternativ və bərpa olunan enerji sahəsində baş verən son proseslərin bizimlə əlaqəsi yoxdur. Bununla Energetika Nazirliyi məşğul olur”.
Göründüyü kimi, ölkəmizdə bərpa olunan enerji sahəsində yeni səhifə açılır, ancaq bu sahəni konkret kurasiya edən dövlət qurumu yoxdur. İndiki halda, buna böyük ehtiyacın olduğu görünür və ləğv edilmiş dövlət qurumunun yenidən bərpası zərurəti yaranır.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
